Statistiek ontzenuwt beeld van kinderrijk volk Italië is een land van bejaarden geworden

Italië is het enige land op de wereld met meer grijsaards dan kinderen. Dit resultaat van een statistisch onderzoek laat niets heel van het oude beeld over de Italiaanse moeder met haar onafzienbare kinderschare....

JAN VAN DER PUTTEN

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

Het statististisch bureau Istat heeft uitgerekend dat in Italië 16 procent van de bevolking ouder is dan 65 en slechts 15 procent jonger dan 15. In het begin van de jaren vijftig waren er nog drie keer zoveel jongeren als ouderen. En die vergrijzing zal nog verder toenemen.

Als de tendens van nu zich voortzet, en alles wijst daarop, zullen er in 2030 veel meer bejaardentehuizen zijn dan kleuterscholen. Het aantal 65-plussers zal dan zijn gestegen tot 27 procent van de bevolking. Tegenover elke tien kinderen zullen 23 bejaarden staan. De nationale kloof tussen noord en zuid zal niet verdwijnen: meer ouden van dagen in het noorden dan het zuiden, meer baby's in het zuiden dan in het noorden.

Wil het bevolkingstal op peil blijven, dan moet een echtpaar gemiddeld 2,1 kind hebben. In alle westerse landen is de vruchtbaarheid gedaald, maar nergens zo diep als in Italië. Een gemiddelde Italiaanse moeder heeft 1,2 kind aan haar rokken hangen. De nieuwe generaties hebben dus geen broers en zussen, geen ooms en tantes, alleen maar ouders en grootouders.

Waarom is de Italianen de lust om kinderen te maken vergaan? Voor een groot deel zijn de oorzaken niet anders dan in andere westerse landen. De welvaart is gestegen, de vrouw geëemancipeerd, de belangstelling verbreed. Een kind is duur. En ook in Italië kan iemand die zijn tederheidsgevoelens kwijt wil, een hond nemen.

Daar komen andere factoren bij: de kerk en het fascisme. Lange tijd heeft de katholieke kerk nergens zo'n grote invloed gehad als in Italië. Maar ook in Italië trekt bijna niemand zich meer iets aan van het officiële kerkelijke verbod op het gebruik van voorbehoedmiddelen. Onder het fascisme was de hoofdtaak van de vrouwen het baren van nieuwe fascistjes. De daling van het geboortetal kan mede een reactie zijn geweest op die fok-instructie.

Kinderen blijven in Italië geliefd, maar ze moeten wel van een ander zijn. Het extreem lage geboortecijfer heeft onvermijdelijk geleid tot een extreem hoge vergrijzing.

De Italiaanse vrouwen worden een stuk ouder dan de mannen: 81,2 jaar tegen 74,7. Zojuist hebben de Wereldgezondheidsorganisatie en de FAO de loftrompet gestoken over het oergezonde mediterrane pasta-diëet. Eten mannen soms minder pasta dan vrouwen?

Het nadenken over de consequenties van de vergrijzing is nog maar net begonnen. Het pensioenstelsel, dat nu al dreigt in te klappen, zal niet meer te betalen zijn. Kinderartsen zullen zich moeten omscholen tot bejaardendokters, scholen moeten worden omgebouwd tot bejaardencentrum. De hele maatschappij zal opnieuw moeten worden ingericht.

De ministers van Sociale Solidariteit en Volksgezondheid, beiden vrouwen, hebben plannen om bejaarden nieuwe ontplooiingsmogelijkheden te geven, bijvoorbeeld in de gezondheidszorg of in de culturele sector, of als studenten aan de universiteiten voor ouderen. Die plannen moeten wet worden in 1999, dat uitgeroepen is tot het internationale jaar van de bejaarden.

De enige sector die zich al volop aan de vergrijzing heeft aangepast, is de reclame. Kwieke grijsaards maken furore in tv-spotjes. Want de reclamemakers weten dat steeds meer bejaarden steeds meer te besteden hebben, en dat steeds minder bejaarden tevreden zijn met een kosteloos bestaantje achter het raamkozijn.

Is het Italiaanse volk gedoemd tot uitsterven? Experts zien de enige redding komen van de immigranten uit de Derde Wereld. Een goed uitgekiende immigratiepolitiek zal steeds meer leiden tot integratie, huwelijken inbegrepen. De inbreng van culturen waarin het kindertal nog niet tot microscopische proporties is teruggebracht, zal de Italiaanse samenleving nieuwe vitaliteit moeten geven.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden