Stedelijk overtuigt niet met nieuwe aanwinsten

'Eigenlijk zou je, als je de collectie inricht, het zo moeten doen dat je voor je laatste aankoop steeds ruimte maakt', beweert Rudi Fuchs in het boekje Een collectie is ook maar een mens....

Het is jammer dat Fuchs zich in de praktijk zelden door deze woorden laat leiden. Dat blijkt uit de containers vol kritiek die het Stedelijk Museum de afgelopen jaren over zich heen gekieperd kreeg, ook met betrekking tot de jaarlijkse nieuwe aankopen.

Fuchs en zijn conservatoren zouden zich er steeds opnieuw 'gemakkelijk' van hebben afgemaakt, het beleid zou 'willekeurig' zijn, te veel op Nederland gericht, en de werken te oubollig.

Dit jaar bestaan de Nieuwe Aanwinsten, misschien als weerwoord op die kritiek, voor een groot deel uit videowerken en foto's.

Dus verwelkomt de expositie, waar slechts een selectie van de nieuwe aankopen te zien is, de bezoeker met de wonderlijke voetbalfoto's van Hans van der Meer (verworven uit This is for Real, de gemeentelijke aankopen 1999/2001). Ondanks hun moderne onderwerp weten ze de sfeer van oerhollandse schaats- en speltaferelen op te roepen.

De foto's zijn gecombineerd met de video Voetbal van Marijke van Warmerdam: een jongen balanceert minutenlang een voetbal op zijn hoofd. Voor de kijker die het meer dan vijf minuten volhoudt, heeft Van Warmerdam een verrassing in petto: de voetballer lijkt dan te veranderen in een sjamaan met rollende ogen bezig met een geheimzinnig ritueel.

Hoe leuk bedacht ook, deze combinatie van werken - Van Warmerdam werd al aangekocht in 1996.

Fiona Tan is vertegenwoordigd met het mooi gelaagde videowerk Facing Forward, waarin ze oude antropologische filmbeelden uit de beginperiode van de camera vergezeld laat gaan door stilte en af en toe een citaat uit De Onzichtbare Steden van de Italiaanse schrijver Italo Calvino.

Ook de video's van Jennifer Tee en Saskia Olde Wolbers weten te fascineren: de één met een performance waarbij de kunstenaar zich met een steelpan moet verdedigen tegen tientallen killer-uien, die met een Wimbledon-snelheid recht op haar afkomen, de ander met een surrealistische onderwaterwereld en een al even surrealistisch verhaal dat met lijzige stem wordt verteld.

Maar, afgezien van een aantal uitschieters in de zalen daarna, zoals de grote huidkleurige sculptuur van een wezen in eigenaardige positie van Thomas Houseago, Palet van een beeldhouwer van David Bade, dat alle wetten van de klassieke sculptuur lijkt te tarten, en Trying van Liza May Post, zijn hiermee de hoogtepunten wel geweest.

Behalve Hans van der Meer borduren alle aangekochte fotografen voort op coryfeeën als Rineke Dijkstra, Nan Goldin en Inez van Lamsweerde. En dat gaat vervelen.

Maar het is vooral bij de schilderkunst dat het dit jaar is misgegaan. Geen van de nieuwe aanwinsten zou het waard zijn op de plek van een Malevich te hangen. De schilderijen zijn veelal van buitenlanders. Misschien dat het Stedelijk hiermee gehoor wil geven aan de kritiek dat het beleid te veel op Nederland is gericht, maar het komt meer over als politieke correctheid. De werken voegen niets aan de collectie toe.

Houcine Bouchiba uit Tunesië doet met zijn werk De zwerver van Tatouine, zwarte silhouetten op een witte achtergrond, denken aan een hedendaagse Afrikaanse Matisse; Vygantas Paukste uit Litouwen schilderde een wilde dans voor twee personen onder een grillig boompje in een simpele, primitivistische stijl. Van zowel Michael Tedja als Rachid Ben Ali hangen er twee werken, maar niet hun beste.

'Het museum wordt bepaald door zijn scherpte en niet door zijn omvang', is ook een uitspraak van Fuchs. Maar wil de collectie van het Stedelijk Museum de confrontatie kunnen aangaan met buitenlandse, en op den duur ook andere Nederlandse musea, dan zal het toch met een geslepener houding op kunstjacht moeten gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden