Reportage

Steeds meer gaten in de schoolroosters, dus dan maar een moeder als invaljuf

De oplopende omikronbesmettingen en in quarantaine verblijvende leerkrachten leiden tot chaos op veel scholen. Die zoeken naarstig naar oplossingen om de gaten in het rooster te vullen. De Bernulphusschool in Oosterbeek vraagt ouders met een lesbevoegdheid om bij te springen.

Nadia Ezzeroili en Irene de Zwaan
‘Juf Albertine’ Wijers springt bij in groep 1 en 2 op de Bernulphusschool in Oosterbeek. 
 Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
‘Juf Albertine’ Wijers springt bij in groep 1 en 2 op de Bernulphusschool in Oosterbeek.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het is bijna twee uur ’s middags als Christl Stoel-Scharrenberg opgelucht naar de klok kijkt. Nog even en de 28 kinderen uit haar kleuterklas van de Bernulphusschool in Oosterbeek worden opgehaald door hun ouders of verzorgers. Als de kinderen weg zijn, moet het lokaal nog worden aangeveegd en opgeruimd. Maar Stoel-Scharrenberg (58) is doodmoe en wil het liefst direct naar huis.

‘Ga maar, ik doe het wel’, zegt Albertine Wijers (43), een moeder van twee leerlingen op de basisschool. Sinds twee weken ondersteunt ze Stoel-Scharrenberg als invaljuf. Door een coronabesmetting die Stoel-Scharrenberg begin december op school opliep was ze wekenlang uitgeschakeld. Na de kerstvakantie is ze weer aan het werk gegaan, al kan ze door zware vermoeidheid niet langer dan een paar uur lesgeven.

De hulp van Wijers komt als geroepen. De moeder reageerde op het verzoek dat Flores Onderwijs, de stichting waar de school onder valt, aan het begin van het schooljaar deed aan alle ouders van de ruim negenduizend leerlingen: of degenen met een lesbevoegdheid zich wilden melden voor de invalpool. Want invallers waren er nauwelijks door het nijpende lerarentekort en de vele aanvragen van scholen uit de regio. Er reageerden 22 ouders, meer dan het bestuur had verwacht.

Oplopende besmettingen

Nu het aantal coronabesmettingen op scholen rap stijgt, is de behoefte aan creatieve oplossingen in het onderwijs hoger dan ooit. Uit een peiling van de Algemene Vereniging Schoolleiders waar achthonderd schoolleiders aan hebben meegedaan, bleek donderdag dat gemiddeld bijna een kwart (24 procent) van de leerlingen deze week naar huis is gestuurd. Vorige week was dat nog 9 procent. Op sommige scholen zit inmiddels bijna de helft van de leerlingenpopulatie thuis.

Nu nog moet de hele klas naar huis als er drie of meer besmettingen zijn. Het Outbreak Management Team (OMT) bespreekt vrijdag of die quarantaineregels kunnen worden versoepeld. Voor veel ouders zou dit een zegen zijn: zij klagen op sociale media over het knipperlichtonderwijs, met alle logistieke ellende van dien.

Scholen proberen intussen zo goed en zo kwaad als het kan de gaten in hun roosters op te vullen. Vaak door eerst intern een oplossing te vinden, bijvoorbeeld door klassen samen te voegen of door een onbevoegde leerkracht in te zetten. Dat kan een klassenassistent zijn, een stagiair of een zij-instromer die nog bezig is met de opleiding.

Ook schakelen ze externe bureaus in, die onbevoegde assistentie leveren. ‘Wij krijgen enorm veel aanvragen van scholen’, zegt Vincent Krijgsman, directeur van Het Talentenhuis, een bedrijf dat vakmensen zoals muzikanten of architecten inzet om leerlingen ‘talentonderwijs’ te bieden. Krijgsman weet van scholen die op deze manier twee klassen tegelijk bedienen. ‘Dan vangt een docent de ene helft van de dag de ene klas op, en de andere helft de andere klas. De rest wordt ingevuld met bijvoorbeeld muziekles.’

Mag het?

Onbevoegden en ouders voor de klas zijn slechts enkele voorbeelden van de bokkensprongen die scholen maken om het onderwijs draaiende te houden. Maar mag dit zomaar en is het wenselijk?

‘Ja’, zegt Krijgsman. ‘Zolang er toezicht op is vanuit de school is het toegestaan.’ De Onderwijsinspectie bevestigt dat scholen in geval van nood mensen zonder lesbevoegdheid mogen inzetten. Dat is vastgelegd in de Handreiking lerarentekort, opgesteld door het ministerie van Onderwijs. ‘We kijken niet alleen sec naar de regels, maar ook naar de context’, zegt een woordvoerder van de inspectie. ‘Het is uiteindelijk van belang dat leerlingen zo veel mogelijk les krijgen.’

De PO-raad, de belangenbehartiger in het basisonderwijs, hoort positieve verhalen van scholen die ouders voor de klas zetten. ‘Maar of dat een goed idee is, verschilt per school’, zegt woordvoerder Harm van Gerven. ‘Bij specifieke doelgroepen, zoals in het speciaal onderwijs, is alleen een lesbevoegdheid natuurlijk niet voldoende.’

Plichtsbesef

Op de Bernulphusschool in Oosterbeek kan de inzet van bevoegde ouders op een warm onthaal rekenen. ‘Heerlijk’, noemt kleuterjuf Stoel-Scharrenberg deze constructie. ‘Ik kan met een gerust hart de klas uit lopen. Maar ik kan nu ook tijdens het werken met iemand over mijn vak praten. Dat geeft weer energie.’

Voor moeder Albertine Wijers is het nog even wennen. Het is bijna twintig jaar geleden dat ze haar pabo-diploma behaalde. Bovendien heeft ze destijds niet veel werkervaring opgedaan in het primair onderwijs: na een paar jaar lesgeven begon ze als freelance muziekdocent een eigen praktijk.

‘Ik kom nog uit het krijtbordtijdperk, dat hele digibord is nieuw voor mij’, zegt Wijers. ‘Ook de methodieken zijn nieuw, dus daar zal ik de komende tijd in moeten duiken. Namen onthouden vind ik ook nog een dingetje.’ Dat ze zich nu wil inzetten voor de school van haar kinderen, is uit plichtsbesef én omdat ze de mogelijkheid wilde aangrijpen om weer eens aan het basisonderwijs te snuffelen.

Of ze dit wil blijven doen, is nog de vraag. ‘Dat kan ik over een half jaar beter zeggen, ik ben pas net begonnen.’ Laatst draaide ze een werkweek van zes dagen. Best pittig. Maar toen ze op straat door kinderen werd begroet met ‘dag juf Albertine’, kreeg ze weer energie. ‘Ik weet nog van vroeger hoe leuk ik dat altijd vond.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden