Reportage

Steeds meer voetbalclubs met eigen uitvaart

Feyenoordfan in hart en nieren Martin ten Bosch was de eerste wiens begrafenis via de Rotterdamse club verliep. Steeds meer voetbalclubs bieden mensen die mogelijkheid.

Familie en vrienden nemen afscheid van Feyenoordfan Martin. Beeld Guus Dubbelman

Het is dinsdagmiddag in Rotterdam-Zuid en op de parkeerplaats van het uitvaartcentrum aan de Langenhorst staat de spelersbus van Feyenoord klaar voor vertrek.

De uitvaart van Martin ten Bosch zit er bijna op. Er zijn mooie toespraken geweest, waarin woorden als 'die rotziekte' en 'zijn geliefde Kuip' vaak terugkwamen. En uit de luidsprekers klonk het lijflied van Feyenoord: You'll Never Walk Alone, de uitvoering van Lee Towers. Nu volgt de apotheose van de middag: een ritje met de spelersbus naar het stadion, waar Martin zal worden uitgezwaaid.

Het is de eerste officiële Feyenoord-uitvaart die Monuta in opdracht van de Rotterdamse club heeft samengesteld. De opbrengst van die afscheidsdienst vloeit rechtstreeks in de kas van de Feyenoord Foundation, van waaruit maatschappelijke projecten worden gefinancierd. Feyenoord is niet de enige club waarvoor Monuta uitvaarten regelt. Ook met Heerenveen en ADO Den Haag zijn overeenkomsten gesloten.

'Het past helemaal in de trend dat de uitvaart ook iets over het leven van iemand zegt', vertelt woordvoerder Nora Nowee van de uitvaartonderneming. 'Was je bij leven een Feyenoord-supporter, waarom dan ook niet na je dood? Vorig jaar was er een mevrouw die in haar caravan naar de begraafplaats vervoerd wilde worden, omdat ze zo van kamperen hield. De traditionele uitvaarten nemen af. Mensen vinden daarin tegenwoordig hun eigen weg.'

Stapvoets rijdt de spelersbus met familie en vrienden door de straten van Rotterdam-Zuid. Ze ervaren de sensatie die spelers ook wekelijks voelen als ze in de bus zitten: iedereen staart ze aan. Een van de bezoekers van de uitvaart had zich afgevraagd hoe Martin eigenlijk naar De Kuip vervoerd zou worden. 'Ze leggen de kist toch niet in de bagageruimte van de bus?'

Voor de spelersbus uit rijdt de rouwwagen met daarin de roodwitte kist van Martin. 'Dit is het laatste wat ik voor hem kon doen', vertelt zoon Remko, die voor eventjes op de plek zit die normaal gesproken is bestemd voor trainer Fred Rutten. Speciaal voor de gelegenheid draagt hij het uittenue van Feyenoord. Het thuisshirt zit om de schouders van pa, in de kist.

Half vier. Het is druk in de straten van Rotterdam. Over de Groene Hilledijk gaat het langzaam richting de Randweg. Aan het einde van die straat doemen voor het eerst de reusachtige lichtmasten van de Kuip op.

Als Feyenoordsupporter was Martin ten Bosch een liefhebber van types als Rinus Israel, John de Wolf, Dirk Kuijt. Geen zeikerds, maar harde werkers, precies zoals hij er zelf ook eentje was geweest. 21 jaar lang werkte hij in de haven, als lasser bij scheepbouwer Boele in Bolnes. Daar had hij 'dat cadeautje' aan te danken, zoals hij de asbestkanker noemde die zijn lichaam in rap tempo uitholde.

Wrang - of, zoals hij het zelf verwoordde,'klote' - was het dat uitgerekend hem dit moest overkomen, als vakbondsman die opkwam voor betere arbeidsomstandigheden. 'Maar ja, wat heb je er aan om boos te zijn? Veranderen doe je het niet meer', had hij een paar weken eerder gezegd, in zijn woning in Ridderkerk. Hij had de strijd toen al opgegeven.

De Kuip, die magische Kuip. Hoeveel voetstappen zal hij er niet hebben gezet? Aan reserveringen doen ze niet bij wedstrijden, maar iedereen in Vak R wist: rij 20, stoel 12, daar zit Martin ten Bosch. De laatste weken van zijn leven was hij noodgedwongen 'een Teletekstsupporter' geworden, het type fan waar hij altijd zijn neus voor had opgehaald. Fysiek ging het niet meer, die tocht naar De Kuip maken. PSV-Feyenoord, de wedstrijd die zijn club zo onfortuinlijk verloor in de laatste minuut, had hij nog via zijn geliefde Radio Rijnmond geluisterd. Een dag later was hij overleden, 74 jaar oud.

'Dag pa', zei Remko tijdens zijn toespraak tegen de kist met Feyenoord-embleem en de skyline van Rotterdam. 'Nooit meer samen mopperen als het niet loopt. Nooit meer samen juichen na een doelpunt. En nooit meer samen hopen dat we nu wel een keertje kampioen worden.' Tegen de wanden van de aula hingen spandoeken die de laatste weken ook bij wedstrijden in De Kuip hadden gehangen, met de tekst: '(O)pa Martin, Feyenoord till we die'

Voetbal en de dood zijn steeds nadrukkelijker met elkaar verbonden. In 2008 opende de Duitse voetbalclub Hamburger SV een volledige begraafplaats voor trouwe aanhangers. Het idee kwam van de nabijgelegen begraafplaats Altona, die steeds vaker verzoeken kreeg van fans die na hun dood zo dicht mogelijk bij het stadion wilden liggen. Daarop besloot de directie van Altona zelf maar een stuk grond te reserveren, verdeeld in drie segmenten: de tribune, het ereterras en de vipruimte.

Remko neemt afscheid van zijn vader. Beeld Guus Dubbelman

Strooiveldje

Voor fans van FC Schalke 04 is er in Gelsenkirchen een speciale begraafplaats met uitkijk op het stadion. In het midden van de begraafplaats ligt een bloemperk in de vorm van het blauwwitte clublogo. 'Je kunt het leven beginnen met een doop in het Schalke-stadion, je kunt er trouwen en nu kun je ook begraven worden op de Schalke-begraafplaats', zei een woordvoerder trots tegen CNN.

In Nederland richtte de Amsterdamse begraafplaats Westgaarde in 1996 al een speciaal strooiveldje in voor overleden supporters van Ajax. Feyenoord heeft sinds deze zomer ook een eigen strooiveld, op de Zuiderbegraafplaats in Rotterdam. Het gras komt rechtstreeks van het hoofdveld in de Kuip. PSV voert momenteel gesprekken met een uitvaartonderneming.

De eerste voetbalclub die met een eigen uitvaart op de markt kwam was FC Twente. Het idee kwam van uitvaartondernemer Pedro Swier, die verantwoordelijk was voor de begrafenis van manager Ton van Dalen. Hij zag hoe op de Grote Markt in Enschede het You'll Never Walk Alone klonk en hoe supporters met Bengaals vuurwerk een erehaag vormden.

'We komen vaak bij mensen thuis, ook in intieme ruimten', vertelt Swier, directeur van Vredehof Uitvaartverzorging. 'Dan zag ik dat mensen sliepen onder een dekbed van FC Twente. Ik dacht: als ze zo gek zijn van hun club, dan moet zo'n afscheid zoals Van Dalen kreeg toch ook voor hen mogelijk zijn?'

FC Twente zag er in eerst instantie geen heil in. 'Ze wilden er absoluut geen geld aan verdienen.' Maar na gesprekken met de supportersvereniging ging de club toch akkoord. Fans kunnen hun eigen uitvaart samenstellen, variërend van een FC Twente-vlaggetje op de rouwwagen tot een door spelers gesigneerd shirt mee de kist in.

Swier benadrukt dat club noch zijn eigen bedrijf winst maakt op de uitvaarten. 'Alle ontwikkelingskosten hebben wij voor onze rekening genomen. We rekenen ook geen opslag. We zijn er gewoon trots op dat we het samen zo hebben kunnen regelen.' Recentelijk had hij nog contact met vertegenwoordigers van Roda JC en FC Utrecht die hem om advies vroegen.

Laatste tocht

Iets na vier uur. Uit een van hoeken van het stadion rijdt de naaste familie de kist van Martin ten Bosch de Kuip binnen, naar het logo van de club dat aan de zijkant van het veld is ingeweven in een stukje kunstgras. In vak W, vlakbij de spelerstunnel, staat de rest van het gezelschap. Zodra ze de kist ontwaren gaan hun handen bijna synchroon naar de jaszakken om telefoons te pakken voor een foto van Martins laatste tocht over de grasmat van de Kuip.

'Mijn cluppie een laatste dienst bewijzen', dat is wat Martin ten Bosch voor ogen had met de Feyenoorduitvaart. Niemand vindt het vreemd, dat er in een decor van warmtelampen die de grasmat van De Kuip in goede conditie moeten houden nu een roodwitte kist staat. Deze uitvaart hoort bij Martin, zeggen de meesten.

Hier, in dit stadion, zag hij hoe het brilletje van Joop van Daele werd vertrapt 'door dat gajes van Estudiantes'. Hier zag hij hoe Coentje zijn tegenstanders doldraaide en hier zag hij ook hoe Graziano Pellè na elke kopbal zijn haar weer goed deed.

Kinderen en kleinkinderen dragen Martin de Kuip in. Beeld Guus Dubbelman

De man die het geluid regelt in De Kuip krijgt een knikje, ten teken dat de muziek kan worden gestart. Dan klinkt het You'll Never Walk Alone van Lee Towers door het stadion. Het volume net zo hard als bij wedstrijden. Je zou haast denken dat de spelers zo de tunnel uitkomen om te gaan voetballen.

In vak W worden sterretjes aangestoken. Sommigen zingen hardop mee en zwaaien met hun handen. Anderen huilen bij het horen van het lied dat zoveel herinneringen oproept. Lee Towers woonde vroeger ook in Ridderkerk, om de hoek bij de familie Ten Bosch. En Lee Towers werkte eveneens bij scheepswerf Boele, als kraanmachinist. En nu is hij de vertolker van You'll Never Walk Alone, het lijflied van Feyenoord. Zo komt alles een beetje samen, op deze koude middag in de Kuip.

Martin en zijn zoon Remko. Beeld Guus Dubbelman

Om half vijf klinkt nog één keer applaus. Dat is als de rouwwagen de poorten van de Kuip uitrijdt, de Coen Moulijnweg op. In het crematorium zal een technische crematie plaatsvinden, zonder familie. Die stapt om half vijf, met opgevouwen spandoeken, weer de spelersbus in, terug naar het uitvaartcentrum aan de Langenhorst.

Over zes weken wordt Martin uitgestrooid op het Feyenoord-veld op de Zuiderbegraafplaats. Na de winterstop hervat Feyenoord de competitie met een thuiswedstrijd tegen FC Twente. Rij 20, stoel 12 in Vak R wordt bezet door Remko. Hij heeft de seizoenskaart van zijn vader gekregen.

Feyenoord: You'll Never Walk Alone

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden