Stelling Kinderen horen niet op de crèche

Elke week schrijven Amanda Kluveld en René Cuperus een reactie op een actuele stelling...

De campagne lijkt op reclame en is dat ook

De Emancipatienota stelt dat de toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen niet ten koste mag gaan van de kwaliteit van de zorg voor kinderen. Waarom staat er niet: de aanhoudende voltijdse participatie van mannen in het arbeidsproces mag niet ten koste gaan van de kwaliteit van de zorg voor kinderen? Omdat het niet in de visie van het kabinet past om mannen te vragen voor hun kinderen te zorgen. Dat heeft ook geen zin, aldus de Emancipatienota. ‘Vrouwen zeggen dat ze niet méér gaan werken als hun partner minder gaat werken.’ Dat vrouwen dat zeggen is niet vreemd. Zij weten dat zorg nooit gelijk verdeeld zal worden.

In 2003 moest ‘Mannen in de hoofdrol’ mannen aansporen zorgtaken op zich te nemen. Het was de stompzinnigste campagne die ooit door de overheid is gevoerd. Toenmalig minister van Sociale Zaken De Geus vertaalde zijn beleid op wiedoetwat.nl in een smoezengenerator voor mannen, een stofzuigerspel en de uitspraak dat mannen maar beter wat zorg op zich konden nemen, want ‘Voor je het weet zit je op de bank naast een chagrijnige vermoeide dweil’. Geen wonder dat bedoelde dweil niet gelooft dat manlief meer zal zorgen als hij minder werkt.

De onwilligheid van vrouwen om meer te werken, komt het kabinet goed uit. Arbeidsparticipatie is geen ‘herverdelingsvraagstuk’, stelt de Emancipatienota, maar een ‘combinatievraagstuk’. Anders gezegd: hier heb je gesubsidieerde kinderopvang en laat vrouwen verder maar uitzoeken hoe zij die combinatie realiseren. De keuze voor kinderopvang wordt op het bordje van vrouwen gelegd en vrouwen eten dat bordje braaf leeg. Alleen zij debatteren over de goede en slechte kanten van kinderopvang. De campagne ‘Dat gun je ieder kind’ is op vrouwen gericht. De bijbehorende website bevat alleen getuigenissen van vrouwen.

‘Dat gun je ieder kind’ lijkt op de vroegere limonadereclame ‘Zo’n kind gun je toch een Fanta’. Het ís ook reclame. De brancheorganisatie kinderopvang wil er de informele kinderopvang mee beconcurreren en vrouwen wijsmaken dat zij hun kind iets ontzeggen als zij het niet in de crèche onderbrengen. De overheid werkt mee. Zij subsidieert kinderopvang en steunt de belangen en reclames van een specifieke groep ondernemers. Deze merkwaardige praktijken bevorderen het vertrouwen in crèches niet. Wie het zich kan veroorloven, moet zijn kind er niet aan uitleveren.

Amanda Kluveld

Werken is niet belangrijker dan opvoeden

Is Pippi Langkous een brutaal Nederlands kind dat de boel op stelten komt zetten bij saaie Zweedse crèchekinderen of is Pippi nu juist het modelkind van de Zweedse kinderopvang? Dat is de kernvraag van het kinderopvangdebat zoals dat al tijden doorzeurt.

Elke ouder wil het beste voor zijn kind. Maar daarover wordt in landen verschillend gedacht. In Nederland bestaat een sterke voorkeur voor opvoeding door de ouders zelf of anders door opa en oma. In een land als Zweden ben je een asociale ouder als je je kind kinderopvang onthoudt. Daar draagt men, na een belangrijk hechtingsjaar thuis, de opvoeding van de kinderen met een gerust hart over aan goed opgeleide professionals. Kinderopvang – de hele week fulltime, inclusief ontbijt – is daar een intensief vormingsprogramma.

Het Zweedse model lijkt een oase van rust, reinheid en regelmaat in vergelijking met het ren-je-rot-circus dat in Nederland is ontstaan. Ons gestreste ‘anderhalfverdieners-combinatiemodel’ heeft al een dode op zijn geweten: die op de achterbank vergeten baby. Dat hele circus van parttime werk, papadagen, op en neer gerace naar sportclub en muziekschool, vreet niet alleen energie, maar brengt zelfs het meest romantische huwelijk op de rand van echtscheiding. Vooral omdat het, toegegeven, vooral op de vrouwen neerkomt. Mannen kunnen maar één ding tegelijk, dus die combineren niet zo lekker mee. Vrouwen kost dit carrières en topposities.

Dus lang leve het Zweedse kinderparadijs? Even afgezien van de kosten en van het ontnuchterende vestzak/broekzak-verhaal dat alle werkende Zweedse vrouwen in de kinderopvang werken, kleven er cultuurpolitieke bezwaren aan dat nationale kostschoolsysteem. Is werken echt belangrijker dan opvoeden? En is opvoeding door deskundigen in crèches beter dan opvoeden thuis? Het Zweedse systeem staat voor een rigide economisering van het leven. Kinderen worden doelbewust aan lageropgeleide ouders onttrokken, opa’s en oma’s worden kaltgestellt, en kinderen worden weggedrukt naar de marges van de werkuren: wie zijn toch die mensen die mij elke avond komen instoppen?

Misschien moet Nederland het Zweedse model ooit overnemen om de vergrijzing te kunnen pareren, om migrantenkinderen de beste opvoeding te geven en om vrouwen in de Raad van Bestuur te krijgen. Het wordt dan wel iets kouder in Nederland.

René Cuperus

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden