Starter krijgt het moeilijk om een huis te kopen

De markt is verbijsterd door de limiet die de AFM oplegt aan hypotheken. ‘De verkeerde manier, het verkeerde moment.’

Waar komt dit in hemelsnaam vandaan? Banken en andere bedrijven die actief zijn op de hypotheekmarkt zijn volledig verrast door de mededeling van Hans Hoogervorst. De voorzitter van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) liet ogenschijnlijk onvoorbereid weten dat hij de hypotheekverstrekking flink strenger wil maken.

Het moet afgelopen zijn met tophypotheken waarbij de waarde van het onderpand, het huis, lager is dan het hypotheekbedrag. Ook wil de AFM dat er nooit meer gesjoemeld wordt met de regel dat het geleende bedrag voor een huis niet hoger is dan 4,5 keer het al dan niet gezamenlijke inkomen van de nieuwe huizenbezitters.

De politiek wilde ooit de tophypotheek aanpakken, maar slaagde daar niet in (zie kader). De AFM kan het verbod afdwingen en met boetes sanctioneren.

De markt heeft geen idee wat de AFM bezielt. Tenzij het de bedoeling van de toezichthouder is om de hele woningmarkt in het slot te gooien. En waarom net nu?

Nou, motiveert Hoogervorst zijn besluit, het is crisis. Er zijn volgens zijn schatting driehonderdduizend mensen met een hypotheek die veel hoger is dan de waarde van hun huis. Nu daalt die waarde en de kans dat de huizenbezitter werkloos wordt, wordt groter.

Bovendien blijft de hypotheeklening in de helft van de gevallen even hoog, want het percentage aflossingsvrije hypotheken is 50 procent. Bijna de helft van de huiseigenaren met zo’n hypotheek weet overigens niet dat hij niets aflost. Nieuwe huiseigenaren komen al met al zo maar in financiële problemen. Hoogervorst wil dat voorkomen.

‘Hij doet dat op precies de verkeerde manier en op het verkeerde moment’, zegt de belangenvereniging voor huiseigenaren VEH. Want de maatregel van de AFM betekent dat iedereen voor een nieuwe hypotheek eigen geld moet hebben om de kosten voor de koop te betalen – dat is vooral de overdrachtsbelasting. Dat geld, gemiddeld 25.000 euro, heeft zeker nu niet iedereen zomaar, betoogt de VEH. Dat betekent: bijlenen met een gewone lening.

‘De AFM schiet met deze maatregel uit de heup’, zegt Bas Millenaar, directeur van adviesketen De Hypotheker. ‘Het is de doodsteek voor de startersmarkt.’ Starters op de woningmarkt kunnen de ‘kosten koper’ zelf niet financieren. ‘Omdat die meestal nauwelijks vermogen hebben. Als ze dat geld zelf moeten meebrengen, hebben ze daarna geen buffer meer.’

En dat het net starters zijn die het grootste slachtoffer van de AFM zijn, verbijstert Millenaar. ‘Dat is nu een belangrijke groep voor de woningmarkt. In tegenstelling tot doorstromers zien starters nu hun kans schoon. Bij ons zijn meer dan de helft van de klanten mensen die voor het eerst een woning willen kopen.’

De directeur van de Hypotheker is wel te spreken over het strenger toezien op de maximale hypotheek in relatie tot het inkomen. Daar had de AFM mee kunnen volstaan, meent zijn concurrent Ron Bavelaar, directeur van adviesketen Hypotheekshop. Wat hem betreft zou de regel moeten zijn: ‘Zolang je niet meer dan 4,5 keer het bruto inkomen leent, mag de hypotheeklening wel meer zijn dan 100 procent van de marktwaarde.’

De banken zijn evenzeer onaangenaam verrast door het decreet van de AFM dat wat Hoogervorst betreft binnen een maand effectief moet zijn. ING wist er niet van en geeft pas een reactie als het opheldering heeft gekregen van de AFM. Die doet onderzoek naar de wijze waarop DSB Bank hypotheken verstrekt. Ook die bank meent dat de AFM met zijn besluit de doodsteek uitdeelt aan de starters.

Martijn de Jong-Tennekes, specialist woningmarkt bij de Rabobank, de hypotheekmarktleider, kan de AFM evenmin volgen met het verbod op tophypotheken. Niemand komt volgens hem in financiële moeilijkheden door een tophypotheek, wel door incidenten zoals echtscheiding. ‘Daar helpt geen enkele maatregel van de AFM tegen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden