Stars van 45

14 jaar na All Stars is er een bioscoopvervolg: Old Stars. Zonder Antonie Kamerling, en vol (platte) humor én mannengevoelens. Regisseur Jean van de Velde: 'Als je het publiek laat lachen, gaat de tragedie recht naar binnen.'

In de oorspronkelijke versie van Old Stars, het vervolg op de bioscoopfilm en tv-serie All Stars, zou Antonie Kamerlings personage, de dromerige voetballer Hero, aan het einde omkomen. 'En Antonie vond dat een hartstikke leuk idee', zegt Jean van de Velde (54), die de films en serie (13 delen) regisseerde, en ook het vervolgscript schreef. 'Hero zou dan wel reïncarneren, aan het einde van de film. Als Spaanse straatmuzikant, bij de uitgang van de begraafplaats.'

Kamerling wilde namelijk gewoon beschikbaar blijven voor een eventuele derde All Stars-film, over nog weer tien jaar. Van de Velde: 'Daar hebben we het samen over gehad. Zijn Spanjaard zou worden opgenomen door het team, omdat hij zo op Hero leek.'

Kamerling, die zichzelf voor de opnames van het leven beroofde, op 6 oktober 2010, zou speciaal voor de film Spaans leren en een liedje opnemen. Bij de vorige film, in 1997, scoorde hij met de als Hero vertolkte single Toen ik je zag een nummer-1-hit.

'Hoe moet dat nu met de film?', was het eerste wat actrice Isa Hoes zei toen ze Van de Velde zag, na de dood van haar echtgenoot Kamerling. Van de Velde: 'Ik zei: wat maakt die film nou uit? Merlijn wil ook dat het doorgaat, zei Isa, over hun zoon. Uiteindelijk heb ik het scenario herschreven. En eigenlijk hoefde er helemaal niet zoveel te worden veranderd.'

All Stars 2: Old Stars, de aan Kamerling opgedragen, twee uur lange roadmovie die aanstaande maandag in première gaat, begint met de hereniging van de voetballers van Swift Boys. Aanvoerder Bram (Danny de Munk), spits Mark (Peter Paul Muller), middenvelders Johnny (Daniël Boissevain) en Peter (Kasper van Kooten), verdediger Paul (Raymi Sambo) en keeper Willem (Thomas Acda). Alleen Hero is er niet; die trekt met een tentje door het Himalaya-gebergte, op zoek naar spirituele verlichting. Nemo (Cas Jansen), de onmatig blowende broer van Hero, die zich pas in de tv-serie bij de ploeg voegde, is wel van de partij.

De mannen zijn inmiddels anderhalf decennium ouder, de benen wat slapper, de buiken geprononceerder, maar verder lijkt weinig veranderd. Nog altijd praten ze uiterst moeizaam over hun gevoelens. Bram (De Munk), die in het eerste deel zijn homoseksualiteit openbaarde, gaat trouwen in Barcelona en nodigt zijn oude ploegje uit. Het biedt de scenarist in Van de Velde gelegenheid allerlei lollige barrières op te werpen - verregaande autopech, boosaardige gendarmes, verleidelijke Françaises, een Duitse naaktcamping - waarna de kolder via een flinke dosis drama overgaat in tragikomedie.

Van de Velde: 'Als je het publiek eerst laat lachen, hoef je niet door allerlei pantsers heen. Dan gaat de tragedie recht naar binnen. Dat is ongeveer mijn visie. Ik houd van dat soort films.'

Een antidotum voor Gooische Vrouwen, mag de film zo worden genoemd?

'Was will der Kerl? Dat is het. Ik denk wel dat vrouwen veel gedrag van de mannen in de film zullen herkennen. Mannenvriendschap is iets geks. Ze zijn vrienden zijn omdat ze ooit allerlei dingen gedeeld hebben. Onzindingen, zoals voetballen, of uren Tour de France kijken, en daar tien jaar later nog allerlei details van weten. Ze komen niet bij elkaar om moeilijke gesprekken te houden, over relaties of zoiets. Dat wil je helemaal niet. Je wilt gewoon een jongetje van 10 blijven. Tenminste, in mijn beperkte wereldbeeld.'

Een wereldbeeld waarbinnen vrouwen het grootste deel van de tijd 'kutwijven' zijn.

'Maar wel verkleed als leuke meisjes. Uiteindelijk zijn de vrouwen in All Stars natuurlijk sterker, die weten wat ze willen, hebben de regie in handen. Er is onderzoek gedaan naar de serie, waaruit bleek dat de vrouwen ongeveer elke scène winnen. Mannen zijn toch niet helemaal gelukte schepsels, omdat ze zo moeilijk emotie en verstand met elkaar in balans kunnen brengen. Ik generaliseer uiteraard, maar binnen het concept van All Stars is dat ongeveer hun probleem.'

Het zijn geen volbloed helden.

'Eerder sukkels, hardwerkende sukkels. Dat ben ik zelf op een bepaalde manier natuurlijk ook. Aardige jongens hoor, zoals in Titaantjes van Nescio, de boeken die ik op de middelbare school las.

'Tegelijk zitten ze allemaal vol vooroordelen, ook over elkaar. Maar dat staat hun vriendschap niet in de weg. Johnny bijvoorbeeld, die vindt zwart niet echt een fris kleurtje, maar ik laat hem ook vaak de ultieme waarheden verkondigen. In Old Stars zegt hij ergens: je kunt je leven veranderen, maar je neemt uiteindelijk toch je eigen mee.'

Publicist Bas Heijne vergeleek All Stars ooit met Spetters van Paul Verhoeven, en stelde dat in jouw film, in tegenstelling tot in die klassieker uit 1980, het grote drama uitblijft en alles goed komt.

'Dat stuk ken ik. Maar ja, het grote drama pakt je vroeg of laat toch bij de kladden. Het zijn veertigers nu. Ze krijgen te maken met zaken als dood, scheiding en ziektes, dat is onontkoombaar.'

Toen All Stars getest werd op een proefpubliek meende iedereen in de zaal dat de film een miljoen bezoekers zou trekken. Op één na, die zei: het worden er een half miljoen, want de grappen zijn niet plat genoeg. Die kreeg gelijk. Heb je daar rekening mee gehouden?

'Niet bewust. Ik heb als filmmaker één les geleerd: je moet gewoon 'bij je eigen blijven'. Dus ik ben niet platter maar ook niet diepzinniger dan deze of de vorige film. Dat Old Stars platter lijkt zit 'm vooral in de hele episode met de Duitsers, op de naturistencamping.'

De overvloed aan onappetijtelijk mannelijk naakt.

'Onontkoombaar op een naturistencamping. Voetballen tegen blote Duitsers, daar had ik een ontzettende lol in tijdens het schrijven. In de serie hebben ze al eens gevoetbald tegen Duitse mongolen (in de tv-aflevering die werd bekroond met een Emmy, de hoogste internationale televisieprijs). Toen verloren ze, nu eindigt het gelijk. We gaan vooruit.'

Het moet zo ongeveer de platste grap in de Nederlandse filmgeschiedenis zijn: een erectie die een kratje bier hoog houdt.

'Ja, ja. Ik dacht: die jongens staan daar in de campingwinkel en hebben een probleem, omdat ze zo'n naaktcamping niet gewend zijn. Het is by far de platste grap die er in zit. Maar als ik er om kan lachen, zal dat me een zorg zijn. Ik hoef niet chiquer te zijn dan ik ben. Ik ben tevreden met mijn niveau van platheid.'

Is deze film ook weer getest?

'Nee, en volgens mij heeft dat ook niet zoveel zin. Die bekroonde uitzending, met de mongolen, is op verzoek van de VARA eerst getest, omdat ze het een gewaagd onderwerp vonden. Toen vond het testpubliek dat het allemaal zo niet kon, want er werden toch wel heel vervelende opmerkingen gemaakt over homo's, zwarte mensen en mongolen. Terwijl ik vanachter zo'n eenrichtingsspiegel had gezien dat ze voortdurend zaten te gniffelen en te lachen. Maar toen hun mening gevraagd werd, waren ze ineens weer heel correct.

'Danny de Munk zag de film vorige week en zei na afloop: ik kom uit een achtbaan. Dat is precies wat ik zelf leuk vind als ik naar de film ga: je stapt in het karretje en wordt zoveel mogelijk kanten opgeslingerd. Daarnaast heb je het gedeelte van het publiek dat ook wel in een achtbaan wil, maar dan in het voorste karretje. Die willen het gevoel hebben dat ze aan het stuur zitten, terwijl ze in wezen natuurlijk ook gewoon de film volgen. Voor die groep moet je een en ander in het scenario verstoppen. De vorige keer homoseksualiteit, ja. Nu weer iets anders.'

Er zit een scène in waarin de mannen gezamenlijk Hero/Antonies nummer Toen ik je zag zingen. De emoties ogen echt.

'Johnny, of eigenlijk Daniël, ging stuk. Dat is ook echt. Je ziet dat Peter Paul het even niet trekt. Dat is opgenomen na de enige keer dat ik boos ben geworden op de set, wat ik nooit of zelden doe. In eerste instantie deden ze die scène nog vanuit hun personages. Thomas, Danny: iedereen zong vals als een kraai. De tweede opname weer. Ik riep: het zal me een rotzorg zijn of je personage wel of niet kan zingen. Je zingt dit voor Antonie, je zingt het godverdomme maar zo mooi mogelijk.

'Je zit zelf ook met allerlei emoties. Antonie was gewoon een lieve jongen. Dat je hem niet hebt kunnen helpen is triest. Ik maakte De kleine blonde dood met hem, wat hij geweldig deed, maar iedereen haalde z'n neus voor hem op. Een soapacteur met een beetje charisma, schreef NRC. Dat was zíjn krant, dat raakte hem. Hij wist zelf heus wel dat hij niet de beste acteur van Nederland was, maar dat hoeft ook niet voor film. In Antonie kon het publiek wegvallen. Hij is ook door mij te weinig gebruikt. Hij zou de hoofdrol in Lek spelen, maar het script bleef te lang liggen en hij werd te oud, was geen onnozel politieventje meer. Dat moest hij dan wegspelen en dat zag ik niet zitten. Dat accepteerde hij ook, maar op een gegeven moment kreeg hij het gevoel dat hij zich moest bewijzen als acteur. Toen kwam hij in het vaarwater van mensen als Ruud van Hemert terecht (die Kamerling regisseerde in Ik ook van jou en Feestje), die vinden dat ze iemand moeten afbreken en opbouwen.'

Verwacht je dat van Old Stars ook weer nieuwe versies zullen worden gemaakt in het buitenland?

'Daar ga ik niet vanuit, daarvoor zit er misschien ook te veel over Antonie in. Maar ik zal zeker dvd's sturen naar de producenten die een remake hebben gemaakt van de eerste film of de serie.

Uit mijn hoofd zijn dat: Spanje, Engeland, Italië, Duitsland. Met Zweden en Frankrijk lopen nog onderhandelingen over de eerste film. En België heeft al een vervolg gemaakt: Team Spirit 2. Die waren sneller dan wij.'

Komt er alsnog een derde deel?

Ooit wel, denk ik. Voor een voetballer is de derde helft de leukste helft, dat is de kantine. Misschien winnen ze dan ook eindelijk eens van de Duitsers. Moet ik na de mongolen en naturisten weer iets nieuws verzinnen.'

All Stars 2: Old Stars draait vanaf 13 oktober in de bioscopen.

CV Jean van de Velde

Regisseur en scenarist Jean van Velde werd in 1957 geboren in Bukavu in Belgisch Congo. Als schrijver van filmscenario's haalde hij het bioscoopscherm met onder meer Van geluk gesproken (1988), Oeroeg (1993) en De Flat (1994).

Hij is productief: voor De Kleine Blonde Dood, met Antonie Kamerling in de hoofdrol (1993) nam hij zowel script als regie op zich. Na All Stars ( 1997) maakte hij de politiefilm Lek (2000), met in de hoofdrol Cas Jansen. Ook Wild Romance met Danië Boissevain (2006) en Wit Licht (2008) zijn van hem.

Ondertussen uitstekend

Cas Jansen over de dood van Antonie Kamerling in het magazine All Stars: 'Gelukkig heeft er op de set geen grafstemming geheerst, maar juist positivisme. Antonie was wel vaak aanwezig, in gedachten en ook in gesprekken. (...) Antonie zal ik nooit vergeten. Hij was in All Stars mijn grote broer en die functie had hij ook buiten de film wel. Hij is lang achtervolgd door het stempel van soapacteur. Maar ondertussen was hij gewoon een uitstekende en veelzijdige acteur.'

De film pluggen met het officiële orgaan van Swift Boys 8

Na het concert, boek of collectieve castoptreden bij De Wereld Draait Door is er nu ook de eenmalige glossy om een film te promoten. All Stars Magazine, te koop voor 4,95 euro in een oplage van 70 duizend stuks, is een blad van 116 pagina's op mooi papier, vol interviews, reportages en kleinere rubriekjes die direct of indirect te maken hebben met de belevingswereld van Swift Boys 8, het bevriende voetbalteam dat in All Stars 2: Old Stars opnieuw bij elkaar komt.

Het is vooral de 'enorme herkenbaarheid' die Steven Kooijman (46), hoofdredacteur van de glossy, aansprak om mee te werken. 'De bladenmarkt voor mannen doet het momenteel niet best, maar ik zag er wel brood in. Ik maak zelf deel uit van zo'n voetbalteam.'

Kooijman, doorgaans hoofdredacteur van Voetbal Magazine, schrijft in het voorwoord: 'Zie het als het officiële orgaan van Swift Boys 8 en al die andere duizenden voetbalteams die uniek en toch herkenbaar zijn. Teams die bier drinken na de wedstrijd en onder de douche discussiëren over schaamhaar of andere belangwekkende kwesties.'

Als het gaat om promotie bestaat een film niet meer bij de gratie van zichzelf, zei All Stars-producent Rolf Koot tegen de eenmalige hoofdredacteur. Natuurlijk - het blad is een marketinginstrument, in de markt gezet om meer filmkaartjes te verkopen, maar Kooijman heeft dat zelf niet zo benaderd. 'Het blad moet eerst gekocht worden, dus moest ik vooral een goed tijdschrift maken.'

Kooijman ervaarde weinig beperkingen tijdens het maken van de filmglossy. 'We wilden in eerste instantie niet te veel nadruk leggen op de dood van Antonie Kamerling. Ik dacht altijd aan iets vrolijks bij All Stars. Bovendien is zelfmoord niet iets waar je makkelijk over praat. Maar we merkten dat we er niet omheen konden. De jongens waarmee Antonie in de eerste All Stars speelde vonden het zelfs fijn om hun hart te luchten.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden