Nieuws Iran liquidaties

Stef Blok hekelt de Iraanse liquidaties publiekelijk, na lang gezwegen te hebben

Het hoge woord is eruit: Iran was in 2015 en 2017 betrokken bij twee liquidaties in Nederland. Eerder zweeg het kabinet halsstarrig over de moorden op twee naar Nederland gevluchte staatsvijanden van Teheran. Pas toen Frankrijk en Denemarken te maken kregen met vergelijkbare praktijken, kwam de tijd voor een publieke confrontatie.

Ank Bijleveld, minister van Defensie, en Stef Blok, minister van Buitenlandse Zaken, tijdens een Tweede Kamerdebat . Beeld ANP

Blok schrikt er niet voor terug om zichzelf een hoofdrol toe te bedelen in de EU-sancties die nu tegen Iran worden afgekondigd. De Europese banktegoeden van het Iraanse inlichtingenministerie worden bevroren en twee hoge spionagechefs kunnen niet meer vrij reizen. Het gebeurt allemaal ‘mede op voordracht van Nederland’, aldus Blok.

Het plotselinge tromgeroffel van de VVD-minister kan de stilte van de afgelopen jaren niet verdrijven. Vorig jaar pleitten alleen Frankrijk en Denemarken nog voor Europese sancties tegen Iran, nadat daar in 2018 twee aanslagen waren verijdeld. Een Iraanse diplomaat bleek een bom te hebben geleverd om in Parijs een aanslag te plegen op een bijeenkomst van anti-Teheran-krachten. In Denemarken maakte de inlichtingendienst bekend dat de liquidaties van meerdere staatsvijanden van Iran waren verijdeld.

Raadsel

Terwijl de Franse en Deense regeringsleiders toen al openlijk de confrontatie zochten met Iran, bleef Nederland ongemakkelijk zwijgen over het Iraanse bloed dat hier eerder vloeide. Al in 2015 werd in Almere Ali Motamed van dichtbij in het hoofd geschoten. Jarenlang bleef het voor de buitenwereld een raadsel waarom de onopvallende Eneco-monteur geliquideerd werd voor zijn doorzonwoning. Pas in 2018 onthulde Het Parool de ware identiteit van de man: Mohammad Reza Kolahi Samadi, een staatsvijand die door Teheran verantwoordelijk werd gehouden voor een bloedige aanslag in de jaren tachtig.

Het kabinet wist al langer wie het slachtoffer werkelijk was, maar zweeg. Dat de man al tijden doodsbang was voor de lange arm van Teheran, bleef eveneens onvermeld.

Het zwijgen duurde ook voort na de koelbloedige liquidatie in 2017 van Ahmed Mola Nissi, een paar honderd meter verwijderd van Bloks ministerie in Den Haag. De gevluchte leider van ASMLA, een beweging die opkomt voor het Arabische volk Ahwazi in Iran, voelde zich al langer bedreigd door de oude vijanden in Teheran die hem zagen als een terrorist.

Afrekeningen

Blok bevestigt nu dat Teheran waarschijnlijk achter de moord zit; eerder was dat nog een onbegaanbare weg. Vorig jaar zijn twee Iraanse diplomaten uitgezet, maar over de reden werd nooit iets gezegd. De terughoudendheid van het kabinet leidde tot onrust in de Iraanse diaspora in Nederland. Door te zwijgen zou het kabinet aan Teheran het signaal geven dat Nederland niet al te moeilijk doet over afrekeningen in het Iraanse milieu.

Waarom komt Nederland na al die tijd alsnog naar buiten met harde beschuldigingen? Blok maakt er geen geheim van dat het geholpen heeft dat ook Frankrijk en Denemarken in 2018 te maken kregen met de praktijken van de Iraanse inlichtingendiensten. ‘Als meer landen dit soort acties op hun grondgebied voelen, is het makkelijker om tot sancties te komen. Natuurlijk is dat zo.’ Wat ook meespeelde: in Frankrijk en Denemarken zijn betrokkenen bij de verijdelde aanslagen gearresteerd. Nederland beschikte al die jaren alleen over AIVD-informatie. Het strafrechtelijk onderzoek heeft nog geen enkele link met Iran opgeleverd. 

Erg onder de indruk lijkt Teheran ook nog niet door de plotselinge confrontatiedrift van Blok. Het land heeft tegenover het kabinet al ‘elke betrokkenheid bij deze liquidaties ontkend’. Dinsdag volgde meteen de tegenaanval: Europa moet ophouden met het herbergen van gevluchte terroristen.

Het is de vraag of de zaak echt op de spits wordt gedreven. Blok benadrukt zelf juist dat hij ‘in gesprek wil blijven’ met Iran. Er spelen nu eenmaal grotere belangen dan de liquidaties in Almere en Den Haag. Bijvoorbeeld de nucleaire deal waardoor Teheran afziet van atoomwapens. ‘Op dat gebied houdt Iran zich aan de afspraken’, aldus Blok. ‘Dat is in het belang van de Nederlandse veiligheid.’ 

Minister Blok: liquidaties door Iran onder de pet gehouden? Een krankzinnige redenering

In 2015 werd een eerste tegenstander van Iran doodgeschoten in Almere. In 2017 volgde een tweede koelbloedige liquidatie in Den Haag. Pas nu maakt minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok bekend dat het regime in Teheran waarschijnlijk achter de moordpartijen zat. Veegde het kabinet de Iraanse betrokkenheid eerder onder het tapijt? 

Iran krijgt wel sancties opgelegd na aanslagen op tegenstanders regime, maar EU bevindt zich in dwangpositie

Iran moet stoppen met het beramen van aanslagen in Europa op tegenstanders van het islamitische regime. De Europese Unie stelt daarom sancties in tegen een Iraanse geheime dienst en twee van zijn medewerkers. Dat maakte de Deense minister van Buitenlandse Zaken, Anders Samuelsen, dinsdag bekend tijdens een Europese ministersbijeenkomst. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden