Stel dat er een pil is om autist te worden. Neem je die?

Al jaren spreken autisten enorm tot de verbeelding. Nu komt de EO met een serie portretten. Wat voegt die toe?

Stel, er is een pil en als je die neemt verdwijnt je autisme. Neem je die pil dan? Die vraag wordt deze week elke dag, vlak voor de klok van elf, aan een autist gesteld, op NPO 2 in de vijfdelige portrettenreeks Talent: Autisme van de EO. Tot dusver zei iedereen: nee, geen denken aan. Want met die pil verdwijnt niet alleen de beperking, maar ook het talent.

Zo keken we naar Ariën van Oord, een van de beste scharenslijpers ter wereld, Frank van de Goot, een van de vijf forensisch pathologen van Nederland, goochelaar Jeffrey Wijkhuisen en volleyballer Joep Tiernego. Allemaal noemden ze hun verhoogde concentratie als vaardigheid. Slijper Van Oord kon wat hij zag meteen kopiëren. Goochelaar Wijkhuisen plande zijn optredens minutieus met lijstjes.

Het interessantst, als personage, was Van de Goot, de forensisch patholoog, die een brein uit sterk water pakte en er plakken van begon te snijden, alsof het een rollade was. Hij is zo goed in zijn werk, zei hij, omdat hij geen emoties voelt bij de lijken. Hij achterhaalt kil en klinisch de doodsoorzaak. 'Als iemand 149 messteken heeft, is die 148ste ook nog steeds buitengewoon interessant.'

Met zijn priemende blik, trefzekere dictie en zilvergrijze lokken is hij ook een fascinerende verschijning. Je begrijpt meteen waarom tv-makers van hem houden; in januari was hij al het middelpunt van de WNL-reeks Doden liegen niet. En ja, met een beetje fantasie zou hij zo model kunnen staan voor een dramaserie als Dexter, over een forensische onderzoeker annex seriemoordenaar. No offence.

Frank van de Goot in Autisme: Talent. Beeld EO

Al jaren spreken autisten enorm tot de verbeelding. In boeken, films, documentaires en programma's zijn ze zo vaak opgevoerd dat het een cliché begint te worden. De hoofdpersoon met instant-excentriciteit door dwangmatige neuroses, kinderlijke neigingen, uitzonderlijke talenten, voorliefde voor cijfers, lijstjes, ratio, techniek en patronen, formeel taalgebruik, woede-uitbarstingen en een gebrek aan empathie.

We gingen van Rain Man via The Curious Incident of the Dog In the Night-Time naar Het is hier autistisch, waarin Filemon Wesselink onderzoekt waar hij zit op het autismespectrum, want ja, neurotische trekjes en sociaal ongemakkelijk. In Amerika werd de feelgooddocu Life, Animated, over een autist die leert communiceren door Disney-films, dit jaar voor een Oscar genomineerd. En in Nederland zagen we de twee geweldige documentaires De regels van Matthijs en Het beste voor Kees.

In tegenstelling tot de EO-reeks van deze week lieten die twee films wél zien dat autisme niet alleen een leuke afwijking is waar talenten uit kunnen voortkomen, maar ook een zware beperking, waar autist en omgeving flink onder kunnen lijden. Eigenlijk is dat wel een basisvoorwaarde voor een geslaagd verhaal over autisme.

Wanneer zijn we verzadigd, wanneer zijn we genezen van deze obsessie? Misschien weet ik wat. Stel dat er een pil is om autist te worden. Neem je die?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.