Stellwagen lost nu toch belofte in

Tijdens het Nederlands kampioenschap was hij onzichtbaar, in het Amsterdam Chess Tournament stelde hij ernstig teleur maar ten slotte loste hij toch zijn belofte in....

Lang geleden was al duidelijk dat Stellwagen een bijzonder talent was. Toen hij elf jaar was, maakte hij een onvergetelijke indruk op de toeschouwers van het open toernooi in Hoogeveen. Hij speelde fris van de lever, joeg al zijn tegenstanders de stuipen op het lijf en eindigde ten slotte op de gedeelde zevende plaats. Ook won hij in dat toernooi voor het eerst in zijn leven van een grootmeester, de Fin Yrjo Rantanen. Stellwagens commentaar was laconiek: 'Is hij grootmeester? Dan moet hij dat heel lang geleden zijn geworden.'

Stellwagen ontwikkelde zich snel. Hij werd nationaal jeugdkampioen in drie verschillende leeftijdscategorie voldeed in 2001 driemaal aan de meesternorm en brak in 2003 definitief door met grootmeesterresultaten in het Corustoernooi en het NK. Prompt werden de Stellwagenvolgers ongeduldig en rekenden we in elk volgend toernooi op de voltooiing van de titeljacht. Die liet even op zich wachten, we moesten geduld hebben tot hij zijn eindexamen had gehaald.

Het is de vraag hoe lang Stellwagen Nederlands jongste grootmeester zal blijven. Wouter Spoelman, net veertien jaar, staat klaar om de achtervolging in te zetten. Hij ontwikkelt zich razendsnel en onlangs was hij in Amsterdam al heel dichtbij een eerste grootmeesternorm.

Stellwagen koos niet het gemakkelijkste toernooi uit om zijn doel te bereiken. De top van het veld is in Vlissingen ijzersterk maar voordat die kan worden bestreden moet een aspirant-grootmeester eerst een aantal minder sterke spelers van zich afschudden. Stellwagen had er geen moeite mee en won vier partijen op rij in vlotte stijl. Uit de derde ronde komt de volgende overwinning op een Belgische tegenstander van respectabele sterkte:

Stellwagen -Vandersmissen Vlissingen 2004 1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 Lf8-e7 6. Tf1-e1 b7-b5 7. La4-b3 d7-d6 8. c2-c3 0-0 9. h2-h3 Lc8-b7 10. d2-d4 Tf8-e8 11. Pb1-d2 Le7-f8 12. a2-a4 h7-h6 13. Lb3-c2 e5xd4 14. c3xd4 Pc6-b4 15. Lc2-b1 c7-c5 16. Ta1-a3 Bijna altijd speelt wit 16. d5 maar ook de tekstzet is goed speelbaar. Zwarts beste reactie is waarschijnlijk 16 ... d5 17. e5 Pd7.

16 ... c5-c4 17. Ta3-e3 d6-d5 18. e4-e5 Pf6-e4 Een noodzakelijk pionoffer. Nu zwart met 16 ... c4 de druk tegen d4 heeft opgeheven, komt 18 ... Pd7 niet meer in aanmerking. DIAGRAM 1

19. Pd2xe4 d5xe4 20. Lb1xe4 Lb7xe4 21. Te3xe4 Dd8-d5 22. Te4-g4 Te8-e6 23. Te1-f1 Ta8-d8 24. Lc1-e3 Kg8-h8 Een onnodige defensieve maatregel. Er was geen bezwaar tegen 24 ... Pd3 waarna zwart behoorlijke compensatie heeft voor de geofferde pion.

25. a4xb5 a6xb5 26. Dd1-b1 Te6-a6 Sterker dan 26 ... Pd3 27. Pe1.

27. Db1-f5 g7-g6 Een onnodige verzwakking die wit een aanknopingspunt geeft voor de koningsaanval.

28. Df5-f4 Pb4-d3 29. Df4-g3!

Inmiddels is wits aanval zo ver gevorderd dat hij de damevleugel kan opgeven.

29 ... Pd3xb2 30. Tg4-h4 Zie diagram 1

30 ... Kh8-g8 Dit verliest zonder slag of stoot. Hij moest 30 ... h5 proberen, al is wits aanval ook dan bijzonder sterk. Bijvoorbeeld 30 ... h5 31. Lg5 Tda8 32. Lf6+ Kg8 33. Dg5 (niet 33. Txh5? Txf6) en nu kan zwart met het kwaliteitsoffer 33 ... Txf6 voorlopig op de been blijven.

31. Le3xh6 Td8-a8 32. Lh6xf8 Kg8xf8 33. Dg3-g5 Kf8-e8 34. Th4-h8+ Ke8-d7 DIAGRAM 2 Zie diagram 2

35. e5-e6+ Zo'n koningsjacht kun je aan Stellwagen overlaten. Het is in alle varianten uit.

35 ... f7xe6 36. Pf3-e5+ Kd7-c7 37. Dg5-e7+ Kc7-b6 38. Pe5-d7+ Kb6-a5 39. Tf1-b1!

Dreigt mat in twee met 39. Da3+ Pa4 40. Db4.

39 ... b5-b4 40. Tb1xb2 b4-b3 41. Th8xa8 Ta6xa8 42. Tb2-b1 Ka5-b5 43. Pd7-f6 Dd5-c6 44. Pf6-e4 Kb5-b6 45. Pe4-c3 Ta8-a5 46. Tb1-e1 Ta5-a7 47. De7-b4+ ...

Zwart geeft op.

Vanaf de vijfde ronde werd het menens. De grootmeesters stonden in slagorde klaar om hun aanstaande collega de oren te wassen maar Stellwagen weerde zich kranig met drie remises en overwinningen op de GeorgiGagoenasjvili en een een andere Nederlandse jeugdspeler die in de toekomst ongetwijfeld ook grootmeester zal worden.

Stellwagen -Werle Vlissingen 2004 1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 d5xe4 4. Pc3xe4 Lc8-d7 5. Pg1-f3 Ld7-c6 6. Lf1-d3 Pb8-d7 7. 0-0 Pg8-f6 8. Pe4-d2 DIAGRAM 3

Een sterke zet. Het paard wordt omgeleid naar veld e5.

8 ... Lf8-e7 9. Pd2-c4 Lc6-d5 10. Pc4-e5 c7-c5 Zie diagram 3

Zwart heeft niets vreemds gedaan, sterker nog hij heeft de theorie keurig gevolgd en een stelling bereikt waarin de witspelers meestal verder gingen met een degelijke zet als 11. c4. Stellwagen heeft een heel andere visie op de witte kansen.

11. Pe5xf7!

Het uitroepteken is een beloning voor de moed die vereist is om zo'n zet te spelen. Of het offer correct is, leren we niet uit deze partij want Werle besluit het niet aan te nemen. Ongetwijfeld heeft wit goede aanvalskansen na 11 ... Kxf7 12. Pg5+ Kg8 13. c4 h6 14. cxd5 hxg5 15. dxe6.

11 ... Ld5xf3 12. Pf7xd8 Lf3xd1 13. Pd8xe6 Ld1-g4 14. Pe6-c7+ Ke8-f7 15. f2-f3!

Een belangrijk detail dat zwart wellicht over het hoofd had gezien. De loper heeft geen veld van terugtocht, na 15 ... Lh5 volgt 16. Lc4+ Kg6 17. Pxa8 Txa8 18. g4 en na 15 ... Le6 wint wit met 16. Pxe6 Kxe6 17. Lc4+ Kd6 (17 ... Kf5 18. Te1) 18. Lf4+ Kc6 19. d5+! Pxd5 DIAGRAM 4 20. Lxd5+ Kxd5 21. Tad1+ Kc6 22. Tfe1.

15 ... Ta8-c8 16. f3xg4 Tc8xc7 17. g4-g5 En zo wint wit het geofferde stuk terug met behoud van een schitterende stelling. Zijn loperpaar is sterk en zwarts koning blijft in gevaar.

17 ... c5xd4 18. g5xf6 Le7xf6 19. Lc1-f4 Tc7-c5 20. b2-b4 Tc5-c8 21. g2-g4! h7-h6 22. h2-h4 g7-g5 23. h4xg5 h6xg5 24. Lf4-g3 Kf7-g7 25. Tf1-f5 Th8-f8 26. Kg1-g2 a7-a6 27. Ta1-h1 Tf8-f7 28. Tf5-d5 Pd7-f8Zie diagram 4

29. Lg3-e5 Alles even krachtig gespeeld. Zwarts beste verdediger, de loper op f6, wordt geruild.

29 ... Pf8-e6 30. Le5xf6+ Tf7xf6 31. Td5-d7+ Kg7-g8 32. Ld3-h7+ Kg8-f8 33. Lh7-f5 Kf8-g8 34. Td7xb7 Tc8-e8 35. Th1-h7 d4-d3 36. c2xd3 Pe6-d4 37. Lf5-e4 Te8-c8 38. Le4-d5+ Pd4-e6 39. Th7-e7 Tc8-c2+ 40. Kg2-g3 ...

Zwart geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden