Steengoed

Sly Stone bracht in de jaren zestig en zeventig zwarte muziek naar een blank rockpubliek. Op de cd-box Higher! is zijn genialiteit nog eens goed te horen.

Het moment was goed. Voorjaar 2007 bracht Sony de zeven albums van Sly and the Family Stone die tussen 1967 en 1974 waren verschenen opnieuw uit, voorzien van bonusmateriaal. Na jaren onzichtbaar te zijn geweest, had Sly Stone niet alleen de publiciteit gezocht, hij was ook weer gaan optreden. In februari 2006 stond hij daar ineens, tijdens de uitreiking van de Grammy Awards in Los Angeles. Er volgde zelfs een heuse tournee die hem in 2007 naar het North Sea Jazz Festival in Rotterdam zou voeren.


Helaas was dat een complete afgang, Stone was nauwelijks meer tot zingen en spelen in staat, het werd een comeback om gauw te vergeten. Tragisch, hoe een man met zo'n status en oeuvre zo kapot leek te zijn gegaan aan drugs en andere ellende. Je zou door dat debacle bijna vergeten hoe vitaal, opwindend, origineel de muziek die hij maakte eigenlijk was.


Maar daar is ineens Higher!, een vier cd's of acht elpee's tellende box die meer dan het opnieuw uitbrengen van de losse albums destijds bewijst hoe uniek de muziek van Sly and the Family Stone in de jaren zestig en zeventig was.


Mocht er ooit getwijfeld zijn aan de genialiteit van de inmiddels 70-jarige Stone: dit is het ruim vier uur durende bewijs. Gekozen is om ook de jaren te behandelen voordat Sly met zijn curieus samengestelde band debuteerde met het album A Whole New Thing, zodat duidelijk wordt dat Stone's muziek niet uit de lucht kwam vallen. Begin jaren zestig, krap 20 jaar oud deed hij al productiewerk en schreef hij C'Mon And Swim, een hit voor Bobby Freeman; Stone's eerste gouden plaat in 1964. Als dat zo gemakkelijk was, heeft hij gedacht, waarom zelf dan ook niet een plaatje uitbrengen. Dat werd I Just Learned How To Swim, de single voor het Autumnlabel, die in juli 1964 verscheen; de box opent ermee.


Al luisterend hoor je het wonder zich langzaam voltrekken. Er komt meer frivoliteit in de opnamen. Stone formeert een band om zich heen die uit zowel blanken als zwarte muzikanten bestaat. Cynthia Robinson op trompet en Larry Graham op bas krijgen een belangrijk aandeel in het geluid. Hoe feestelijk de band al vroeg klonk, bewijst de cover van Otis Reddings I Can't Turn You Loose uit januari 1967. Op de eerste cd is goed te volgen hoe Sly met zijn band zoekende is naar een eigen geluid, dat we later funk zijn gaan noemen maar eigenlijk breder en eigenzinniger was, met ook veel raakvlakken aan rock 'n' roll en psychedelica. Echt veel succes had hij er nog niet mee; dat kwam pas eind 1967 met Dance To The Music, de eerste top-10-hit voor Sly and the Family Stone en 'een doorbraak die populaire muziek voorgoed zou veranderen'.


Dat schrijven de Nederlandse broers en toegewijde Slyfans Edwin en Arno Konings in hun voortreffelijke toelichtingen bij de liedjes op de box. De broers werken al jaren aan Thank You, wat de definitieve Sly Stonebiografie moet worden. Ze hebben zich op weten te werken als internationaal erkende connaisseurs van leven en werken van Sly Stone.


Hun kwalificatie van Dance To The Music is niet overdreven. De popmuziek zou er compleet door veranderen. Niet alleen door dit liedje, maar ook door de hits die er snel op zouden volgen: Everyday People, I Want To Take You Higher, Everybody Is A Star en Thank You (Falettinme Be Mice Elf Agin). Ze staan uiteraard allemaal op Higher! in de oorspronkelijke monomix, die maakt dat de hits beter klinken dan ooit. Sly and the Family Stone waren trendsettend, ze maakten zwarte muziek als geen ander toegankelijk voor een blank rockpubliek. Een rol die in 1967 even leek weggelegd voor Otis Redding, die op het Montereyfestival dat jaar zo had geïmponeerd, maar een half jaar later verongelukte.


Sly and the Family Stone, met hun weelderige, bontgekleurde kleding en muziek, waarin zowel de (blanke) hippiegeest van /San Francisco uit die tijd als de zwarte soul doorklonk, was uniek. De band zou het voorbeeld worden voor een hernieuwd Motown. Bands als The Temptations, maar ook The Jackson 5, verbreedden hun geluid en gingen psychedelischer klinken. De invloed van Sly Stone drong ook door buiten de popmuziek. Zo liet ook Miles Davis zich eind jaren zestig duidelijk door Stone inspireren.


Vooral na Woodstock, augustus 1969, toen Sly and the Family Stone om vier uur in de ochtend het publiek wakker hadden gedrild met hun I Want To Take You Higher, leek er geen maat te staan op het succes van de band.


Helaas ging het met de voorman zelf toen langzamerhand mis. Hij raakte verslaafd aan cocaïne, kwam vaak niet opdagen voor optredens en vervreemdde steeds meer van zijn band.


Het album There's A Riot Going On (1971) is hier met door paranoia ingegeven en soms claustrofobisch klinkende elektronica een weerslag van. Toch blijft Stone begin jaren zeventig nog hits scoren (Family Affair, If You Want Me To Stay) en het moet gezegd: de samenstellers van de box weten het ontegenzeggelijke verval van de band knap te verbloemen.


De muziek blijft ook op de vierde cd vooral feestelijk en uitbundig, wat je niet verwacht als je het vaak nogal overschatte album There's A Riot Going On terughoort. Duidelijk is dat de samenstellers hebben willen aantonen dat ook toen het begin jaren zeventig wat minder werd, de band nog altijd superieur swingende muziek wist uit te brengen. Dat is knap gelukt.


Groot en zwart


De verzamelaar Higher! van Sly and the Family Stone is niet alleen verkrijgbaar als cd-box. Music On Vinyl bracht een eveneens prachtig verzorgde acht lp's tellende vinylbox uit. Voordeel is dat het fraaie boekwerk nu nog groter en mooier oogt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden