Analyse

Steeds nadrukkelijker flirt de SP met vak-K

De SP maakt zich op voor regeringsdeelname, lijsttrekker Emile Roemer profileert zich onomfloerst als premierskandidaat. Logisch, zowel de kiezer als de omstandigheden wijzen richting de SP.

Emile Roemer werd door het partijcongres bestempeld als lijsttrekker, zaterdag in Breda Beeld anp

In de peilingen strijden de socialisten al langere tijd om de koppositie met de VVD, beide schommelen rond een zetel of dertig. Zo'n vijf tot tien zetels daarachter volgen PvdA, PVV en CDA. Eerder maakte de SP een grote klapper, maar niet eerder dong de partij mee naar de eerste plaats. Zes jaar geleden was de SP met 25 zetels de grote winnaar, maar werd toen buitenspel gezet door CDA en PvdA.

In het SP-programma van 2010 werd de achterban nog even herinnerd aan die 'gemiste kans' in 2006. 'Het vierde kabinet-Balkenende was de regering van de gemiste kansen. Balkenende wilde niet met de SP, Bos durfde het niet. Zo kreeg Nederland een regering die niemand wilde.' Twee jaar geleden slonk de SP tot vijftien zetels, en was regeringsdeelname weer uit zicht.

Scherpe randjes
Dit jaar grijpt de partij alle kansen met beide handen aan en profileert zich openlijk als coalitiepartner. De tijd van 'Stem tegen, stem SP' is voorbij. We moeten andere partijen niet van ons vervreemden, zei Emile Roemer zaterdag op het partijcongres, waar hij door de leden weer op het campagneschild werd gehesen. De SP is bereid tot compromissen, is de boodschap aan andere partijen.

In de afgelopen jaren zijn de scherpe randjes van het verkiezingsprogramma geslepen. Op internationaal gebied bijvoorbeeld: in 2006 vond de SP nog dat de NAVO vervangen moest worden door een 'breed gedragen politiek-militaire organisatie'. Twee jaar geleden was niet langer afschaffen, maar hervormen van de NAVO het adagium.

Of het koningshuis, ook niet langer een heilig huisje dat zo snel mogelijk moet worden afgebroken door de SP. In 2002 stond het gekozen staatshoofd nog in het partijprogramma. In 2006 werd alleen nog aangedrongen op een ceremoniële functie voor het staatshoofd, niet afschaffing.

Op het congres van zaterdag had Roemer het niet over inkomensverschillen die kleiner moeten worden, maar over verschillen die 'niet groter' mogen worden. Hij ageerde tegen de PVV, andere partijen bleven buiten schot.

PVV
De grote tegenstander, de PVV, draagt tevens bij aan de regeringskansen van de SP. De PVV heeft de afgelopen anderhalf jaar de weg geplaveid voor de socialisten richting vak K. Regeren met de SP werd in 2006 vermeden, maar VVD en CDA gingen twee jaar geleden niet de PVV uit de weg. We konden niet anders, zeggen die partijen nu, anderhalf miljoen kiezers sluit je niet zomaar uit.

Die samenwerking is VVD en CDA niet goed bekomen. VVD sluit ook nu geen enkele partij uit, maar een nieuw avontuur met de PVV ligt niet voor de hand. CDA-lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma noemde de PVV 'geen geloofwaardige partner'. De SP is voor beide partijen geen voordehandliggende partner, maar zowel PVV als SP buitensluiten kan bijna niet. Samen zijn PVV en SP mogelijk goed voor ruim eenderde van de zetels.

Morgen presenteert de SP haar partijprogramma. Andere partijen zullen daar reikhalzend naar uitkijken. In het programma kan de partij alvast een voorproefje geven tot welke compromissen ze in staat is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden