Stephan Sanders: 'Mijn irritatie was niet terecht, anti-Zwarte Pietstandpunt moet gehoord kunnen worden'

Beeld de Volkskrant

Omdat wij toch echt Europeanen worden tegen wil en dank, zat ik precies vier jaar geleden met een vriend in een café, en na wat inleidend geleuter kwamen wij ter zake. Kroatië. En we hadden geen vakantieplannen.

Op 1 december 2013 was daar een referendum over de vraag of 'het christelijke huwelijksmodel' in de grondwet moest worden opgenomen. Dat is een nette manier om te vragen het huwelijk nooit en te nimmer open te stellen voor personen van hetzelfde geslacht.

De opkomst was 37 procent en daarvan koos 66 procent voor het 'christelijke huwelijksmodel'. Geen 'homohuwelijk' dus. Dat mijn vriend en ik deze cijfers paraat hadden en de moeite namen in onze schaarse vrije tijd erover te discussiëren, geeft aan hoe ongemerkt die europeanisering gaat. Ik bedoel dit niet als waarschuwing - sluimerende europeanisering, oprukkende islamisering - maar als feitelijke constatering.

Vriend zei; 'Nou ja, geen homohuwelijk in Kroatië; daar zul jij toch zeker ook geen nacht van wakker liggen.'

Ik glimlachte van nee.

Maar als een man nee zegt bedoelt hij soms toch ja, want achteraf vond ik dat hij als heteroseksueel gemakkelijk praten had. Er was en is weliswaar niets in mij dat streeft naar een permanente woon- en verblijfplaats te Kroatië, maar toch vond ik dat Europa weer een stukje kleiner was geworden. Minder liberaal. Minder open.

Wat ik weer een stuk minder liberaal vond van mezelf, was dat ik de mening van die vriend gereduceerd had tot zijn seksuele voorkeur. Ik word tureluurs van het soort denken dat telkens maar herhaalt: je bent wie en wat je bent, je mening valt altijd samen met jouw toevallige identiteit.

Het komt altijd neer op het cynisme van: je bent wat je eet. Homo, zwart, vrouw of het tegendeel daarvan: daarmee zijn de subtiliteiten wel zowat vergeven. Een overzichtelijke ideeënwereld van zes of zeven fenotypes.

Maar toch; wat je niet zelf dagelijks ervaart, wordt snel over het hoofd gezien of vergeten. Eén vrouw, een zwarte man in een commissie van wijzen doet veel wijzen het licht zien; hun eigen omissie. Het helpt als die omissie ook aan tafel zit.

Dit zijn fijne gedachtenkronkels voor de nuance, al zeg ik het zelf, en daarom was ik verbaasd dat ik oprechte wrevel voelde toen ik hoorde van de anti-Zwarte Pietdemonstratie in Dokkum op 18 november. Wat een zendingsdrift. Naar Friesland om de zwarte boodschap te verkondigen. En als daar nu een meerderheid is die Piet zwart wil? Kennelijk is er niemand in Dokkum die een anti-Zwarte Piet-actiegroep heeft opgericht. Het speelt daar niet. Laat die mensen.

Ik vind met de terugwerkende kracht van twee weken die aanvankelijke irritatie van mezelf niet terecht. Want het gaat er niet om dat ze in Dokkum geen Zwarte Piet mogen hebben of houden; het gaat erom dat iedereen die er anders over denkt geweerd wordt, of de pas afgesneden.

Goed, grof geschut. Je kon als zwarte man in 1962 in New York zeggen: daar in het Zuiden hebben ze zo hun gewoonten, maar laat die mensen, het is hun cultuur. They do things differently there.

Was de Amerikaanse burgerrechtenbeweging er niet geweest, die de tegenstem liet horen, het zou gemoedelijk hetzelfde zijn gebleven.

Ik vond al dat Europa kleiner werd door het exclusieve 'christelijke huwelijksmodel' in Kroatië. Homo's hebben in 1981 in Amersfoort gedemonstreerd, toen het in Amsterdamse homo-ogen nog een ver buitenland was, ongeveer ter hoogte van Kroatië. Het resultaat: een bekogeling met rotte eieren, uien en maden. Wat als die homoactivisten hadden gedacht: laat maar, het is toch Amersfoort? Ver buitenland.

Het gaat er niet om dat Dokkum een witte of roetveeg Piet krijgt opgedrongen, als de meeste Dokkumers dat niet willen. Het gaat erom dat een mening - waarschijnlijk een minderheidsmening - niet gehoord mag worden. Want dat verstoort maar de openbare orde. Of de gezelligheid.

Eerlijk gezegd is de rechtsstaat niet ingericht op gezelligheid.

Ik begrijp dat anti-Zwarte Piet-activisten plannen hebben om het komend weekend in Dokkum te gaan demonstreren. Ik zal er niet bij zijn, want ik hou niet van demonstreren en met veel van hun argumenten ben ik het niet eens.

Maar plaatsvervangend juich ik de demonstranten toe.



Zo verliep de Zwarte Pietendiscussie de laatste weken

De Zwarte Pietendiscussie is niet schadelijk, eerder gezond
Schrijver H.M. van den Brink (61) was zelf Zwarte Piet, maar veranderde van mening en is nu voorstander van de regenboog-Piet.

Zo wist het Friese anti-anti-Zwarte Piet-protest 'dat gedoe uit de Randstad' te weren
Op last van justitie was de oproep tot een blokkade verwijderd, maar de geest was al uit de fles. Hoe ruim honderd betogers tegen Zwarte Piet nooit aankwamen bij de Sinterklaasintocht in Dokkum.

Amsterdam krijgt volledig nieuwe Piet: 'Einde zwartepietendiscussie'
In Amsterdam krijgen de bijna 400 pieten een geheel nieuw uiterlijk. Met nieuwe felgekleurde pakken en pruiken van halflang, donkerbruin golvend haar, lijken de pieten voortaan op Spaanse edellieden uit de 16de eeuw. Wat schmink betreft houdt Amsterdam het bij roetvegen.

Welke Piet is waar te zien?
Sinterklaas 2017: er staat iets te gebeuren. Na jaren discussie over de figuur en vooral de kleur van Zwarte Piet, is het nu tijd om de knoop door te hakken. Bij de intochten, op televisie, op het pakpapier en in de winkels.

Sylvana Simons: politie moet intimidatie rondom Zwarte Pietendiscussie serieus nemen
De politie moet intimidatie door als Zwarte Piet verklede activisten van de pro-zwartepietenbeweging serieus nemen. Dit zegt politica Sylvana Simons, die hiervan aangifte heeft gedaan. Als het strafrecht hiervoor niet toereikend is, moet de politiek volgens haar actie ondernemen.

Eerste veroordeling in de Zwarte Pietendiscussie: man veroordeeld voor belediging anti-Zwarte Piet-betogers
Een 31-jarige man uit Lelystad is maandagmiddag vanwege groepsbelediging tot 40 uur werkstraf veroordeeld, waarvan 20 uur voorwaardelijk. Hij plaatste een racistische reactie onder een selfie van anti-Zwarte Piet-betogers op Facebook. Het is voor zover bekend de eerste veroordeling in de Zwarte Pietendiscussie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.