STARRS VERHOORMETHODEN Vaderland gaat boven familie!

SCHIPPERS NAAST God. Die indruk maakt de jurist van de justitiële commissie van het Huis van Afgevaardigden die nu mag zorgen dat president Clinton de verdiende straf krijgt voor zijn zonden....

De naam hoort thuis in het rijtje Absalom-kapsalon. Hij heet niet alleen Schippers, de man ziet er ook uit als een kapitein: robuust, rustig, een beetje verweerd en een grijze baard.

Wat hem des te betrouwbaarder maakt, is dat hij een gelovig katholiek is en prat kan gaan op tien kinderen en vijfentwintig kleinkinderen.

Uit naam van die menigte sprak hij aan het eind van zijn pleidooi tegen Clinton tot de Congresleden en over hun hoofden tot het Amerikaanse volk. Als vader en grootvader moest hem van het hart dat de vrijheid in gevaar is als de president de wet mag schenden. Hij haalde er zelfs de herinnering bij aan de Amerikaanse soldaten die in verre landen hun leven voor de vrijheid hebben gegeven.

Het was een hartstochtelijk, zelfs bijna ontroerend betoog. Jammer alleen dat voorzitter Hyde het uit de notulen van de zitting liet schrappen, omdat Schippers hier als vader sprak en niet als jurist.

Maar er komt nog een moment dat we zullen terugdenken aan Schippers in zijn rol van bezorgde vader. Dat is wanneer Marcia Lewis, de moeder van Monica Lewinsky, dit najaar voor de commissie gedaagd wordt om aan de tand te worden gevoeld over haar rol in de 'samenzwering' die Clintons misstappen verborgen moesthouden voor het Amerikaanse publiek en de advocaten van Paula Jones.

Dan zal Lewis moeten bekennen dat haar dochter gelogen heeft over haar affaire met de president en dat zij zelf de wet heeft overtreden door Monica het advies te geven niets over haar relatie met de president te zeggen.

Hoe dat in zijn werk gaat, valt te lezen in de verslagen van het verhoor van Lewis door de medewerkers van speciaal aanklager Starr. Lewis werd door Starr voor de grand jury gesleept om haar te dwingen uit de school te klappen over de confidenties die haar dochter haar gedaan had.

Op het moment dat Starrs medewerkers Lewis verhoorden, hield haar dochter nog steeds vast aan haar bewering dat ze geen seksuele relatie met Clinton had gehad. Als Lewis haar zou tegenspreken, zou ze haar dochter in gevaar brengen. Dat zou immers een nieuw bewijs zijn dat Lewinsky meineed gepleegd had in haar getuigenis in de Paula Jones-zaak.

In het verhoor ontkent Lewis eerst dat ze ooit iets gemerkt heeft van een relatie tussen haar dochter en Clinton. Volgens haar had Lewinsky ook geen speciale belangstelling voor de president. Maar Starrs medewerkers zetten haar genadeloos onder druk en confronteren haar met de bandjes van Lewinsky's vriendin Linda Tripp, waarop te horen is hoe haar dochter over haar vrijages met de president praat.

'Vindt u het niet vreemd dat iemand die uw dochter is en zich uw maatje noemt wel aan een ander vertelt dat ze een relatie heeft met de president van de Verenigde Staten, maar niet aan u', vraagt Starrs medewerker Emmick haar streng. 'Ja, dat is inderdaad vreemd', moet Lewis schuldbewust toegeven.

Ze drijven haar zo in het nauw dat ze het niet meer uithoudt en huilend roept: 'Ik kan het niet meer aan, ik houd het niet meer vol'. Haar ondervragers laten haar gaan ('De getuige is ingestort, we sturen haar weg', krijgt Lewis' advocaat te horen), maar later moet ze terugkomen. De jagers hebben nog geen buit.

Als Starrs medewerkers haar verzet eenmaal hebben gebroken en Lewis heeft toegegeven dat ze van de relatie wist, zetten ze hun jacht met extra ijver voort. Met de bandjes van Tripp in de hand proberen ze haar te dwingen toe te geven dat zij haar dochter aangeraden heeft de relatie tegenover iedereen te verzwijgen.

Als Lewis dat zou toegeven zou ze haar dochter nog verder in de problemen brengen. Dan zou Monica Lewinsky niet alleen een aanklacht wegens meineed, maar ook wegens belemmering van de rechtsgang boven het hoofd komen te hangen. 'Ik weet niet hoe ik daarop moet antwoorden. Het spijt me', probeert ze zich eruit te redden.

Starrs medewerkers horen haar zo gedetailleerd uit, dat ze op een gegeven moment vertwijfeld uitroept dat ze zich niet meer precies kan herinneren wat haar dochter haar op welke dag verteld heeft.

Het is een verbijsterend verslag dat iedere vader, moeder, grootvader de rillingen zou moeten bezorgen. Hoe kan een moeder gedwongen worden de hartsgeheimen die haar kind haar heeft toevertrouwd te verklappen? En nog erger: dat een moeder gedwongen wordt tegen haar dochter te getuigen?

Het roept een nare associatie op met Pavlik Morozov, het jongetje dat vroeger in de Sovjet-Unie ten voorbeeld werd gehouden aan de jeugd. De kleine Morozov was door zijn dorpsgenoten vermoord, nadat hij tijdens de Stalin-terreur zijn vader had aangegeven bij de autoriteiten.

Om de herinnering aan deze jonge communistische martelaar levend te houden werden overal in het uitgestrekte Sovjet-rijk jeugdclubs naar de kleine Pavlik vernoemd. De boodschap was: het vaderland gaat boven je familie!

Vreemd genoeg hebben Starrs ondervragingstaktieken geen enkele commotie veroorzaakt in conservatieve kring waar men zich al in zijn grondrechten voelt aangetast als de regering het bezit van kalasjnikov-machinegeweren verbiedt. Kennelijk zijn er hogere idealen waaraan de basisregel mag worden opgeofferd dat een ouder nooit gedwongen mag worden zijn kind aan te geven.

Bert Lanting

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden