Reportage Verbouwing Station Groningen

Station Groningen gaat spectaculair op de schop voor ‘een nog mooier visitekaartje’

Het monumentale Station Groningen. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Een karakteristieke voorgevel had het hoofdstation van Groningen al. Nu krijgt het ov-knooppunt ook een tweede gezicht – aan de achterzijde. Maandag presenteerde spoor- en stationsbeheerder ProRail het voorkeursontwerp voor een grootscheepse verbouwing van het rijksmonument uit 1896. Dat moet worden toegerust op een toekomst met meer treinen én fietsen.

Architect Koen van Velsen wilde waar mogelijk de historische ervaring in het oorspronkelijke ontwerp van Isaac Gosschalk koesteren. Dat zei hij tijdens de presentatie van zijn ontwerp in de statige oude stationshal met glas-in-loodramen. ‘De monumentale elementen zijn een inspiratie voor vernieuwing.’

Zo zal een op de oorspronkelijke gelijkende rode baksteen terugkeren in het nieuwe verdiept gelegen ‘reizigersplein’ om de entrees van de trappen te accentueren. Ook de perronoverkapping uit 1928 blijft in ere, maar dan bekleed met een groen dak. Het oude seinhuis krijgt juist een prominentere plek op het perron.

Impressie van de tweede volwaardige entree aan de zuidzijde van het station. In de verte het monumentale stationsgebouw. Beeld Koen van Velsen architecten | Beauty & the Bit
De huidige plek waar straks de ingang van de voetgangerspassage achter de monumentale stationshal, met daarbij het seinhuis en het perronplein moeten komen. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Wethouder Roeland van der Schaaf (PvdA) is verguld met de plannen. Voor veel mensen die als student naar Groningen komen is het station hun eerste kennismaking met de stad, zegt hij. ‘Dit wordt een nog mooier visitekaartje.’

Behalve een symbiose tussen oud en nieuw moet het nieuwe station volgens de wethouder ook een verbinding worden tussen twee stadshelften, die nu nog door het spoor worden gespleten. Tunnels voor fietsers en voetgangers moeten de binnenstad met de Rivierenbuurt verbinden.

De zuidelijke spoorzone, nu een wat achenebbisj achterom, krijgt een nieuw plein en eindelijk een eigen entreegebouw. De bussen verplaatsen met hun halte naar deze zijde van het station. De gemeente denkt nog na over de verdere invulling van het gebied. Kantoren, huizen en winkels behoren tot de opties. Ook nieuwbouw van cultuurcentrum Oosterpoort is een mogelijkheid.

Het huidige perronplein achter de monumentale stationshal, met ruimte voor verblijven. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Fiets krijgt ruim baan

Het nieuwe station biedt ruimte voor meer en langere perrons. Maar meer dan een treinenknooppunt moet het een transferium worden voor alle vervoersstromen. De Groningse identiteit in dezen: ruim baan voor de fiets. Met een grote fietsenkelder, twee verdiepingen onder de perrons, wisten architect en bouwer de wens van de opdrachtgevers zelfs te overtreffen: niet 5.000 maar 6.600 extra fietsparkeerplekken.

Hoewel de gunning pas in oktober definitief wordt, geniet bouwer Strukton Civiel de voorkeur van ProRail. Mede vanwege de inpassing van monumentale elementen, maar ook door de ideeën van de aannemer om overlast te beperken met een slimme planning.

Desalniettemin zal er hinder voor reizigers zijn, zegt projectmanager Han Berends van ProRail. Te beginnen met minder treinen volgend jaar. Later volgen incidentele weekendstremmingen en waarschijnlijk een meer langdurige zomerstremming in 2022, als de sporen worden herlegd. Nu is Groningen nog een kopstation, straks rijden regionale treinen door.

In 2020 zal naar verwachting worden begonnen met de werkzaamheden, in 2023 moet de bouw zijn afgerond. Hoeveel het nieuwe stationsgebouw gaat kosten wil ProRail nog niet zeggen, omdat de aanbesteding formeel nog loopt. Voor het volledige project (inclusief spoorzone) is 310 miljoen euro beschikbaar bij de betrokken partijen (ProRail, gemeente, provincie). Er is nog een tekort van 26 miljoen, zegt provinciebestuurder Fleur Gräper (D66). De kosten worden grotendeels gedekt door de compensatiegelden voor het afblazen van de Zuiderzeelijn, een snelle treinverbinding tussen Groningen en de Randstad. 

Tot teleurstelling van vele stadjers blijft de huidige voorzijde van het station voorlopig onaangeroerd. Zij zagen hoe de monumentale voorgevel een decennium geleden gezichtsverlies leed met de bouw van het zogeheten ‘Stadsbalkon’, de verhoogde dakconstructie van de fietsenstalling onder het huidige stationsplein. Het betekent evenwel ook dat het beeld van het Peerd van Ome Loeks, samen met de Martinitoren een van de iconen van Groningen, mag blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden