Katten op de Amsterdamse poezenboot.

reportage sterilisatie katers

‘Sterilisatie-actie’ in Amsterdam moet overbevolking katten tegengaan: ‘Het doel is een diervriendelijk en zwerfkattenvrij Nederland’

Katten op de Amsterdamse poezenboot. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Overbevolking van katten is een hardnekkig probleem in de stad. In Amsterdam krijgen financieel minderbedeelden hulp om hun katten te laten castreren of steriliseren. 

‘Het is een hard bestaan hoor, voor een kater met ballen. Je moet voortdurend knokken voor je plek. Daarom alleen al is het goed dat ze gecastreerd worden. Er zijn te veel zwerfkatten en castreren en steriliseren is dé manier om dat tegen te gaan.’ Aldus Judith Gobets, coördinator van De Poezenboot in Amsterdam. Dit opvanghuis voor zwerfkatten, vondelingen en overtollige katten, gevestigd in een oude ark in het Singel, bestaat vijftig jaar en vanwege dat jubileum werd de afgelopen weken een sterilisatie-actie georganiseerd. Bedoeld voor mensen die een operatie voor hun kat niet zelf kunnen betalen. Een sterilisatie (poes) kost gemiddeld 150 euro, een castratie (kater) 90 euro.

Overbevolking van katten, zowel in de stad als in landelijke omgeving, is een hardnekkig probleem. Zo worden in volkstuincomplexen en parken regelmatig nesten vol half verwaarloosde kittens aangetroffen, die vervolgens bij de asiels of regionale opvangadressen voor zwerfkatten belanden. Juist in het vroege voorjaar beginnen katers onrustig te worden en poezen krols. Gobets: ‘De katers zijn de boosdoeners want buiten kunnen ze meerdere keren per dag links en rechts hun gang gaan. Vervolgens komen de poezen ongewenst zwanger thuis. Daarom is het juist nu van belang je kat of poes te laten helpen. Dat kan al vanaf vijf maanden.’

In het rapport Als de kat van huis is, in 2015 opgesteld door onderzoekers van de Wageningen Universiteit & Research, blijkt dat er jaarlijks ongeveer 37 duizend zwerfkatten worden opgevangen. Dat is maar een fractie van het daadwerkelijke aantal dat in de vrije natuur leeft; de schattingen daarvan lopen uiteen van 135 duizend tot 1,2 miljoen. Zwerfkatten zijn er in drie soorten: zwerfkatten die altijd in het wild hebben geleefd en niet aan mensen gewend zijn, huiskatten die weggelopen of verdwaald zijn, en verwilderde zwerfkatten die ooit huiskat zijn geweest, maar zijn achtergelaten op straat en langzaam verwilderd zijn.

Veranderde zorg

Nederland telt ongeveer 85 instellingen die zich bezighouden met de opvang van zwerfkatten. Daarnaast zijn er rond de honderd asiels waar gevonden of afgestane huiskatten terecht kunnen. Het geeft aan dat de zorg voor katten in Nederland enorm is veranderd. Waar het vroeger vrij normaal was om kittens in een met een steen verzwaarde zak in sloot of vijver te dumpen, of simpeler nog, door de wc te spoelen, is de zorg nu veel humaner en gericht op het beheersen van het probleem: castreren en steriliseren.

Ook de landelijke Dierenbescherming juicht initiatieven toe om katten vroegtijdig te helpen. Dik Nagtegaal: ‘Het gebeurt maar al te vaak dat mensen ongewenst met kittens komen te zitten die ze niet kwijt kunnen. Dan worden de dozen voor het asiel gezet of, erger nog, op straat. Of ze belanden op Marktplaats. Dat is geen goede manier om van je kittens af te komen, want je weet niet wat er met ze gebeurt.’

Landelijk is door de Dierenbescherming nu de TNR-methode (Trap, Neuter, Return) ingezet. Daarmee worden zwerfkatten gevangen, gecastreerd of gesteriliseerd, en weer teruggezet, zodat de populatie niet kan uitbreiden. Die methode wordt grotendeels ondersteund door de Stichting Zwerfkatten Nederland, de belangenbehartiger van zwerfkattenorganisaties. Coördinator Carien Radstake: ‘Wij zetten zwerfkatten nadat ze zijn gecastreerd of gesteriliseerd in sommige gevallen niet terug in het gebied waar ze vandaan komen. We doen dat op plekken waar ze nuttig kunnen zijn, zoals op boerderijen, kinderboerderijen en maneges. Zo hebben wij laatst twee katten geplaatst bij een chrysantenkweker die daar dolblij mee was omdat ze zijn muizenplaag mee helpen bestrijden.’

Behalve dat wilde zwerfkatten soms onder slechte omstandigheden moeten zien te overleven en allerlei ziektes kunnen krijgen, hebben faunaorganisaties ze liever niet in gebieden met weidevogels. Ook daarom worden gevangen en geopereerde katten daar niet herplaatst. Een rigoureuzere oplossing voor dit probleem is het afschieten van zwerfkatten, zoals in de provincies Friesland en Utrecht nog steeds is toegestaan. Radstake: ‘Uit een recent onderzoek blijkt dat 27,6 procent van de geënquêteerden voor afschieten is en 72,4 procent tegen. Wij proberen dat afschieten in goed overleg te voorkomen. Dat is intussen gelukt in Groningen en Zeeland. Onze missie is: Nederland diervriendelijk zwerfkattenvrij.’

Regelingen

In Amsterdam en een aantal andere gemeenten bestaan verschillende regelingen waardoor mensen met een uitkering of stadspas een bijdrage kunnen krijgen voor de medische behandelingen van huisdieren. Via De Poezenboot zijn de afgelopen twee weken intussen heel wat katten geholpen.

Gobets: ‘Een kater zonder ballen piest en stinkt niet in huis, en poezen die niet meer drie keer per jaar krols worden, hebben uiteindelijk een relaxter leven.’ 

Karin met links kat Mysty en rechts Stinkie. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Karin Blom (56)

Woont in Amsterdam, met kater Stinkie en poes Mysty:

‘Ik kreeg met spoed voorrang bij de dierenarts, want het was hoognodig dat Stinkie en Mysty werden geholpen. In februari begint zo’n beetje de periode dat katers er bovenop springen.

‘Ze zijn broer en zus en komen uit een nestje in Friesland. Als ik mijn gewone salaris zou hebben, had ik ze al lang naar de dierenarts geslingerd. Maar op dit moment kan ik die operaties niet betalen. Ik werk in de beveiliging, maar loop vanwege artrose in de ziektewet. Dus mijn inkomen is een stuk minder, en doordat ik nu geen wisseldiensten kan lopen, mis ik ook dat geld.’ 

Juriaan Lisman met katers Sam (op schoot) en Gijs (op de box). Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Juriaan Lisman (45)

Woont in Duivendrecht, met de twee katertjes Sam en Gijs:

‘Ik heb vroeger een kat gehad, Max, maar die is vier jaar geleden overleden. Sindsdien had ik een lastige periode, ik heb antikraak gewoond, en ben ook dakloos geweest maar gelukkig heb ik nu mijn eigen flat, negen-hoog in Duivendrecht. Nu ik weer een vaste plek en dus regelmaat heb, kreeg ik voor mijn verjaardag twee kittens cadeau: Sam en Gijs. Vanwege een hernia en ook omdat ik adhd heb, kan ik momenteel niet werken en leef ik van een uitkering.

‘Voor de operatie van Sam en Gijs betaalde ik nu 40 euro, anders zou dat 160 euro zijn geweest. De katten zijn vorige week al geholpen. Eentje liep door de verdoving rond als Herman Brood op zaterdagavond laat in de Spuistraat.’ 

Saskia met kater Mo en poes Mimi (op schoot). Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Saskia Endstra (56)

Woont in Amsterdam, met kater Mo en poes Mimi.

‘Van de twee katers die ik had, is er eentje onlangs overleden. Het leek mij voor achterblijver Prins toch wel leuk om er een nieuwe kat bij te hebben. Toen zag ik een foto met een nestje kittens die geplaatst moesten worden en besloot ik er twee te nemen. Ik heb een uitkering en doe vrijwilligerswerk. Zo geef ik paardrijlessen bij de Stichting Kakelbont in het Westerpark. Nu was ik 50 euro kwijt voor twee katten, maar anders zou dat meer dan 200 euro zijn geweest en had ik geld moeten lenen.’ 

Gevonden voorwerp

Tjerk Bosje, bestuurslid van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde, wordt als dierenarts bij een dierenkliniek in Amsterdam regelmatig geconfronteerd met gevonden en gewonde katten. Als het dier niet is gechipt, en er dus geen eigenaar bekend is, geldt de kat als ‘gevonden voorwerp’ en is de gemeente twee weken verantwoordelijk voor de opvang en dus ook medische verzorging. Na die periode kan er eventueel een nieuw huis voor de vondeling worden gezocht. Bij een kat zonder eigenaar, kan een dierenarts niet de optimale zorg bieden. Bosje: ‘De verzorging van gevonden katten kan behoorlijk in de papieren lopen. Een aantal gemeenten heeft bij minister Schouten aangedrongen op het verplicht chippen van katten, net als bij honden. De minister heeft er niet veel trek in, want ze vraagt zich af hoe dit te controleren is. Wij dierenartsen zijn erg voor het verplicht chippen: goed voor de kat, en goed voor de eigenaar.‘ In België is het sinds een jaar verplicht alle huiskatten te chippen en te registreren, waardoor ze minder snel zwerfkatten worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden