Stenengeschiedenis

MARTIJN VAN CALMTHOUT

Kijk eens naar een gemiddelde mineralenverzameling in een museum, zegt geoloog Robert M. Hazen in The Story of Earth. Prachtige vormen en structuren, kleuren, en overal bordjes bij. Vindplaats. Chemische formules. Kristalvorm. Maar er ontbreekt veelal één belangrijk gegeven: de tijd. Hoe oud zijn deze stenen? En waarom zijn ze precies zo oud en niet ouder of jonger?

In zijn nieuwe boek draait het precies daarom: de vraag waarom stenen zo oud zijn als ze zijn. Planeet Aarde is namelijk geen statische kei, maar een planeet met een ongekend rijke ontstaansgeschiedenis van 4,5 miljard jaar, die doorgaat tot de dag van vandaag.

Hazen, als geofysicus verbonden aan de Carnegie Institution in Washington, publiceerde in 2008 een spraakmakende studie waarin hij wees op de noodzaak om in termen van evolutie te denken over mineralen. Ook letterlijk. Volgens Hazen is de geschiedenis van de stenen aarde - van een zinderende rots tot een koele waterplaneet - niet te begrijpen zonder de geschiedenis van het leven op de planeet. Die twee domeinen zijn veel nauwer verweven, dan geologen of biologen zich doorgaans realiseren. En dat al vanaf het begin van het leven.

Hazen is niet alleen een prachtige verteller maar ook een wetenschapper met een serieuze eigen boodschap. Hij deed in zijn lab twintig jaar experimenten waarin biologische structuren de extreme omstandigheden overleefden die gedurende pakweg 4 miljard op de oeraarde bestonden. En nog steeds blijken bacteriën het op de meest onmogelijke plekken best naar hun zin te kunnen hebben, terwijl ze de chemie en petrologie van hun omgeving mede bepalen. Zoals ze een miljard jaar geleden ook de zuurstof losmaakten en oerlandschappen verweerden.

In hoeverre dat echt tot een paradigmawisseling in de aardwetenschappen leidt, is misschien minder een uitgemaakte zaak dan voor Hazen zelf. Maar The Story of Earth is hoe dan ook een prachtbelevenis voor wie wil begrijpen op welke planeet we eigenlijk leven. Een klassieker voor in het rijtje Brief History of Time (Hawking) en The Ancestors Tale (Dawkins).

Robert Hazen: The Story of Earth. Viking.

300 p; € 24,99; ISBN 978 0 679 02355 4.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden