Nieuws

Stembiljet mogelijk groter dan ooit: 41 partijen willen meedoen aan verkiezingen

41 partijen doen een serieuze poging om deel te nemen aan de verkiezingen van 17 maart. Zij hebben een kandidatenlijst aangeleverd bij de Kiesraad. Daarmee stevent de omvang van het stembiljet af op een record. Wel is er voor een meerderheid van de partijen nog werk aan de winkel.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Maandag sloot de deadline voor partijen om een kieslijst en de nodige ondersteuningsverklaringen aan te leveren, dinsdag maakte de Kiesraad bekend welke partijen dit zijn. Dat daar partijen als JA21 van Joost Eerdmans, Splinter van Femke Merel en de Lijst Henk Krol tussen zitten, viel vanwege de bekendheid van de lijsttrekkers wel te verwachten. Bij1 van Sylvana Simons, dat vier jaar geleden meedeed onder de naam Artikel1 en al een zetel in de Amsterdamse gemeenteraad heeft, is ook van de partij. De pro-Europese partij Volt deed bij de verkiezingen voor het Europees Parlement van 2019 al mee, maar is nu voor het eerst verkiesbaar voor de Tweede Kamer.

Verder zijn er een aantal verrassende nieuwkomers: Vrij en Sociaal Nederland bijvoorbeeld, waar coronascepticus Willem Engel eerder van de kandidatenlijst werd gehaald. Ook Evert!, Healthy Earth en Oprecht zijn nieuwe en onbekende namen. Er doen twee jongerenpartijen mee: Jong en de Jongeren Partij.

Het eerste record van deze verkiezingen werd eind vorig jaar verbroken, toen 89 partijen zich registreerden voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. Het oude record stamde uit 2017, toen 81 partijen zich registreerden. Toen haalden uiteindelijk 28 partijen het stembiljet.

Dat de komende verkiezingen dat gaan overtreffen, is nog niet helemaal zeker. De Kiesraad heeft van liefst 35 partijen nog niet alle documenten correct ontvangen. Alleen de PVV, Partij voor de Dieren, Denk, SGP, Volt en Bij1 waren volledig. Bij gevestigde politieke partijen gaat het veelal om onjuist ingevulde formulieren, bij nieuwe partijen vaker om het ontbreken van genoeg ondersteuningsverklaringen in een of meer kiesregio’s. Partijen hebben nog tot donderdagmiddag vijf uur de tijd om de zaakjes op orde te krijgen.

Liefdevol onder druk zetten

Vereisten als de waarborgsom en het aanleveren van genoeg ondersteuningsverklaringen gelden voor nieuwe partijen of partijen die bij de vorige verkiezingen geen zetels behaalden. Wie mee wil doen aan de verkiezingen, moet per kieskring dertig verklaringen tonen. Alleen in de twintigste kring, Bonaire, is tien genoeg. De coronacrisis bemoeilijkte voor veel partijen het binnenhalen van ondersteuningsverklaringen, die op een gemeentehuis ondertekend moeten worden.

‘Dat is sowieso een 19de-eeuwse activiteit’, zegt Esther van Fenema, lijsttrekker van de artsenpartij NLBeter. ‘En in deze tijd van corona zeker niet zonder risico’. Vorige week kwam de partij nog verklaringen tekort, maar door een eindsprint heeft NLBeter naar eigen zeggen 120 procent van het benodigde aantal verklaringen kunnen aanleveren. ‘Dat was nog een hele heisa, we moesten mensen liefdevol onder druk zetten. Ik ben vorige week woensdag nog bij het gemeentehuis van Zaanstad gaan staan om mensen over te halen.’

Een tekort aan ondersteuningsverklaringen houdt bijvoorbeeld Groen Rechts van het stembiljet af. De partij ging ook bij gemeentehuizen staan, zegt lijsttrekker Daan van Reenen, maar daar zijn momenteel weinig mensen te vinden. En de mensen díé bereid waren een ondersteuningsverklaring te tekenen, konden vaak niet bij het gemeentehuis terecht: ‘Bij heel veel gemeenten moesten die mensen dan een aparte afspraak maken, door corona. Dan is het ondertekenen een heel hoge drempel.’

Een plek op het stembiljet staat niet gelijk aan een plek in de Kamer. Van de zeventien nieuwe partijen die in 2017 meededen aan de verkiezingen, wisten alleen Denk en Forum voor Democratie zetels te bemachtigen. Volgens de meest recente metingen van de Peilingwijzer zou alleen JA21 kans maken op een of twee zetels.

In recordjaar 2017 was het stembiljet zó groot dat het voor stemmers nauwelijks vast te houden was. Het kabinet wil experimenteren met compactere biljetten, maar die kunnen op z’n vroegst bij de herindelingsverkiezingen van november 2021 worden gebruikt. Volgens de Kiesraad is een tweezijdig bedrukt stembiljet niet wenselijk, omdat dat zorgt voor meer risico’s bij het tellen van de stemmen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden