Statisch stuk Albee krijgt vaart

Zicht op zee

* * * *


Utrecht Edward Albee schreef zijn toneelstuk Seascape (Zicht op zee) in 1974, dertien jaar na Who's afraid of Virginia Woolf. Twee heel verschillende stukken, met in wezen één en dezelfde thematiek: een echtpaar kijkt terug op zijn huwelijk waarin de vlammen zijn gedoofd en het as is neergedaald. In Virginia Woolf gaat dat gepaard met een expressief en keihard gevecht op leven en dood, in Zicht op zee met een introspectief zoeken naar waar de sleur in het samenzijn is binnengeslopen.


In beide stukken zijn indringers nodig om de motor in gang te zetten. In Virginia Woolf nemen George en Martha een jong stel mee naar huis dat dient als bliksemafleider en boksbal in hun verbale oorlog. In Zicht op zee komen twee merkwaardige, hagedisachtige wezens uit het water gekropen die hoofdpersonen Charlie en Nancy een spiegel voorhouden.


Albee toont zich in dit stuk van een meer absurdistische kant door mens en dier samen te brengen, zoals hij dat ook deed in De geit, of wie is Sylvia? uit 2000.


In een kijkdoosachtig decor, dat wordt omsloten door een fraai zeegezicht met water, zand en duinen, zitten Nancy (Monique Kuijpers) en Charlie (Michiel Nooter) samen op het strand. Ze mijmeren over hun leven samen, wat dat had kunnen zijn en hoe het nu geworden is: gladgestreken, rustig, geen rotspartijen en gletsjers.


En dat is juist waar Nancy van droomt - van rimpelingen, glijpartijen, uitsteeksels. Zij is ook degene die zich niet neerlegt bij de status-quo, die zuigt en zeurt en dat in geweldige monoloog verwoordt. Monique Kuijpers brengt die Albee-tekst over 'de droefheid na het genot' grandioos tot leven met een tikkeltje nerveus toneelspel, een kleine zenuwtrek, wat licht gesnuif en een stemgebruik dat moduleert van zacht flemend tot snerpend agressief.


Tegenover haar is Michiel Nooter een bedachtzame echtgenoot wiens rode hoofd meer zegt dan woorden - hier is berusting opgekropte wanhoop geworden.


Beide acteurs zijn door grijze pruik en straffe motoriek ouder gemaakt, maar hun verbale kracht is evident. De twee zeewezens (Maureen Teeuwen en Wim Bouwens in realistische hagedissenkostuums) maken halverwege de voorstelling hun opwachting. Zij fungeren als lachspiegel en verwonderen zich over de menselijke strubbelingen. Het hele bestaan is een illusie, dat is uiteindelijk de uitkomst van dit opmerkelijk samenzijn.


In regie van Willibrord Keesen krijgt het tamelijk statische Zicht op zee voldoende vaart en souplesse. Af en toe buldert er een vliegtuig over strand en duinen, waarmee het lawaai van het moderne leven wordt gesymboliseerd en elke idylle wordt verstoord.


In Albee's symbolisme schrikken de zeewezens daar zo van dat ze ten slotte snel terugkeren naar hun onderwater-bestaan - de mens in zijn isolement achterlatend.


Hein Janssen


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden