Steen der wijzen

BELEGGERS ZIJN net alchemisten. Deze wetenschappers zochten in vroeger tijden naar de samenstelling van een stof die doodgewone metalen in goud zou kunnen veranderen....

Beleggers - en hun banken - zijn geen haar beter. Tegen beter weten in proberen ze een toverformule te vinden voor het beste beleggingsresultaat. Ze klampen zich vast aan grafieken, cijfers, nieuws en sentimenten. Vooral de psychologie van de belegger maakt het samenstellen van de ideale portefeuille haast ondoenlijk. Een lichte tegenvaller in de resultaten van een bedrijf kan al leiden tot een buitenproportioneel pak slaag op de beursvloer. En een uitgekiende overname heeft soms ook geen positief effect op de koers, omdat de desbetreffende onderneming een beroerd imago heeft.

Een nieuw beleggingsfonds van ABN Amro probeert juist te profiteren van dit irrationele gedrag van beleggers. Het fonds maakt gebruik van de behavioural finance strategy. Een computermodel selecteert aan de hand van vier factoren - imago-effect, overreactie, onderreactie en kuddegedrag - aandelen die zijn ondergewaardeerd. Althans, dat is de bedoeling.

Vanaf deze week kunnen beleggers zich melden voor het Behavioural Finance Japan Fund van ABN Amro, dat gaat beleggen aan de beurs van Tokio. Het nieuwe fonds maakt gebruik van hetzelfde rekengereedschap dat de bank al hanteert voor een Europees beleggingsfonds, het Ratio Invest Fund.

Het bijzondere van de methode is dat fondsbeheerders er nauwelijks meer aan te pas komen. 'Het computermodel bepaalt zelf de keuze van de aandelen', zegt A. Pasma, samen met J. Peters verantwoordelijk voor de 'rationele' fondsen bij ABN Amro.

Waar andere fondsbeheerders mede afgaan op hun ervaring of hun Fingerspitzengefühl, moeten Pasma en Peters toekijken hoe het model zijn gang gaat. 'Ook managers zijn irrationele wezens met onderbuikgevoelens', bekent Peters. 'Maar bij deze fondsen spelen mensen geen enkele rol. Het moet zo zuiver mogelijk.'

De enige menselijke inbreng is de invoer van feitelijke gegevens - zelfs dit model heeft informatie nodig om tot conclusies te kunnen komen. Vervolgens berekent de computer wat de uitwerking is op de waardering van de aandelen, en in hoeverre de vier emotionele factoren meespelen.

Hoe dit korte termijn-model precíes werkt, kunnen de beheerders niet kort uitleggen. 'Dat past niet op de achterkant van een geel memovelletje. Er is twee jaar aan gewerkt, met hulp van wiskundigen en econometristen.'

De aloude koers-winstverhouding van een aandeel telt niet mee als maatstaf. Pasma: 'We weten allemaal dat dit ongeveer het meest manipuleerbare cijfer ter wereld is. Daarom wordt onder meer gekeken naar de verhouding tussen koers en cash flow, en de marktwaarde versus de boekwaarde van een bedrijf.

Beleggers zullen deze zuiverheid waarderen, maar levert het ook goud op? In het eerste jaar van zijn bestaan boekte het Ratio Invest Fund - begonnen in april 1999 - een puik rendement van 28,5 procent. Maar in het afgelopen jaar verloor het fonds, dat ruim 500 Europese aandelen volgt, 20 procent van zijn waarde.

Vooral de afgelopen twee maanden zat de computer er een aantal malen naast. 'Het model heeft de laatste tijd moeite om richting te bepalen', zegt Pasma. 'Dat komt door de enorme beweeglijkheid van aandelenkoersen. In januari veerde bijvoorbeeld de telecomsector even op, terwijl we daar juist ondervertegenwoordigd waren.' Hoewel zijn handen af en toe jeuken, mag hij niet ingrijpen.

Het rekenmodel wordt voor het jongste fonds losgelaten op de Japanse Nikkei-225 index. Maar beleggen in Tokio is geen peulenschil, bewijzen ING en de Postbank. Zij lanceerden samen een Nikkei-beleggingsfonds, maar dit staat al geruime tijd onder de introductieprijs.

Bij ABN Amro houden ze daarom beide benen op de grond. 'Ons model is slechts een van de manieren om te proberen de markt te verslaan. Het is in elk geval een nieuwe kijk op beleggen.'

De steen der wijzen is nog steeds niet gevonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.