Nieuws orgaandonatie

Steeds meer Nederlanders maken keuze over orgaandonatie - aantal nee-zeggers met Marokkaanse achtergrond verdubbeld

Steeds meer mensen in Nederland geven aan of ze wel of geen orgaandonor willen zijn, blijkt uit cijfers die het CBS donderdag publiceert. Dit jaar staan 6,3 miljoen Nederlanders, 42 procent van de bevolking, in het donorregister geregistreerd. In 2014 waren dat er nog zo’n 5,8 miljoen (40 procent). 

Gezondheidsbeurs in de Jaarbeurs, 2014. Foto Hollandse Hoogte / Erven Marco Hillen

Van die 6,3 miljoen Nederlanders wil 3,7 miljoen wel donor zijn en 1,9 miljoen niet. De rest laat de keuze aan de nabestaanden of een andere aangewezen persoon. In 2014 gaven nog 3,5 miljoen Nederlanders toestemming en 1,6 miljoen niet.

Het CBS baseert zich op cijfers uit het donorregister. Er is geen aanvullend onderzoek gedaan naar de beweegredenen van de mensen die zich hebben geregistreerd, maar een woordvoerder van het CBS heeft wel een vermoeden waarom het aantal geregistreerden is gestegen. ‘Vanaf 2016 zie je dat zowel het aantal mensen dat geen als wel toestemming geeft begint te stijgen. Dat is ook het moment dat de maatschappelijke discussie over de nieuwe donorwet begon.’ De wet, die in 2020 ingaat, is een initiatief van D66-Kamerlid Pia Dijkstra en schrijft voor dat mensen die geen keuze maken voortaan automatisch donor zijn.

Het maatschappelijke debat zou mensen aan het denken hebben gezet en ertoe hebben geleid dat ze hun keuze ook willen vastleggen. Het is volgens de woordvoerder niet onlogisch dat juist het aantal mensen dat geen toestemming geeft wat harder is gestegen dan het aantal mensen dat hun organen wel wil doneren. ‘Voor mensen die geen donor willen zijn, dreigt er iets te veranderen, dus zij zijn gemotiveerd hun beslissing vast te leggen.’

Marokkaanse achtergrond

Uit de cijfers blijkt ook dat het aantal Nederlanders met een Marokkaanse achtergrond dat geen donor wil zijn is verdubbeld. In 2014 ging het nog om 12,6 procent van de totale bevolking met een Marokkaanse achtergrond, nu is dat 25,9 procent. Het gaat om 82 duizend mensen die hun organen niet beschikbaar willen stellen. Ook het aantal mensen met een Turkse achtergrond dat ervoor kiest om organen niet af te staan, is gestegen van 25 duizend in 2014 (7,6 procent) naar 54 duizend (15,6 procent) in 2018. Ter vergelijking: van de totale Nederlandse bevolking is het aantal nee-zeggers tussen 2014 en 2018 gestegen van 11,2 procent naar 12,6 procent.

De reden voor de stijging van het aantal Nederlanders met een Marokkaanse of Turkse achtergrond dat geen donor wil zijn is niet bekend. Volgens het CBS kan dit te maken hebben met de leeftijdsopbouw van de groep, die relatief iets jonger is. Jongeren zeggen vaker ‘nee’ omdat orgaandonatie voor hen een ver-van-hun-bed-show is. Ook religieuze overtuigingen kunnen een rol spelen. Moslims zijn net als gereformeerden minder vaak donor dan mensen die niet religieus zijn.

Op de door het CBS gemaakte kaart van Nederland is de Biblebelt duidelijk te onderscheiden als gebied waarin weinig mensen donor zijn. ‘Op zich is het niet zo dat religies anti-orgaandonatie zijn. Mensen maken individuele keuzes. Het kan als daad van barmhartigheid worden aanbevolen, maar er zijn ook mensen die het lichaam zien als iets wat je in bruikleen hebt en die integriteit niet willen schenden. Het kan alle kanten opgaan’, aldus de CBS-woordvoerder.

De Nederlandse Transplantatiestichting startte in 2015 met de zogeheten DonorDialoog in Rotterdam om mensen met een niet-westerse migratieachtergrond te informeren over donor zijn. ‘Deze doelgroep is lastig te bereiken’, vertelt een woordvoerder, die stelt dat religie meestal geen rol speelt. ‘De meerderheid van de islamitisch schriftgeleerden staat achter donatie en sommige imams en priesters prediken dat het een daad van naastenliefde is. Wat wij wel hebben gemerkt is dat er weinig kennis is over het onderwerp donatie. Daarom bieden we nu ook informatie in het Arabisch en Turks aan.’


Meer weten over orgaandonatie? Lees hier onze eerdere stukken.

In 2020 gaat de nieuwe donorwet in. Wat houdt die precies in? En wat zeggen de experts erover?

Hoe gaat een orgaandonatie in zijn werk? De Volkskrant liep van minuut tot minuut mee met een donatieprocedure.

Nederland behoort tot de Europese landen waar de minste donaties worden gedaan. Hoe gaat men in de rest van Europa met deze kwestie om?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.