'Stel je voor: slachtoffers die strafeis meebepalen'

'Laat berovers van oude vrouwtjes niet schoffelen in het park, maar oude vrouwtjes wassen in een verzorgingstehuis.' Die hartekreet uitte advocaat Richard Korver gisteren tijdens een symposium op de 23ste Europese Dag voor het Slachtoffer.

Archieffoto. © Thinkstock

Hij oogstte applaus en kreeg gehoor. Applaus van de aanwezige slachtoffers van geweldsmisdrijven, gehoor van Sjef van Gennip, algemeen directeur van Reclassering Nederland. De gedachte was nog nooit bij hem opgekomen, maar 'meneer Korver heeft mij aan het denken gezet', zei Van Gennip. De reclassering zal voortaan nadenken over taakstraffen op maat, waarbij er een verband is tussen de straf en het delict. Want 'schoffelen doet tasjesrovers niks', aldus Korver.

Zwartboek
De advocaat, tevens voorzitter van het Landelijk Advocatennetwerk Zedenslachtoffers, heeft op verzoek van staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie een zwartboek opgesteld van problemen waar slachtoffers in een strafproces tegenaan lopen: ze krijgen geen afschrift van het strafdossier. Ze krijgen niet te horen dat de voorlopige hechtenis van de dader is opgeheven. Ze worden 'ver weggemoffeld' in de rechtszaal. Hun advocaat wordt niet gevraagd of de zittingsdag hem uitkomt. En zo ging Korver nog een tijdje door.

Zijn belangrijkste pleidooi: geef slachtoffers een volwaardige rol tijdens de behandeling van hun zaak, geef ze een vaste, prominente plek in de zittingszaal, en vraag ze welke straf zij gepast zouden vinden.

Opnieuw applaus.

Die laatste optie ging voorzitter Erik van den Emster van de Raad voor de Rechtspraak veel te ver. 'Stel je voor dat een slachtoffer de strafeis mag meebepalen', repliceerde de rechter, 'en de verdachte wordt vrijgesproken, dan heeft het slachtoffer nog veel sterker het gevoel dat er niet naar hem wordt geluisterd.'

Emoties
Strafpleiter Onno de Jong vindt dat slachtoffers niet moeten meedenken over de strafeis omdat emoties daarbij een rol spelen. Daarom moet een strafproces volgens hem altijd worden overgelaten aan professionals als rechters en officieren van justitie. Bovendien: een verandering van de rol van slachtoffer annex getuige heeft consequenties voor de rol van de dader, waardoor het hele strafrecht op de schop zou moeten, en dat duurt jaren, voegde Van den Emster van de Raad voor de Rechtspraak eraan toe.

Om die reden bepleit CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg een 'tweefasenstructuur' waarin eerst wordt bepaald of een verdachte daadwerkelijk dader is. Daarna hoeft een slachtoffer geen getuige meer te zijn, en kan die dus volwaardig meepraten in het proces. Van Toorenburg wil topman Bolhaar van het Openbaar Ministerie en Van den Emster bijeenbrengen 'om te kijken of we deze optie kunnen realiseren', zegt ze na afloop. 'Ik weet dat staatssecretaris Teeven er ook voorstander van is.'

Eén ding blijkt tijdens het symposium duidelijk: na de gehonoreerde roep uit de samenleving om zwaarder te straffen, vindt nu ook de roep van slachtoffers om meer rechten te krijgen bij politici gehoor.

Schrijnend
Schrijnend is de oproep daartoe van Helma Noordink, wier 27-jarige dochter Joanne in 2008 is vermoord. 'We willen serieus worden genomen, we willen geïnformeerd worden, en we willen dat u uw gezond verstand gebruikt in plaats van standaardprotocollen na te leven', sprak Noordink tot de zaal, die behalve met slachtoffers was gevuld met hulpverleners en juristen.

Nadat haar dochter was vermist, nam Noordinks wijkagent binnen twee uur haar aangifte op (terwijl dat volgens het protocol pas na 24 uur mag) en begon de politie in haar woonplaats een grote zoekactie. Dat leidde tot niets omdat de officier van justitie - volgens protocol - geen reden zag toestemming te verlenen voor speciale opsporingsbevoegdheid. Er was immers geen bloed, er was niks kapot, misschien was Joanne wel gewoon weggelopen.

Pas nadat de familie Noordink haar heil had gezocht bij het tv-programma TROS Vermist werd die toestemming verleend. 'Wij hebben 105 dagen in gekmakende onzekerheid moeten wachten voordat Joannes lichaam bij de dader in de tuin werd gevonden. Als die opsporingsbevoegdheid eerder was verleend, hadden we Joanne niet kunnen redden maar haar nog wel even kunnen vasthouden, in plaats van afscheid moeten nemen van een afgesloten kist.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden