Stem op FN is hier normaal geworden

Morgen is de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen. De partij van Le Pen ruikt winst.

FORBACH - Voor het gemeentehuis van Forbach staat een gitzwart beeld van drie mannen, gewapend met pikhouweel en pneumatische hamer. A nos mineurs, staat eronder, 'aan onze mijnwerkers'. Het probleem van Forbach: er zijn geen mijnwerkers meer. Sinds de laatste kolenmijn sloot, in 2004, worstelt het stadje in Lotharingen met een werkloosheid die 14 procent bedraagt.


Vruchtbare bodem voor het Front National. Marine Le Pen stuurde haar tweede man, Florian Philippot (33), naar Forbach om er burgemeester te worden. In de peilingen ligt hij op kop, vlak voor de zittende burgemeester, de socialist Laurent Kalinowski (58). Morgen gaan de Fransen naar de stembus voor de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen. Het Front National hoopt een flink aantal steden te veroveren teneinde zijn gestage opmars in de Franse politiek te onderstrepen. Het Front was lange tijd een luidruchtige agitatiemachine, maar Marine Le Pen wil er een gewone politieke partij van maken. Daar horen burgemeesters en raadsleden bij, een kader dat niet alleen hard schreeuwt, maar ook leert besturen.


Op de markt van Forbach staat Florian Philippot folders uit te delen. 'Forbach verkeert in slechte staat', zegt hij. De stad is vies, onveilig, verwaarloosd, slachtoffer van een lethargisch gemeentebestuur. 'Natuurlijk, de werkloosheid is een nationaal probleem dat ik vanuit Forbach niet kan oplossen. Maar ik zal de stad beter besturen.'


De andere kandidaten kunnen zijn bloed wel drinken. Monsieur TGV wordt hij genoemd, een Parijzenaar die door zijn partij in Forbach is geparachuteerd en het liefst zo snel mogelijk de trein weer terug neemt. 'Over onze rug verspreidt hij een karikatuur van Forbach. Schandalig', zegt burgemeester Kalinowski, een man van de streek, gepensioneerd leraar, tevens lid van de Assemblée Nationale.


Forbach is een rustig provinciestadje met 22 duizend inwoners. Dicht bij de Duitse grens zijn de mensen groter dan in Parijs, net als de porties in de restaurants. De huizen zitten goed in de verf, de wegen zijn goed onderhouden, de leegstand in de winkelstraat valt alleszins mee. Bij rellen in de immigrantenwijk Wiesberg gingen weliswaar dertig auto's in vlammen op, maar dat is ook alweer twee jaar geleden. 'We lopen hier echt niet met kalasjnikovs te zwaaien. Forbach heeft het moeilijk door de mijnsluiting, maar de situatie is niet wanhopig', zegt Eric Diligent (42), een onafhankelijke centrum-rechtse kandidaat.


Niettemin haalt het FN er al jaren hoge scores. 'De mensen hier voelen zich vergeten door de staat', denkt Florian Philippot. Aan het gemeentehuis hangt een plaquette, ter herinnering aan de redevoering die president De Gaulle in 1961 voor de Forbachois hield. In gloedvolle termen beschreef de generaal Forbach als een 'stad van de voorhoede, de voorhoede van moed en beproeving, een stad waar gewerkt wordt'. Het kolen- en staalgebied van Lotharingen speelde een sleutelrol in les trente glorieuses, de wonderbaarlijke naoorlogse opleving.


De voorhoede is een achterhoede geworden, dat is het drama van Forbach. De oude industriegebieden in het noorden en oosten zijn achterop geraakt bij steden als Parijs, Toulouse of Bordeaux. Het FN richt zich op de 'globaliseringsverliezers', de arbeiders in de periferie. Ze hebben het niet allemaal slecht, maar ze voelen zich verwaarloosd en vrezen dat hun wereld steeds verder in de versukkeling zal raken.


In deze contreien is een stem op het FN de normaalste zaak van de wereld geworden. 'Vroeger schaamden mensen zich ervoor, nu zeggen ze het gewoon tegen ons', zegt een socialistisch gemeenteraadslid in Forbach.


Globalisering

Onder Marine Le Pen heeft het Front ook een sterke ruk naar links gemaakt, als 'eerste arbeiderspartij van Frankrijk', zoals Le Pen zegt. Door de globalisering moet de Franse werknemer machteloos toekijken hoe banen verdwijnen naar lagelonenlanden, hoe sociale rechten worden ondermijnd door de concurrentie van goedkope Oost-Europeanen, aldus Le Pen. De oplossing: weg met de euro, weg met de Europese Unie in haar huidige vorm, eerherstel voor de natiestaat die de Fransman beschermt.


De staat die niet meer voor zijn mensen zorgt, dat is een bron van pessimisme in Frankrijk. Het liberale alternatief is weinig populair. Dat merk je ook in Forbach. Veel Forbachois werken in Duitsland. Saarland is ook een oud industriegebied, maar de werkloosheid is er maar 7,5 procent, de helft van die in Forbach. Toch voelt niemand voor het Duitse model - een radicale afslanking van de verzorgingsstaat ten gunste van werk. 'In Duitsland zie je oude vrouwen op straat bloemen verkopen omdat de pensioenen zo laag zijn', vat gepensioneerd winkelmanager Gustave Devoti (62) de communis opinio aardig samen.


Het Front National is allang geen simpele anti-immigratiepartij meer. Toch blijft de afkeer van immigranten de core business van het FN. In de verkiezingscampagne van 2012 concentreerde Marine Le Pen zich aanvankelijk op de euro. Ze schoot pas omhoog in de peilingen toen ze ouderwets van leer trok tegen moslims, misdadigers en immigranten.


Jeux de boules

Ook in Forbach komen de FN-stemmers binnen de kortste keren op hun geliefde thema uit. 'Er zijn te veel immigranten', zegt metselaar Fernando Escrido (56), die een potje jeu de boules speelt in de voorjaarszon. 'Het is net als thuis: je kunt best vier mensen te eten geven, maar geen tien. Marine Le Pen heeft gelijk: Frankrijk kan niet de misère van de wereld dragen.'


Voor een café staat oud-mijnwerker Richard Gerolt (70) te roken. 'We hebben er genoeg van. Er moet iets radicaal veranderen. Die Maghrebijnse jongeren kennen geen regels meer. Ze staan lachend in de rechtbank.'


Tegenstanders vrezen dat de anti-Europese opstelling van het FN de samenwerking met Duitsland in gevaar zal brengen, met alle economische gevolgen van dien. 'We leven toch niet meer in de tijd van Asterix?', zegt Geneviève Bachscheider (54), medewerkster van een kolenbedrijf met prepensioen.


Ach, die tirades tegen Europa moet je niet zo serieus nemen, vinden de FN-kiezers. Gerolt: 'Dat zijn maar woorden. We zitten in Europa. Dat gaat echt niet veranderen.'


Kiesstelsel zit FN dwars


Het Front National maakt een kans om een stuk of vijftien Franse gemeenten te veroveren, waaronder Forbach, Hénin-Beaumont (bij Lille), Béziers en Fréjus (aan de Middellandse Zee). In opiniepeilingen komt het FN vaak als grootste partij uit de bus: ongeveer 30 procent van de Fransen zegt op het Front te willen stemmen.


Tegenover de groeiende sympathie voor het FN staat ook een duurzame afkeer: bijna tweederde van de Fransen oordeelt negatief over de partij van Marine Le Pen. In het Franse districtenstelsel heeft het FN daarom moeite om zetels te veroveren.


Morgen wordt de eerste ronde van de Franse gemeenteraadsverkiezingen gehouden. De partijen die meer dan 10 procent van de stemmen halen, mogen door naar de tweede ronde. De winnaar van de tweede ronde krijgt de helft van de raadszetels. De rest wordt proportioneel verdeeld, waarbij ook de winnaar meedeelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden