Station Breda verbindt wijken en gaat mooi op in omgeving

Het is de architect gelukt tussen jarenzeventigbouw en historische panden van stad en station een geheel te maken. Veel aandacht is besteed aan sociale veiligheid. Het gebouw zit goed in elkaar, al voelt de ontvangsthal aan als een mausoleum en ligt het winkelcentrum in een eigenaardige hoek.

Het parkeerdak van Station BredaBeeld Harry Cock

Vervoersmachines worden de hedendaagse grote stations wel genoemd: gestroomlijnde gebouwen waarin de routes tussen sneltrein, stadsbus en Starbucks zijn geoptimaliseerd om dagelijks tienduizenden reizigers te 'verwerken'.

De tornadovormige stationshal van Arnhem is zelfs vanuit de verkeersstromen ontworpen, de vorm van Rotterdam Centraal alias 'de Puntzak' ontstond doordat de architecten het dak van de stationshal over de metro-ingang trokken.

Het uit 2,2, miljoen bakstenen opgetrokken station Breda vormt een breuk met deze 'machine-architectuur' van glas, staal en beton. Architect Koen van Velsen wilde meer dan een ov-terminal ontwerpen: hij beschouwde het als zijn opdracht om 'de stad aan te helen'. Het oude (gesloopte) station verdeelde Breda, in een 'goede' kant het centrum - en een 'verkeerde' kant van het spoor: de noordelijke wijk Belcrum. Je kon niet van de ene naar de andere kant lopen, en dat wilde je eigenlijk ook niet, zo naargeestig zag het gebouw eruit met zijn blinde grijze gevels en schelle tl-verlichting.

Met het nieuwe station heeft de architect niet alleen een fysieke verbinding tussen de wijken gecreëerd, in de vorm van een publieke passage (je hoeft niet door ov-poortjes, die zitten bij de opgangen naar de perrons) met fietstunnel.

Het gebouw sluit ook goed aan op de stedelijke omgeving. Het bestaat uit een mix van wonen, werken, winkelen en vervoer, bijeengebracht onder een reusachtig dak dat over het spoor heen is gebouwd. Dwars door deze kleine stad loopt een hellingbaan naar de spectaculaire parkeerplaats op het dak een overtuigend argument om niet de trein, maar de auto naar Breda te nemen.

Een voor- of achterzijde kent het station niet: de monumentale arcade langs de Stationslaan, aan de Belcrumzijde, is minstens zo indrukwekkend als de reusachtige luifel die de entree aan het Stationsplein markeert. Ondanks de enormiteit van het complex, is het Van Velsen gelukt om het op vanzelfsprekende wijze tussen de historische huizen en jarenzeventigkantoren te laten landen. Hij heeft het stratenpatroon doorgezet in de plattegrond en de hoogten van de omringende gebouwen in zijn compositie overgenomen. De keuze voor metselwerk past in deze aanheel-strategie; bijna heel Breda is gebouwd in baksteen.

Veel aandacht is besteed aan sociale veiligheid. Het station heeft aan beide zijden grote vensters waardoor je vanaf de voorpleinen op de perrons kijkt en vice versa. Aan het groene stationsplein vind je cafés met terrassen, aan de Belcrumzijde ligt het winkelcentrum met live pianomuziek en evenementenpodium en de woningen en kantoren hebben hun entree aan de straat. Maar ook details, zoals de manier waarop de robuuste, recht en hoekige betonnen draagconstructie op oogniveau overgaat in een 'vriendelijke' ronde kolom, afgewerkt met fijn geribbeld aluminium, dragen bij aan een gevoel van comfort.

Reportage Breda Centraal

StationBreda wordt vandaag geopend. Het is het grootste Zuid-Nederlandse bouwproject sinds jaren. De architect is trots, de opdrachtgevers juichen, maar de reizigers hebben zo hun bedenkingen. De Volkskrant nam een kijkje.

Van Velsen, voormalig spoorbouwmeester, wil het reizen met de trein nieuw elan geven. Zijn referentie was de metro in Moskou, met zijn marmeren vloeren en kroonluchters. Breda haalt het daar niet bij, wat vooral ligt aan de beperkte hoeveelheid daglicht en het vele grijs. Op de perrons, waar je door de grote, rechthoekige openingen in het dak de lucht ziet, kun je het gedempte licht sfeervol noemen. Daal je af naar de granieten passage, dan verandert de sfeer in somber. De natuurstenen ontvangsthal met zijn lage plafond voelt bijna als een mausoleum. Waarom hier niet hout gebruikt, zoals in het winkelcentrum?

Hoewel Breda niet als vervoersmachine ontworpen is, speelt logistiek wel een hoofdrol. Het gebouw zit goed in elkaar, al hapert het op een aantal plekken. Zo ligt het winkelcentrum nogal eigenaardig in een hoek, uit de looproute van de reizigers. Niet zo gunstig voor de winkeliers, wel een fijne ruimte voor Bredanaars om af te spreken of gewoon met je laptop wat te werken. Dat is ook wat Van Velsen hoopt, dat het station meer wordt dan een doorvoerhaven: een verblijfsruimte. Als zodanig is Breda Centraal wonderwel geslaagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden