Stemgedrag van Galiciërs en Basken ongewis

Eindeloze reeks politieke schandalen overschaduwt regionale verkiezingen...

AMSTERDAM Vooraf beloofden het al interessante verkiezingen te worden in Galicië en Baskenland. De regionale stembusgangen kunnen worden beschouwd als een belangrijke eerste test voor de populariteit van de vorig jaar herkozen Spaanse premier Zapatero en zijn socialistische regering. Vooral nu Spanje in een zware economische recessie terecht is gekomen.

Daarnaast kondigen de regionale verkiezingen in Galicië zich aan als de eerste in tien jaar zonder de historische persoonlijkheid van Manuel Fraga, ooit minister van Informatie en Toerisme onder de Spaanse dictator Franco en jarenlang premier van de regio in het uiterste noordwesten van Spanje. Omdat de hoogbejaarde politicus, tegenwoordig erevoorzitter van de Partido Popular, in 2005 nipt verloor en de weg vrijmaakte voor de huidige lijsttrekker Alberto Núñez Feijóo, die de conservatieven een jeugdiger uitstraling heeft gegeven.

In Baskenland is zelfs sprake van een spectaculaire primeur: voor het eerst in bijna drie decennia doet geen enkele (links-)nationalistische partij die banden heeft met de Baskische afscheidingsbeweging ETA mee aan aan de verkiezingen. De twee partijen, die als platform dienden voor de ETA en haar al jaren verboden politieke vleugel Batasuna. Acción Nacionalista Vasca (ANV) en EHAK (Communistische partij van de Baskische Landen) zijn op gezag van de rechter verboden. Maar ook hun in de haast opgerichte opvolgers, de partijen D3M en Askatasuna hebben van het Hooggerechtshof geen permissie gekregen aan de stembusgang deel te nemen vanwege mogelijke banden met de ETA.

Opmerkelijk is echter dat bovenstaande zaken nauwelijks aan bod lijken te komen tijdens de verkiezingscampagnes. Natuurlijk is er in Galicië aandacht voor de strijd van Feijóo om de huidige coalitie van socialisten en nationalisten van premier Emilio Pérez Touriño te verslaan. In de peilingen staat Feijóo ook nipt voor, maar veel zal afhangen van de tienduizenden poststemmers in onder meer Argentinië, ook wel ‘De Vijfde Galicische Provincie’ genoemd.

Ook in Baskenland is er volop belangstelling voor de krampachtige pogingen van de Baskische premier Juan José Ibarretxe, sinds 1999 aan de macht, om diens belangrijkste rivaal Patxi López, leider van de Baskische socialisten, stemmen afhandig te maken. Door vooral te wijzen op zijn economisch beleid, dat Baskenland tot nu toe de wereldwijde crisis redelijk laat doorstaan. Terwijl López de Basken liever memoreert aan Ibarretxes talloze mislukte pogingen de onrustige regio in het noorden klaar te stomen voor onafhankelijkheid van Spanje.

Met als gevolg: een verkiezingsuitslag in Baskenland die zich net als in Galicië nauwelijks laat voorspellen. Maar het lijkt erop dat Ibarretxes Baskische Nationalistische Partij (PNV) voor het eerst sinds 1980 geen meerderheidscoalitie zal weten te vormen.

Toch zijn de spannende uitkomsten van beide regionale verkiezingen, net als de bespiegelingen vooraf, totaal overschaduwd door de eindeloze reeks politieke schandalen en incidenten van de afgelopen weken. Neem de regering van de regio Madrid die partijrivalen en bondgenoten van premier Esperanza Aguirre (Partido Popular) liet bespioneerden. Of het grootscheepse onderzoek van rechter Baltasar Garzon naar omkoperij, beïnvloeding en geldwitwasserij door tientallen prominenten van de Partido Popular.

Maar de meeste aandacht gaat toch uit naar de unieke wraakactie van Emilio Gutiérrez in het plaatsje Lazkao deze week. Die verwoestte met een sloophamer een taverne van ETA-sympathisanten, nadat een ETA-aanslag zijn huis beschadigde. Ondanks tienduizenden steunbetuigingen uit heel Spanje moest Lazkao daarna hals over kop vluchten wegens bedreigingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden