NieuwsCoronabeleid

Sterk antivaccinatie-sentiment in Italië: arts wordt bedreigd

In Italië bedreigen antivaxers online artsen die het vaccin namen. Ondanks de pandemie schreeuwt de antivaccinatiebeweging nog even hard als voorheen.

Een man in Rome wordt gevaccineerd. ‘Niemand heeft hier iets aan behalve Bill Gates en Soros’, schrijven antivaxers op sociale media.Beeld EPA

‘Mijn pagina’s werden overspoeld met beledigingen en doodsbedreigingen’, vertelt Matteo Bassetti aan de telefoon. De Italiaanse versie van Marion Koopmans is een kale professor uit Genua. Naast zijn werk als arts duidt hij net als Koopmans onvermoeibaar het laatste pandemienieuws, op radio en tv, maar vooral voor zijn tweehonderdduizend volgers op Instagram en Facebook.

Ook van zijn Pfizervaccinatie (die hij op 27 december kreeg als een van de eerste Italianen) deed Bassetti uitgebreid verslag met foto’s en filmpjes. De volgende dag bracht hij door op het politiebureau, om aangifte te doen van de bedreigingen.

Het felle antivaccinatiesentiment is in Italië niet nieuw. Al voor de pandemie werd er zelfs een politieke partij tegen vaccinaties opgericht, de Movimento 3V: de drie v’s staan voor vaccini vogliamo verità, ‘wij willen de waarheid over vaccins’. 

Tekeer tegen vaccinaties

De partij is een afscheiding van regeringspartij Movimento Cinque Stelle (M5S), waar het antivax-sentiment deel uitmaakte van de anti-establishmentpolitiek. Beppe Grillo, de oprichter van M5S, gaat al sinds eind jaren negentig tekeer tegen vaccinaties.

‘M5S was vanaf het begin een thuis voor antivaxers’, beaamt Bassetti. Maar ondanks de agressie en bedreigingen heeft hij hoop. Niet zozeer dat hij zijn bedreigers zal overtuigen, maar wel dat hun standpunt meer naar de marge verdwijnt, omdat politici hun antivaccinatiestandpunten tijdens de pandemie herzien.

Die hoop is niet volledig ongegrond, want zelfs Grillo heeft zich nog niet duidelijk uitgesproken tegen coronavaccins – maar ook niet voor. M5S-premier Giuseppe Conte, exponent van de gematigder stroming in de partij, benadrukt juist vrijwel dagelijks dat hij hoopt dat zo veel mogelijk Italianen het vaccin zullen nemen.

Onderzoek

Uit onderzoek van het bureau YouTrend blijkt dat het aandeel antivaxers nu het hoogst is onder aanhangers van de rechtse partijen Lega en Fratelli d’Italia, waar slechts 62 (Lega) en 50 (FdI) procent het vaccin wil hebben. Dat is lager dan gemiddeld, want volgens de Financial Times is 65 procent van de Italianen bereid om het vaccin te nemen.

De angst voor corona, die in Italië bijzonder groot is, heeft de antivax-beweging dus niet de definitieve nekslag toegebracht, al is het percentage voorstanders in de loop van het jaar wel gestegen. Vooral online klinkt het antisentiment nog altijd luid. ‘Je ziet duidelijk dat er niets geïnjecteerd wordt’, luidt een reactie onder Bassetti’s filmpje. ‘Niemand heeft hier iets aan behalve Bill Gates en Soros’, schrijft een ander.

‘Sensationalistische pers’

Volgens Bassetti draagt niet alleen de politiek, maar ook ‘sensationalistische pers’ bij aan het wantrouwen tegen vaccins. Neem bijvoorbeeld de Italiaanse dokter die het vaccin kreeg en een paar dagen later positief getest werd. Goed verklaarbaar, omdat ze het virus waarschijnlijk al eerder had opgelopen en de bescherming sowieso niet direct op volle sterkte is, maar door het in alle kranten breed uit te meten help je de antivaxers, vindt Bassetti.

Natuurlijk moeten eventuele risico’s niet worden verborgen, benadrukt de arts. Juist daarom blijft hij actief op sociale media. ‘Het is belangrijk om te twijfelen en antwoorden op vragen te krijgen. De echte antivaxers zijn een verloren strijd, maar de groep sceptici kan eerlijke, precieze communicatie waarderen en staat ervoor open om overtuigd te worden.’

‘Het is een plicht om het vaccin te nemen’, zei de Italiaanse president Sergio Mattarella in zijn traditionele oudjaarstoespraak. Geen verplichting dus, maar burgerplicht. Ook Bassetti hoopt dat een algehele verplichting, waarover in Italië serieus gesproken wordt, niet nodig is. Wel is hij voorstander van verplichte vaccinatie voor zorgpersoneel. ‘Het kan niet bestaan dat je in een ziekenhuis of verpleeghuis werkt en je niet laat inenten.’

Ondertussen gaat hij door met het ontkrachten van de antiwetenschap die hij dagelijks op zijn socialemediapagina’s aantreft. ‘Als mensen zeggen dat een vaccin dat zo snel ontwikkeld is niet goed kan zijn, wijs ik op onze nieuwe San Giorgiobrug.’ Toen de Morandibrug in Genua instortte, werd binnen een jaar voor vervanging gezorgd. ‘Normaal duurt dat tien jaar, maar nood zorgt voor snelheid. En de nieuwe brug is veel veiliger dan de vorige.’

Dit gebeurt er in jouw lijf als de prik is gezet

De eerste coronavaccins zijn gebaseerd op een sciencefictionachtige techniek waaraan wetenschappers tientallen jaren sleutelden. Hoe werkt die techniek, en wat gebeurt er precies in het lichaam zodra het vaccin is ingespoten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden