Stembusuitslag Kirgizië wordt nader bekeken

Onder druk van massale betogingen heeft president Askar Akajev van Kirgizië maandag opdracht gegeven een onderzoek in te stellen naar de veronderstelde verkiezingsfraude bij de op 27 februari en 13 maart gehouden parlementsverkiezingen....

ReutersAP en AFP

Meer dan zeventienduizend betogers gingen maandag in Kirgizië de straat op. De grootste demonstratie vond plaats in Dzjalal-Abad. Vijftienduizend mensen eisten daar het aftreden van Akajev. Na gevechten met de politie werden overheidsgebouwen bezet en functionarissen de stad uitgejaagd. Ook in Osj, de tweede stad van het land, werden gebouwen bezet.

Akajev droeg in de hoofdstad Bisjkek de Centrale Kiesraad later die dag op speciale aandacht te schenken aan de gebieden waar de verkiezingsuitslag een 'extreme publieke reactie' heeft veroorzaakt. Hij wil dat de raad het volk openlijk vertelt wie gelijk heeft en wie ongelijk'.

Premier Nikolai Tanajev zei dat hij noch de president van plan is geweld te gebruiken tegen de eigen bevolking. 'Wie denkt dat we extra veiligheidstroepen zullen sturen, vergist zich. Ik heb met de oppositieleiders gesproken en we zijn het eens dat we dit op een geciviliseerde manier moeten oplossen.'

De oppositieleiders Roza Otoenbajeva en Koermanbek Bachiev, de oud-premier die in 2002 overstapte naar de oppositie, zeiden een escalatie te vrezen. Begin dit jaar waarschuwde Akajev de oppositie nog dat fantasieën over een revolutie als in Georgië of Oekraine makkelijk zouden kunnen uitmonden in een burgeroorlog.

Hoewel Bachiev zich bereid verklaarde met Akajev te onderhandelen, wees Otoenbajeva die optie af. 'Wij hebben maar één doel: deze regering moet weg', zei zij. Otoenbajeva garandeerde de president in geval van aftreden wel een vrij aftocht. 'Net als in Georgië en Oekraïne met de oude presidenten is gebeurd.'

De dodelijke slachtoffers zouden zijn gevallen in Dzjalal-Abad, waar demonstranten en politie hevige gevechten zouden hebben geleverd. Maandag wisten de oppositie-aanhangers het hoofdbureau van politie te veroveren. Twee gebouwen werden in brand gestoken. Politiemensen zouden daarop de stad zijn ontvlucht.

In Osj wisten oppositie-aanhangers de belangrijkste overheidsgebouwen te veroveren. De lokale oppositieleider, Anvar Artikov, sprak de demonstranten toe. 'Jullie hebben de macht overgenomen', zei hij. 'Ik feliciteer jullie en vraag jullie nu de orde te bewaren.' In Toktogoel houden demonstranten de gouverneur en een openbaar aanklager gegijzeld.

'Dit is een nieuwe dag, een nieuw begin in onze geschiedenis', zei Omoerbek Tekebajev, een van de leiders van de grootste oppositie partij, de Vaderland Partij. Hij zei dat de oppositie binnen enkele dagen een alternatieve regering zal samenstellen. Premier Tanajev reageerde terughoudend.

In het noorden van het land, waar ook de hoofdstad Bisjkek ligt, zou de sfeer nog rustig zijn. Wel worden sinds de parlementsverkiezingen, die in nagenoeg alle 75 districten een zege opleverden voor getrouwen van de president, in Bisjkek dagelijks kleine demonstraties gehouden. Waarnemers uit Europa en de VS spraken het vermoeden uit dat bij de parlementsverkiezingen ernstig is gefraudeerd.

Oekraïne riep gisteren zijn ambassadeur terug uit Kirgizië vanwege ongeoorloofd gedrag. De ambassadeur zou in een brief aan de gouverneur van Dzjalal-Abad zijn steun hebben betuigd aan de Kirgizische regering en de hoop hebben uitgesproken dat de bevolking spoedig weer onder controle is. Oppositieleiders in Kirgizië hebben de voorbije weken hun aanhang opgeroepen het scenario van de 'Oranje-revolutie' in Oekraïne te kopiëren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden