Steekpenning alledaags in Litouwen

Driekwart van de inwoners in de EU denkt dat er corruptie voorkomt in hun land. Dat klopt niet altijd: Grieken zijn te pessimistisch, Roemenen te optimistisch.

AMSTERDAM - Corruptie kost de Europese economie jaarlijks 120 miljard euro, oftewel 235 euro per EU-inwoner. Ruim driekwart van de inwoners van de Europese Unie denkt dat corruptie wijdverspreid is in hun land, tegen 61 procent van de Nederlanders.


Dat blijkt uit maandag gepresenteerd onderzoek van de Europese Commissie naar corruptie in de 28 lidstaten van de Europese Unie. Meer dan de helft van de 28 duizend geënquêteerden denkt dat de corruptie in hun land de afgelopen drie jaar is toegenomen.


Op alle terreinen het minst corrupt zijn Denemarken, Finland, Luxemburg en Zweden, blijkt uit het onderzoek. Minder dan 1 procent van de Denen, Finnen, Luxemburgers en Zweden zegt bijvoorbeeld in de voorbije twaalf maanden steekpenningen te hebben moeten betalen. Nederland scoort met 2 procent ook onder het EU-gemiddelde (4 procent). De Denen, Finnen en Zweden zijn de enige EU-volken die denken dat corruptie in hun land zeldzaam is.


Soms lopen zelfbeeld en realiteit iets uiteen, blijkt uit de enquêtes. 93 procent van de Roemenen denkt bijvoorbeeld dat corruptie wijdverspreid is in hun land, tegen respectievelijk 97 en 99 procent voor de Italianen en Grieken. Dat terwijl Italië en Griekenland juist (iets) minder corrupt uit het onderzoek van de Europese Commissie komen dan Roemenië.


Hieronder vijf van de meest corrupte landen in de Europese Unie:


Litouwen

In geen enkel EU-land is het betalen van steekpenningen zo alledaags als in Litouwen. Bijna drie op de tien Litouwers moest het voorbije jaar smeergeld betalen om iets gedaan te krijgen van de overheid of het zakenleven, blijkt uit een enquête onder een duizendtal Litouwers. Ter vergelijking: het gemiddelde voor de hele Europese Unie is vier op de honderd. 95 procent van de Litouwers denkt dat corruptie wijdverspreid is in hun land. Een van de ergste broeinesten van corruptie is de Litouwse gezondheidszorg, schrijft de Europese Commissie. Voor - pak 'm beet - een blindedarmoperatie is het volstrekt normaal om smeergeld te betalen aan de laagbetaalde dokters en verplegers, bijvoorbeeld om voorrang te krijgen of als verzekering dat het chirurgenteam extra zijn best zal doen.


Roemenië

Onder de bijna 1.500 Roemenen die de afgelopen zeven jaar werden veroordeeld voor corruptie bevonden zich een ex-premier, een minister, acht parlementariërs, 26 burgemeesters en 60 functionarissen van toezichthoudende instanties. Adrian Nastase, premier tussen 2000 en 2004, kreeg vorige maand bijvoorbeeld voor de tweede keer een gevangenisstraf wegens corruptie. Nastase zou tijdens zijn premierschap onder meer voor 630 duizend euro aan illegale, uit China geïmporteerde bouwmaterialen en meubels hebben ontvangen voor zijn privéstulpje. Een parlementariër werd veroordeeld voor onder meer omkoping van Roemeense voetballers. Na Litouwen is het betalen van smeergeld nergens zo gemeengoed als in Roemenië. Een kwart van de Roemenen zegt in het voorbije jaar gevraagd te zijn om steekpenningen te betalen. De Europese Commissie concludeert dat de Roemeense politiek onvoldoende wil toont om corruptie aan te pakken.


Griekenland

99 procent van de Grieken denkt dat corruptie wijdverspreid is in hun land. Daarmee zijn de Grieken het meest wantrouwend van alle Europeanen, nog voor de Italianen (95 procent) en de Litouwers, Spanjaarden en Tsjechen (95 procent). Gespeend van realisme is dat wantrouwen niet, want Griekenland is ook inderdaad een van de meest corrupte landen van de Europese Unie, hoewel minder corrupt dan bijvoorbeeld Litouwen of Roemenië. 7 procent van de Grieken zegt het voorbije jaar steekpenningen te hebben moeten betalen, tegen 29 procent van de Litouwers en 4 procent van alle Europeanen bij elkaar. Corruptie tiert vooral welig in de transportsector, de gezondheidszorg, het vastgoed en de lokale overheid.


Bulgarije

Eind 2010 liepen 16 van de 42 Bulgaarse volksvertegenwoordigers plots weg uit een parlementsvergadering. Waarom? Ze waren uitgenodigd voor de presentatie van een serie nieuwe mobiele telefoons, met een leuk welkomstgeschenk voor alle genodigden: een gratis mobieltje. De uitnodiging bleek een grap te zijn van Bulgaarse media, bedoeld als test voor de (on)kreukbaarheid van politici. Met iets meer historisch besef hadden de parlementariërs zichzelf voor hun blunder kunnen behoeden. De per mail verstuurde uitnodiging was namelijk ondertekend door ene Klaus Barbie, de beruchte, in 1991 gestorven Gestapo-agent, ook wel de 'Slager van Lyon' genoemd. Het Bulgaarse politieke systeem behoort tot de corruptste van de Europese Unie, blijkt ook uit het onderzoek van de Europese Commissie. Slechts 9 procent van de Bulgaren - het laagste cijfer in de EU - vindt dat er genoeg gedaan wordt om corruptie tegen te gaan.


Kroatië

Ruim vier op de vijf Kroatische ondernemers denken dat hun zakelijke belangen te lijden hebben onder corruptie en vriendjespolitiek. Daarmee behoren de Kroaten tot de meest pessimistische ondernemers van Europa. De jongste loot aan de EU-stam - Kroatië is sinds 1 juli 2013 lid van de EU - komt iets beter uit het corruptieonderzoek van de Europese Commissie dan bijvoorbeeld Litouwen, Bulgarije en Griekenland. Maar omkoping is in Kroatië wijdverspreid. Tegelijkertijd complimenteert de Europese Commissie Kroatië met de strijd tegen corruptie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden