Steeds meer 17-jarigen halen vervroegd rijbewijs en maken meteen veel meters onder begeleiding

Ruim zes jaar mocht het al bij wijze van experiment, maar vanaf deze maand mag het echt: autorijden vanaf je 17de. De belangstelling is groot en voor de verkeersveiligheid hoeven we niet te vrezen.

Robin (17) vertrekt van zijn huis in Spijkerboor voor een laatste rijles voorafgaand aan zijn rijexamen. Beeld Pauline Niks

Een uur voor het rijexamen van zijn 17-jarige zoon Robin laat Martijn Kos (48) de begeleiderspas zien, die alvast klaarligt op de kast in de woonkamer. Op dit roze pasje prijken vijf namen. Vader, moeder en grootouders staan paraat om als coach naast Robin in de auto te stappen. Tenminste, als hij straks zijn rijexamen haalt.

In 2011 begon het experiment waarmee jongeren vanaf hun 17de rijexamen mogen doen. Het is een van de maatregelen waarmee het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat het aantal ongelukken onder jonge en onervaren bestuurders wil terugbrengen. Tot 18 jaar mogen zij alleen onder begeleiding van een coach de weg op.  Half maart werd het experiment definitief een wet.

Robin loopt naar buiten en legt zijn schooltas op de achterbank van een rode lesauto. Zodra hij 16,5 werd – de leeftijd waarop je mag beginnen met lessen – begon hij met zijn rijopleiding. Autorijden is noodzakelijk hier, vertelt zijn moeder Michan Kos-Bolwerk (45) op het erf voor hun huis in Spijkerboor, een dorp in de gemeente Wormerland. ‘Er rijdt geen bus en zijn school ligt 10 kilometer verderop. Met rotweer rijd ik hem en zijn broertje soms wel vier keer heen en weer. Als hij straks zelf kan rijden, hoef ik er alleen naast te zitten.’

Het ministerie noemt het experiment een succes. Toch is het effect lastig aan te tonen, vertelt Patrick Rugebregt, woordvoerder van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). ‘Jonge autobestuurders hebben een hoger risico op een ongeval. We hebben niet kunnen vaststellen of door deze maatregel het aantal ongelukken bij jongeren daalt. Maar in andere landen, waar ze een vergelijkbaar systeem hebben, zijn wel positieve resultaten gevonden.’

De verkeersveiligheid verslechtert ook niet, benadrukt het SWOV. Rugebregt: ‘Jongeren zijn er enthousiast over. Het kan ook een reden zijn voor jongeren om niet op hun 16de op de brommer te stappen, maar nog even te wachten en dan een autorijbewijs te halen. Dan verschuif je ze dus naar een veiliger voertuig.’

Robin draait de rode lesauto vanaf het erf de dijk op. De ochtendmist hangt nog over weilanden. Na tien minuten komt hij bij de snelweg. In plaats van in te voegen op de spitsstrook, waar een vrachtwagen rustig doortuft, schuift hij gelijk door naar de volgende rijbaan. ‘Deed je dat vanwege de vrachtwagen, of omdat je dacht dat je moest invoegen?’ vraagt instructeur Marjolein Bücking van verkeersschool JORO. Met een rustige stem geeft ze de laatste instructies.

‘Pff, voel mijn handen’, zegt hij, terwijl hij uitstapt bij het CBR. ‘Straks gewoon je dingetje doen’, moedigt Bücking hem aan. ‘Je rijdt hartstikke goed.’ 

Bücking zag sinds de invoering van het experiment jongeren al vroeg bij haar rijschool aankloppen. Vervroegd rijexamen doen wordt steeds populairder: cijfers van het CBR tonen een groeiend aantal 17-jarigen die hun rijexamen halen. Waar in 2012, kort na de invoering van het experiment, ongeveer 17 duizend jongeren hun rijbewijs haalden, is dit aantal in 2017 gegroeid tot meer dan 50 duizend tieners. Sinds het experiment in 2011 van start ging, hebben in totaal ongeveer 245 duizend jongeren vervroegd hun rijbewijs gehaald.

Ook Robin duimt op een geslaagde afloop vandaag. Volgend jaar wil hij beginnen met een studie Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek aan de TU Delft. ‘Dan heb ik minder tijd. Ik ga in Delft op kamers. Het is handig als ik dan zelf heen en weer kan rijden.’ Een uur later komt Robin grijnzend terug van zijn examen. Geslaagd. ‘Ik zei toch dat je het zou halen’, roept Bücking blij.

‘Ik ga mijn rijbewijs gelijk aanvragen’, vertelt Robin terug in de auto naar huis. De roze begeleiderspas zal zeker worden gebruikt. ‘Vooral voor ritjes naar opa en oma’, zegt hij verheugd. 

‘Ouders vinden het fijn om in het begin mee te kunnen meerijden’, ziet rijinstructeur Bücking. ‘Veel 17-jarigen nemen hun rijopleiding heel serieus’, zegt Nathalie Dingeldein, woordvoerder van het CBR. ‘Ze zijn heel gemotiveerd. Hun ouders zijn er vaak nauw bij betrokken.’

Dat is volgens het SWOV wel meetbaar: jongeren die op 17-jarige leeftijd hun examen halen, rijden veel kilometers onder begeleiding. Rugebregt: ‘Het gevaar is natuurlijk dat mensen hun rijbewijs halen en dat vervolgens tot hun 18de in de keukenla leggen. Maar de jongeren die vervroegd hun rijbewijs halen, gaan veel de weg op. Je ziet ze veel oefenen.’

Zijn ouders staan Robin thuis al trots op te wachten. Vader Martijn schudt de hand van de rijinstructeur. ‘Over twee jaar komt mijn volgende eraan. Hem laten we ook meteen beginnen.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.