Stemmenkanon Eurlings laat hete aardappel uit handen vallen

Slecht nieuws als goed nieuws verkopen, kan Camiel Eurlings (36) als geen ander. Door juridisch geklungel op zijn departement was de spitstrook A1 vier jaar lang onterecht dicht. Honderdduizenden automobilisten stonden voor niets in de file bij het knooppunt Hoevelaken.

En wat zei de verkeersminister toen deze fout begin 2008 aan het licht kwam? ‘Dames en heren, het goede nieuws is: de spitstrook kan open!’ Het tekent de ras-optimist Eurlings (CDA) die donderdag bekendmaakte de politiek te verlaten. De Hongaarse vriendin Enikö gaat even voor, is de verklaring.

De laatste tijd liet hij al vaker weten dat het ministersschap moeilijk te combineren viel met een privéleven. ‘Ik wil niet op mijn 45ste uit de politiek rollen en beseffen dat ik niemand meer om mij heen heb.’ Na zestien jaar actieve politiek gaat hij wat tijd voor zichzelf nemen.

In 2007 werd europarlementariër Eurlings minister. ‘Ik ben uit Brussel gekomen om de files op te lossen’, zei hij onlangs nog met veel poeha in het parlement. Zijn methode van betogen, wekte dikwijls op de lachspieren van de Kamerleden.

Maar vriend en vijand zijn het erover eens: die Limburgse Eurlings is bevlogen, charmant ook. Een handige debater, die zich de oppositie met gemak van het lijf hield. En, belangrijker nog, hij geldt al jaren als een stemmenkanon voor het CDA.

Dat Eurlings een uitstekend gevoel heeft voor politieke marketing liet hij al op jonge leeftijd zien. Met een gehuurde dubbeldekker trok hij op zijn twintigste door het Limburgse heuvelland om een zetel in de raad van zijn geboorteplaats Valkenburg te bemachtigen.

Hij viel op bij CDA-prominent René van der Linden, tegenwoordig voorzitter van de Eerste Kamer. Die wist hem op de lijst voor de Tweede Kamerverkiezingen te krijgen in het CDA-rampjaar 1994. De partij halveerde bijna in het aantal zetels, maar Eurlings werd met 24 duizend voorkeurstemmen gekozen. PvdA’er en Limburger Lia Roefs, die als Kamerlid vaak tegenover Eurlings zat, herinnert zich hoe overal in Valkenburg en omstreken verkiezingsborden hingen ‘met zijn frisse hoofd’.

In Limburg is de dynastie Eurlings sowieso een begrip, met vader Martin als prominent lokaal politicus, en zoon Camiel als minister. In de Kamer werd Eurlings de plaaggeest van Tineke Netelenbos, de PvdA-minister van Verkeer en Waterstaat die probeerde om met tolpoorten rekeningrijden in te voeren. ‘Tineke Tolpoort’ zag het plan stranden – mede dankzij handig spel van Eurlings.

Nadat het CDA in 2002 op het regeringspluche was teruggekeerd ruimde de nieuwe minister-president Balkenende geen plekje voor de ambitieuze Eurlings in zijn kabinet in. Maar partijvoorzitter Marja van Bijsterveldt zag in hem de ideale lijsttrekker voor de Europese verkiezingen van 2004. Eurlings twijfelde lang, een verblijf in de politieke periferie van Brussel was niet erg aanlokkelijk. Maar toen de keuze eenmaal was gemaakt, wist hij een extra zetel voor zijn partij in de wacht te slepen.

Begin 2007, bij de formatie van zijn vierde kabinet, had Balkenende wel een serieuze kabinetspost in de aanbieding. Eurlings kon Verkeer en Waterstaat krijgen, met als belangrijkste opdracht invoering van de kilometerheffing. Ook dit keer krabde Eurlings zich langdurig achter de oren. Verkeer en Waterstaat geldt als een departement met een hoog afbreukrisico. Maar hij hapte toe.

Van meet af aan profileerde Eurlings zich als daadkrachtig minister. Hij liet zich veelvuldig fotograferen met de schop in de hand of op de stoomwals, vormde koppels met lokale bestuurders om vastgelopen infrastructurele projecten ‘door te pakken’, en kondigde met veel bombarie een ov-verbinding met ‘metro-achtige frequentie’ aan tussen Amsterdam en Almere. ‘Zes keer per uur heen, en ook weer terug!’ Maar Eurlings besloot ook om de Zuiderzeelijn af te schieten (‘een negatief besluit is ook een besluit’), en wist een wet door de Kamer te loodsen die het mogelijk maakte om de weg bij dertig verkeersinfarcten te verbreden.

Maar op de kilometerheffing – wat het huzarenstukje van zijn ministerschap moest worden – was het lang wachten. ‘Zorgvuldigheid voor snelheid’ was het motto waarmee Eurlings alle beschuldigingen over vertragingstactieken pareerde. Die waren geregeld te beluisteren, als de CDA-minister weer een datum naar achteren schoof.

Eurlings bouwde voort op het werk van oud-ANWB topman Paul Nouwen, die een brede groep van maatschappelijke organisaties achter de kilometerheffing had weten te verzamelen. Eurlings hield dat draagvlak altijd nauwlettend in de gaten. Toen hij afgelopen november eindelijk zijn plannen presenteerde, memoreerde hij omstandig de inmiddels overleden Nouwen.

De toekomst van de kilometerheffing is ongewis, en niet alleen door de val van het kabinet. Mede door een felle campagne van de Telegraaf lijkt de steun voor het plan onder de bevolking tanende, en ook Eurlings’ partner de ANWB is niet meer zo zeker van zijn zaak.

De CDA’er zal er niet rouwig om zijn dat deze hete aardappel uit zijn handen valt. Hij sluit een terugkeer in de politiek over een paar jaar niet uit, en draagt in dat geval niet de erfenis van een mogelijk mislukt project met zich mee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden