Reportage

Steeds meer buurtkroegen sluiten de deuren, wat is er aan de hand?

André Hazes heeft er nog gewerkt als glazenophaler. Maar nu gaat café De Krommerdt dicht. Zoals zoveel buurtkroegen in Nederland. Wat is er aan de hand?

De Krommerdt op vrijdagavond rond een uurtje of tienBeeld Erik Smits

Je hebt Frans, die is wat autistisch aangelegd, hij zit het liefst alleen met een biertje aan de tafel bij de ingang. Wie hem kent, maakt gewoon plaats als hij binnenkomt. Ron is juist een ADHD'er. Een beetje een mafkees, altijd lawaai maken. Hij stoot de anderen aan als er een mooie vrouw voorbij komt en roept: 'Kijk dan! Kijk dan!' Gouden kerel, dat wel. Hij neemt vaak eten mee, ook voor de bezoekers. Dan liggen er ineens grote gamba's op de bar.

Coby is blind, maar ze redt zich prima hier. Haar stok zet ze meteen tegen de muur, ze loopt zo het rookhok in. Ze is de enige die hier iedereen aan z'n kont mag zitten, als ze op de tast langs schuift.

Maar Frans, Ron en Coby en nog een zwik vaste gasten, moeten binnenkort naar iets anders op zoek. Hun pleisterplaats op de hoek van de Witte de Withstraat en de Jan Evertsenstraat in de wijk De Baarsjes in Amsterdam gaat dicht. Café De Krommerdt - ramen over de volle breedte, een gevel van lichte natuursteen en de naam niet te missen zo groot op de luifel - is verkocht. Kroegbazin Mieke Theuns (61) vindt het na 21 jaar mooi geweest. Steeds hogere kosten, niet meer omzet. Er komt een eetcafé in, het fijne weet ze er ook niet van. Komende zaterdag is de afsluiting van de Hollandse week, met hits van eigen bodem, en dan zal iemand aan de bel boven de bar trekken voor het allerlaatste rondje, wie weet is de schemer van de zondagmorgen dan al ingezet.

Weer een buurtkroeg minder. De kaalslag voltrekt zich gestaag. Dit zijn cijfers van Horeca Nederland: vorig jaar waren er 9.039 cafés (waarvan 1.515 in Amsterdam), tien jaar eerder nog 10.638. Volgens een woordvoerder heeft vooral het traditionele dranklokaal om de hoek het moeilijk, zeker op het platteland, in de competitie met zuipketen en indrinkers. In de steden is er concurrentie van eigentijdsere gelegenheden, waar je kunt ontbijten, lunchen en dineren en de tussenliggende uren kunt doorbrengen met je laptop of tablet, een latte macchiato of mojito onder handbereik. Pils van de tap en een schaaltje pinda's volstaan niet meer. Cafés, zegt Horeca Nederland, moeten innoveren om te overleven.

Een royale toog in hoefijzervorm springt het café in, er hangen lampenkapjes boven die in de avond gedempt rozerood kleuren. De barkrukken hebben zittingen van fluweel, overtrokken met rood kunstleer. Aan de wanden reikt de lambrisering tot halverwege. Achter de bar en boven de toiletten zijn glas-in-loodraampjes geplaatst. Op de tap met drie kranen zit Heineken. Wat zou het anders moeten zijn, hier in Amsterdam? Banjer behoort ook tot het meubilair. Volgens Mieke's dochter Helia (45) is ze een mislukte dalmatiër, Mieke zelf houdt het er op dat er iets van een Tibetaanse terriër in zit, maar zeker is dat ze het zelf ook niet weet.

Innoveren? Me dunkt, Mieke heeft er genoeg aan gedaan, de afgelopen jaren. Toen ze hier kwam, in 1995, terug uit Berlijn waar ze vijf jaar een kroeg had, heeft ze het tapijt verwijderd en dat ouderwetse behang met gouden en rode bloemmotieven eraf gestroopt, want natuurlijk moet je met de tijd mee. Ze schrok wel nadat ze de boel had overgenomen: soms zaten 's avonds niet meer dan drie klanten aan de bar. Maar in die tijd keek je niet naar jaarverslagen. Ze had alleen weleens gehoord dat hier vroeger veel zware jongens kwamen, en Willy en Willeke Alberti, de ouders van René Froger en René zelf en Sjaak Swart en Piet Keizer van Ajax.

Schoonmaken op maandagmiddagBeeld Erik Smits

De loop kwam er in, de buurt is ook beter geworden. Mieke hing dartborden op, organiseerde avonden met karaoke, bingo, kaarten, een toplessdanseres en DJ Teun. Ze kreeg vooral dertigers en veertigers over de vloer. Geen studenten, gelukkig. Die slopen de zaak maar, die hebben weinig respect voor andermans spullen.

Nu is het klaar. De regelgevers hebben het haar niet makkelijk gemaakt. Dan moest er een voorportiek bij de toiletten. Dan moest de deur naar binnen openslaan, dan weer naar buiten, of was het andersom? Ze heeft het rookverbod nog wel enige tijd kunnen omzeilen, met een bepaalde meetlat bleef de oppervlakte nog net onder de zeventig vierkante meter. Maar uiteindelijk moest er een rookhok komen. Het heeft haar 30 procent aan omzet gekost, schat ze. Intussen kwam de ene na de andere afkorting met rekeningen op haar af.

De nieuwe eigenaren van De Krommerdt, Mingus Verhoeff en Gaby Argoud, zijn van plan er een eetcafé van te maken, met gerechten van de houtskoolgrill. De zaal willen ze gaan gebruiken als een pianobar, met onder meer optredens van singer-songwriters. Verhoeff is eigenaar van Hotshots bij het Leidseplein, en Argoud is de baas van café BLVD in Amstelveen. De naam De Krommerdt verdwijnt, een nieuwe naam is er nog niet. Volgens Verhoeff zal de toog worden gehandhaafd en komt in het nieuwe café een wand met herinneringen aan de jaren dat André Hazes hier achter de bar stond.

Buma/Stemra voor de auteursrechten van de muziek, Sena voor het draaien ervan, Videma voor de tv en dan nog wat extra's voor sportuitzendingen. En tegelijkertijd zag ze niemand meer op borreluurtijd binnenstappen, wanneer ze jaren achtereen altijd kaas en worst serveerde. Misschien, denkt ze nu, had ze er nog een echt feestcafé van kunnen maken, zoals je die in het centrum hebt. Maar dat ziet ze zichzelf toch niet doen, mee met het publiek, uit je dak achter de bar.

Wie er ook kwam, hier? Kijk naar de muur, daar hangen foto's en krantenartikelen. Dit is, zegt Mieke stellig, de enige echte Hazeskroeg. Klaas van der Veen (77) was eigenaar van De Krommerdt van 1970 tot 1977, en herinnert zich nog de dag dat een gezette jongeman zijn hoofd om de deur stak en vroeg of hij misschien iets kon doen. André Hazes woonde verderop met Annie en haar kinderen in de Bestevâerstraat en struikelde van baantje naar baantje. Maar in De Krommerdt is hij zes jaar gebleven, 's avonds van 8 tot 2, eerst als glazenophaler, maar al snel als zingende barman en diskjockey.

Van der Veen was erbij toen hij op een cassettebandje voor het eerst Eenzame Kerst liet horen. Zijn vrouw Beppie had kritiek op de tekst, die heeft André nog aangepast. Hij zong ook Nederlands op My Way. Toen hij zich daarin afvroeg waarom hij zo alleen was, riep een klant hem toe dat het kwam omdat hij zo dik was. Het verhaal gaat dat Hazes de microfoon in een prullenbak mikte en stampvoetend het café verliet. Hij vertrok definitief toen hij doorbrak.

Ze kende die geschiedenis helemaal niet, totdat hij een keer de deur opende. Hij kwam wel vaker terug, in weemoedige buien. Nog altijd zijn er bedevaartgangers, tot aan bussen uit België toe. Zodra Mieke Vlaams hoort, gaat Hazes op.

In de hippe tenten ziet ze veel barmannen en barvrouwen die met de rug naar de binnenkomers blijven staan en maar blijven kleppen met bekenden. Dat hoort niet. Zij kent haar gasten door en door. Ze laat iemand heus niet de bel luiden als ze weet dat hij zich een rondje niet kan veroorloven. Hier, vijf bonnetjes heeft ze liggen, niet meer. Ze schat dat ze in die 21 jaar niet meer dan 500 euro is misgelopen. Belachelijk laag, toch?

Het echte leven speelt zich hier af, vindt ze, in majeur en mineur. Stellen die elkaar hier hebben leren kennen, vierden hier hun trouwfeest of komen langs om hun kinderen te laten zien. Maar je had ook Lodewijk, die net van zijn kanker af leek te zijn, maar bij wie een hersteloperatie misliep. Zijn familie woonde ver weg. Vanuit het café werd ziekenbezoek georganiseerd. Ze namen kippensoep mee en spruitjes. Toen hij stief, was de herdenking in het café, dat had hij nog zelf geregeld. Hij had nog tegen zijn broer gezegd dat hij goed moest letten op het beleg op de broodjes, Mieke was er namelijk nogal zuinig mee.

Moet je je voorstellen: familie, de stamgasten en collega's, allemaal door mekaar. Prachtig, toch? Voor een ander die terminaal ziek was, hebben ze tot op het laatst de ramen gezeemd en de boodschappen gedaan. Als je van ze leeft, mag je ook wel eens wat terugdoen. En vrienden van De Krommerdt, onder regie van Helia, lappen geregeld bij voor een zomerkamp of kleren voor kinderen uit arme gezinnen, of voor meubels nadat een ex bij iemand het interieur kort en klein had geslagen.

Nieuwe naam

De nieuwe eigenaren van De Krommerdt, Mingus Verhoeff en Gaby Argoud, zijn van plan er een eetcafé van te maken, met gerechten van de houtskoolgrill. De zaal willen ze gaan gebruiken als een pianobar, met onder meer optredens van singer-songwriters. Verhoeff is eigenaar van Hotshots bij het Leidseplein, en Argoud is de baas van café BLVD in Amstelveen. De naam De Krommerdt verdwijnt, een nieuwe naam is er nog niet. Volgens Verhoeff zal de toog worden gehandhaafd en komt in het nieuwe café een wand met herinneringen aan de jaren dat André Hazes hier achter de bar stond.

Paul de Beer (49), ict'er, komt hier na zijn scheiding al tien jaar zo'n beetje elke dag, hij woont aan de overkant van de straat. Hier heeft hij vrienden gemaakt en hier is hij er een aantal kwijtgeraakt. Hier kom je tenminste mensen tegen die je anders niet zo snel zal tegenkomen. Voor zijn dochter is Mieke een oma en Helia een tante. Hij doet mee aan pokertoernooien en grijpt, ondanks een verbod, geregeld de microfoon: 'Daar gaan we weer', roept hij, 'Poei, poei, poei, bop bop bop'. Een kermisact, noemt hij het zelf.

Natuurlijk is het jammer dat Mieke ermee stopt, maar hij heeft toch gezegd: meid, geweldig voor je. Hij vindt heus wel weer een andere kroeg. Er is niks tegen verandering. Hier aan de overkant heb je 't Stoplicht, daar is een biljart en liggen de tapijtjes nog op tafel - ook goed.

Toen Mieke de klanten vertelde dat de kroeg dicht gaat, verwachtte ze boze reacties, maar net als Paul feliciteerden ze haar. Ze was verbaasd. Ze moeten gezien hebben dat de echte zin ontbrak. Kenden ze haar kennelijk net zo goed als zij haar gasten kende.

Hoe zal het zijn, zaterdagavond of zondagochtend vroeg? Opluchting naast verdriet, weet Mieke. Paul zegt eerst dat hij een stoïcijns type is, maar sluit dan toch niet uit dat er toch gesnikt gaat worden, samen. André zal wel klinken.

Het is tijd, de hoogste tijd. U wordt weer bedankt voor een avond gezelligheid.

Met z'n allen, jongens, het is echt de laatste keer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden