Stavanger voorziet een nieuwe gouden olie-eeuw

In de Noorse oliestad Stavanger heerst voor het eerst sinds lange tijd weer oliekoorts, door de vondst van twee grote olievelden in de Noordzee.

STAVANGER - 'Geweldig toch? Hoe meer olie hoe beter', zegt Jostein Mølbach over de recente vondst van twee gigantisch olievelden op het Noorse Continentaal Plat. 'Ik begon me zorgen te maken over de dalende olieproductie in de Noordzee. Ik zat begin dit jaar zelfs zes maanden zonder werk.'


Mølbach (47) - baard, legerbroek en ringen in zijn oren - zit met een grote tas te wachten op het vliegveld in Stavanger, oliehoofdstad van Noorwegen. De hal staat vol incheckers voor een helikoptervlucht naar een van de vele olieplatforms op de Noordzee. Iedere dag vertrekken hier tussen de 35 en 40 passagiers- en goederenvluchten. Gekleed in de verplichte oranje veiligheidsoverall gaan de werknemers per helikopter naar de boorplatforms van de Noorse giganten Ekofisk en Statfjord of naar een van de vele kleinere velden.


Ze zijn optimistisch nu er twee grote olievelden zijn ontdekt. Lars Emblem, een 45-jarig elektrotechnisch ingenieur bij Schneider: 'Deze vondst verzekert ons zeker van dertig jaar werkgelegenheid.'


Stavanger is in de greep van de olie, voor de tweede keer sinds er in 1969 olie werd ontdekt in de Noordzee. Analisten voorspellen een nieuwe 'gouden eeuw' voor de Noorse olie-industrie. Oliebedrijven en toeleveranciers schreeuwen om personeel. De salarissen - toch al hoog - zullen de komende jaren verder stijgen.


En dat terwijl de Noordzee-olieproductie, die Noorwegen schatrijk heeft gemaakt, al tien jaar daalt. Grote nieuwe velden werden niet gevonden. Totdat Helge Lund, topman van het Noorse Statoil, afgelopen zomer op vrijdagavond een telefoontje kreeg: monsters uit het Aldous-veld in de Noordzee bleken te duiden op een gigantische vondst, een felbegeerde 'mammoet' in vakjargon.


Daar bovenop komt nog eens het succes van het naastgelegen Avaldsnes-veld, geëxploiteerd door de Zweedse concurrent Lundin. Statoil neemt voor 40 procent deel in beide projecten. De totale opbrengst van beide velden komt op circa 3,3 miljard vaten ruwe olie. Ter vergelijking: Noorwegens grootste veld, Statfjord, levert naar verwachting in totaal 3,5 miljard vaten op.


Gunstig

Het gaat om de grootste olievondst van dit jaar ter wereld. Voor Noorwegen is het de op vier na grootste sinds de ontdekking van olie in de Noordzee. De omstandigheden konden niet gunstiger: het veld ligt vlak voor de kust en er staan al boorinstallaties in de buurt.


'Er heerst oliekoorts', glimlacht hoogleraar Hans Borge, hoofd van de afdeling oliewinning van de Universiteit van Stavanger in zijn werkkamer. 'De kwaliteit van de gevonden olie is geweldig, en mogelijk wordt de omvang nog naar boven bijgesteld.'


Volgens het Noorse bureau Rystad Energy zullen de investeringen op het Noorse Continentaal Plat van 2011 tot 2014 stijgen van 25 naar 89 miljard euro. Dat zou Noorwegen tot de meest kapitaalintensieve offshore-olieregio ter wereld maken. Olieservicebedrijf Aker Solutions - grootste van Noorwegen - stelt dat het zijn jaarlijkse investeringen in olie-exploratie binnen vijf jaar wil opvoeren van 8 miljard euro naar 15 miljard.


En dat vraagt werknemers. Op het vliegveld van Stavanger hangt een knots van een spandoek: 'Ingenieurs gevraagd'. Het is opgehangen door de Rosenberg Group. De Noorse olieindustrie heeft een wanhopige behoefte aan ervaren technici', zegt hoofd werving Kristin Færovik. Het bedrijf is een van de oudste in Stavanger en heeft de grootste scheepswerf van Scandinavië - een 300-meter lange hal waar alle grote Noorse olieplatforms zijn gebouwd.


Het bedrijf heeft volgend jaar tweeduizend nieuwe technici nodig. De concurrentie is moordend, zegt Færovik. 'Grote oliebedrijven kopen onze mensen weg. We zijn nu veel aan het werven buiten Noorwegen - ook in Spanje en Portugal, waar crisis heerst.'


Salarissen

De salarissen zullen verder stijgen, verwacht ook professor Borge. En met een gemiddelde van 7.000 euro per maand zijn die al hoog. 'Als je een masterdiploma hebt, verdien je al meteen 60 duizend euro per jaar. Dat loopt daarna snel op.' Het gemiddelde Noorse jaarsalaris ligt op 58 duizend euro. De olieindustrie betaalt zelfs zo goed, dat Borge een tekort heeft aan Noorse promovendi. 'Die vinden het salaris aan de universiteit te laag.'


Zijn afdeling oliewinning (587 studenten) is nauw verbonden met de oliemaatschappijen, die van oudsher hun hoofdkantoren hebben in Stavanger. Hoogleraren werken soms parttime voor oliemaatschappijen, studenten doen onderzoek voor de bedrijven.


De oliemaatschappijen rekruteren studenten vaak al vóór hun afstuderen. 'Mijn vooruitzichten zijn goed', zegt de 19-jarige student Øyvind Malde, terwijl hij door de gangen van de afdeling oliewinning loopt. De lange jongen in joggingbroek wil net als zijn vader, broer en oom een goede baan in de olie-industrie. 'Mijn vader werkt voor Statoil; hij leidt projecten voor diepzeeboringen. Dat lijkt me ook wel iets.'


Het Noorse Aker Solutions, dat wereldwijd ingenieurs en technologie levert aan oliebedrijven, werft sinds kort ook in Zweden, waar de kwakkelende autoindustrie werkzoekenden heeft opgeleverd. 'We hebben al 160 Zweedse technici die in Noorwegen werken', zegt woordvoerder Endre Johansen.


Het bedrijf opende afgelopen augustus zelfs een nieuw kantoor in Göteborg - de techniekhoofdstad van Zweden, waar ook Volvo is gevestigd. 'Hier werven we ingenieurs die in Zweden willen blijven wonen. We bouwen een kenniscentrum dat nieuwe technieken voor olieboringen ontwikkelt, zoals diepzeeboren.' Voornaamste opdrachtgever voor deze projecten is Statoil. Het kantoor begon met tien ingenieurs en moet volgend jaar vijf keer zo groot zijn.


Ontwikkeling

De 41-jarige Zweed Nils Tengberg uit Göteborg stapte al over van Volvo naar Aker. Momenteel werkt hij in Oslo aan een groot gasproject. 'Bij Volvo zag ik niet zoveel mogelijkheden meer', zegt hij. 'Aker investeert meer in mijn ontwikkeling.'


Toch is de ontdekking van de Noordzeevelden voor het Noorse Statoil - ook actief in onder meer Brazilië, Afrika en China - niet genoeg om de productie op peil te houden. Het bedrijf heeft zich ten doel gesteld om in 2020 zijn wereldwijde olieproductie met eenderde te verhogen. Om dat te halen zijn nieuwe ontdekkingen nodig, onder meer in het hoge Noorden.


Milieu-organisaties zijn fel tegen boren in de kwetsbare Arctische gebieden, waar zich 20 procent van de nog onontdekte voorraden van aardgas en aardolie bevinden. De Noorse overheid heeft dit jaar voor het eerst sinds 1994 uitgesproken dat nieuwe gebieden mogen worden onderzocht.


Greenpeace-voorzitter Truls Gulowsen is furieus over deze aandacht voor 'de energie van gisteren', die door de recente vondsten volgens hem nog eens wordt versterkt. Ook sommige oliewerknemers voelen zich hier ongemakkelijk bij. 'We zijn te veel aan de olie gewend', zegt een 43-jarige kok die in Stavanger staat te wachten op een helikopter naar Ekofisk, een van de grootste olievelden van Noorwegen. 'Ik vind dat er te weinig aandacht is voor het milieu.'


Maar Jostein Mølbach ziet het anders. 'Dit is een groot geluk voor Europa. Noorwegen is een betrouwbare energieleverancier. Wij krijgen hier geen revolutie of staatsgreep. Rusland draait gewoon de gaskraan dicht als iets het niet bevalt. Noorwegen zou dat nooit doen.'


Hij ziet zichzelf nog lang in de olieindustrie werken. Mølbach woont met zijn gezin in het Portugese dorpje Ericeira. Zoals veel oliewerknemers werkt hij twee weken achter elkaar door en is dan vier weken vrij. 'Ideaal toch', grijnst hij. 'Ik verdien een Noors salaris en woon in de Portugese zon.'


Toch al schatrijk

Noorwegen is schatrijk sinds er in 1969 voor de kust olie werd gevonden. Het land besteedt per jaar niet meer dan 4 procent van de opbrengsten. De rest wordt opgespaard in het oliefonds, oftewel het pensioenfonds voor de komende generaties. Het pensioenfonds is het grootste staatsfonds ter wereld en is nu 300 miljard euro waard.

De nieuwe olievondsten in de Noordzee zullen de staatskas met miljarden euro's spekken. Statoil is voor 67 procent in handen van de overheid en levert dividend op. Verder heft de staat belasting op oliewinning. Statoil neemt voor 40 procent deel in de ontdekte olievelden Aldous en Avaldsnes. Deze zullen de komende 40 tot 50 jaar 77 miljard euro aan belastinggeld opleveren, schat analist Jarand Rystad van Rystad Energy. Hier bovenop komen de inkomsten uit belasting op toeleveranciers van de olie-industrie - ook zo'n 70 miljard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden