Sterft het werk langzaam uit?

In 2030 gaat de laatste ongeschoolde werknemer met pensioen, in 2040 krijgt de laatste hoogopgeleide werknemer een gouden handdruk. En in 2050 zal de állerlaatste topwetenschapper zich aan zijn hobby's kunnen gaan wijden.


Dit beeld schetste een futuroloog ooit in reactie op deze rubriek. Misschien zal het zo'n vaart niet lopen. Voor topsporters zal nog wel een baantje zijn te vinden, hoewel het robotwielrennen en het robotvoetbal het heft ook in handen kunnen nemen.


Er komt ongetwijfeld een chip die de motor bestuurt van een elektrische fiets, waarmee een wielrenner fluitend met 40 kilometer per uur de Mont Ventoux op racet.


En het zal niet lang meer duren of er kan een chip in een voetbal worden verstopt, zodat elk schot via de onderkant van de lat in het doel belandt.


De snelheid van de digitalisering en de robotisering is exponentieel. In de ict wordt dit de Wet van Moore genoemd: elke achttien maanden verdubbelt het aantal transistors (schakelaars) in een microprocessor.


Google kocht eind vorig jaar zijn achtste roboticabedrijf. IBM ontwikkelt een zelflerende computerchip die binnen vijf jaar in elk apparaat moet zitten. Zelfsturend vervoer is er al. Niet alleen over de weg, maar met drones ook door de lucht. Twee onderzoekers van de Oxford Martin School voorspelden in september dat de helft van alle banen binnen twee decennia verdwijnt.


Politici en economen geloven nog heilig dat er dat er vanzelf nieuwe banen bij komen als de economie maar aantrekt. Dat de werkloosheid in Nederland vorig jaar steeg tot 8,5 procent, is slechts een conjunctureel verschijnsel. Na de komst van de stoommachine dacht ook iedereen dat er geen werk meer zou zijn. En de industriële afbraak in de jaren tachtig werd gecompenseerd door de explosieve banengroei in de dienstensector. Het onaangename en geestdodende werk van de wederopbouwgeneratie in ruimten met oorverdovend lawaai werd vervangen door kantoorbanen met zachte tonen van Hilversum 3 op de achtergrond. Nu banken, winkels en bibliotheken dichtgaan, zal er wel weer zoiets plaatsvinden, al weet niemand wat.


Voor de zekerheid werd daarom woensdag in het NOS Journaal met nostalgische beelden van DAF gesuggereerd dat Nederland met Brussels geld maar weer een maakindustrie moet opbouwen. Als voorbeeld werd een draaideurenfabriek in Edam genoemd waar van de 950 werknemers er 320 in Nederland werken. Dat is lang geen DAF.


Terug naar het verleden is geen optie. Wat de toekomst brengt, weet niemand. Er is geen garantie dat ook dit keer de verloren banen niet allemaal door nieuwe worden vervangen. Zonder of met groei moet worden nagedacht over een basisinkomen voor iedereen.


En mogelijk is het heel cool om in 2040 te zeggen: 'Werken? In het zweet des aanschijns je brood verdienen. Dat was zo het eerste en tweede millennium.'


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden