Steeds meer gemeenten onder curatele

Steeds meer gemeenten staan onder curatele vanwege financiële problemen. Dat schrijft minister Plasterk vandaag aan de Tweede Kamer. Het aantal gemeenten dat onder curatele staat is toegenomen van negen naar vijftien.

Rathaus stadhuis Middelburg-2012Beeld Tuxyso

Zeeland staat met stip op de eerste plaats. De provincie heeft voor 2015 drie gemeenten onder preventief (ofwel verscherpt) financieel toezicht gesteld: Vlissingen, Middelburg en Kapelle. Dat betekent dat hun begrotingen door het provinciebestuur moeten worden goedgekeurd.

Vlissingen staat daarnaast ook onder curatele van het rijk wegens een structureel slechte financiële situatie. Door deze zogenaamde artikel 12-status krijgt de Zeeuwse havenstad extra geld van Den Haag in ruil voor streng financieel toezicht. In de voorgaande jaren maakten de 'zuinige Zeeuwen' hun naam beter waar: in 2013 en 2014 stond geen enkele gemeente in Zeeland onder curatele. Een Zeeuwse artikel-12-gemeente is zelfs voor het laatst in de jaren zeventig voorgekomen.

Behalve de sterke stijging van het aantal gemeenten valt ook op dat de provincies enkele middelgrote steden onder verscherpt toezicht hebben gesteld. Behalve Vlissingen staan ook Middelburg, Delft, Apeldoorn, Amersfoort en Heerenveen op de lijst. Hiervan is alleen Apeldoorn een recidivist: deze Gelderse gemeente stond ook in voorgaande jaren onder curatele.

Overzicht

Plasterk constateert dat 'veel van de gemeenten onder preventief toezicht te maken hebben met grondexploitatieverliezen'. Hij kan daaruit echter nog geen conclusies trekken over 'de ontwikkeling van de financiële positie van de Nederlandse gemeenten in den brede'. Dat overzicht hoopt hij in het voorjaar van 2015 te hebben.

Gemeenten hebben door de crisis in de woningmarkt miljarden verloren op de grondexploitatie. Accountantsbureau Deloitte schatte dat verlies in 2012 op 3,9 tot 4,4 miljard euro, aldus de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Veel bouwplannen werden geschrapt of aangepast, waardoor gemeenten hoge sommen geld moesten afboeken.

Jarenlang was grondexploitatie de grootste inkomensbron van gemeenten, waaruit ze allerlei lokale voorzieningen konden financieren. De laatste jaren is grond van melkkoe vooral een kostenpost geworden, waardoor gemeentelijke begrotingen onder druk kwamen te staan en lokale voorzieningen geschrapt moesten worden.

Alle gemeenten in Drenthe, Flevoland en Limburg hebben hun financiën op orde, zo blijkt uit de brief van Plasterk. Het is voor het vijfde jaar op rij dat geen enkele Limburgse gemeente onder curatele staat. Toch constateert de Limburgse gedeputeerde Erik Koppe dat de onderliggende financiële situatie voor veel gemeenten zwakker is dan voorheen. Dat blijkt volgens hem uit de nog resterende tekorten, de onzekerheid of bezuinigingen wel worden gehaald en kleinere buffers om tegenvallers op te vangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden