Nieuws RECHTSZAAK ‘BLOKKEER-FRIEZEN’

Standvastig maar ook schuldbewust staan de Zwarte Piet-voorstanders die A7 blokkeerden voor de rechter

De sfeer is vooral jolig tijdens de eerste dag van de rechtszaak tegen 34 mensen die vorig jaar anti-Zwarte Piet-demonstranten tegenhielden op de snelweg A7. Een enkeling erkent dat ze destijds misschien wel fout zaten. Maar: ‘Dat ze Dokkum niet gehaald hebben, daar sta ik nog steeds achter.’

Pro-Piet-demonstranten protesteren voor de rechtbank in Leeuwarden. Beeld Harry Cock

De 24-jarige Hendrik blijft erbij: ‘Ik was een bijrijder. Ik wist niet wat er ging gebeuren. We gingen kijken. Of ik daar met Wytze over gesproken had? Zou kunnen. We zouden wel zien.’

Maar bij de politie, werpt de rechter tegen, was Hendrik nog stellig. ‘We wilden de demonstranten tegenhouden, dat ga ik niet ontkennen.’ Die Friese vlag had hij ook niet voor niets meegenomen. ‘We stonden daar voor Friesland, misschien konden we een voorbeeld zijn voor andere provincies.’ Dat het vervelend was voor de demonstranten in de bus, kan hij begrijpen. ‘Ik heb nog even gezwaaid, ze waren niet blij.’

Voor het Openbaar Ministerie is het simpel: de 34 mensen die deze week terechtstaan in de rechtbank in Leeuwarden hebben vorig jaar op 18 november opzettelijk de snelweg A7 geblokkeerd. Gevaarlijk, maar belangrijker: zo wilden ze verhinderen dat demonstranten tijdens de landelijke intocht van Sinterklaas in Dokkum hun betoging konden houden.

Principekwestie

Dat, niet de kleur van Zwarte Piet en wat je daarvan vindt, maakt dit proces tot een principekwestie. ‘In deze zaak gaat het niet om welke mening mensen hebben en ook niet om welke mening goed of fout is. Het gaat er wel om dat iedereen het recht heeft een mening te hebben en die te uiten’, aldus de officier van justitie.

Veel verdachten zijn aanwezig bij de eerste zittingsdag van het proces, waarvoor vier dagen zijn uitgetrokken. In een partybus zijn ze naar de rechtbank in Leeuwarden gekomen. Siebe, Wytze, Lieuwe of Bouke heten ze, woonachtig in Drachten, Koudum, Leeuwarden, Dokkum. Hoofdzakelijk jonge mannen in vrijetijdskleding. Klompen moesten ze voor de deur van de rechtbank uitdoen. Een verdachte legt zijn verschoten petje voor zich op het beklaagdenbankje.

Alleen Jenny Douwes valt uit de toon in haar zwarte outfit. De ondernemer uit Drachten moet zich donderdag verweren tegen het verwijt van opruiing. Zij was het die drie dagen voor de intocht een oproep op Facebook plaatste.

‘Kom met auto, vrachtwagen, motor, trekker en paard en wagen om de onruststokers te laten zien dat ze hier niet welkom zijn’, spoorde ze aan. ‘Scheur de Friese vlag alvast van de muur.’

Jolige sfeer

De publieke en journalistieke belangstelling voor de zaak is groot. Toch is in en om de rechtbank de sfeer eerder jolig dan grimmig. Gegrinnikt wordt er om het Fries van de voorzitter, die regelmatig als tolk optreedt. De rechtbank laat echter geen misverstand bestaan over de ernst van de zaak: ‘U bent hier omdat u verdacht wordt van strafbare feiten.’

Beroering volgt pas als een van de rechters onwel wordt terwijl de officier van justitie de zaak voordraagt. ‘Nou, dan kunnen we wel naar huis.’ Na een schorsing van een uur kan de zitting worden hervat, als duidelijk is dat de betreffende rechter weer bijgekomen is. ‘We houden hem wel een beetje in de gaten’, klinkt het vanuit de zaal.

De eerste twaalf verdachten moeten maandag voorkomen. Een koerier, een receptioniste, een vrachtwagenchauffeur, een installateur, een schilder, een jongeman in de ziektewet, één is net vader. Ze schetsen het beeld van een ongeorganiseerde actie voor hun goede zaak: een Sinterklaasintocht zonder gedoe voor ‘de kinderen’ – die ze overigens bijna allemaal niet hebben. 

Quasi-schuldbewust

Ze houden zich wat op de vlakte, quasi-standvastig, quasi-schuldbewust. Hoor wat de 29-jarige Janneke uit Damwâld zegt: ‘Het was een heel vredige dag. ‘Tot hier en niet naar Dokkum’, riepen we. Achteraf zie ik wel in dat het voor sommige mensen niet leuk is geweest. Ze moeten niet demonstreren tijdens de intocht, maar op een ander moment. Dat ze Dokkum niet gehaald hebben, daar sta ik nog steeds achter.’

Lieuwe, een beer van een kerel in een shirt van de Friese rockband Hûnekop, zegt: ‘Ik wil hier even duidelijk over zijn: ik ben absoluut geen racist.’ Hij meldde zich achteraf in de besloten Facebookgroep, waar justitie rijkelijk uit put. ‘Als er boetes komen moeten we weer een groep vormen, want heel Friesland wil wel betalen.’

Het is een principiële kwestie, vinden ze nog steeds: een kinderfeestje verstoor je niet. Al relativeren de verdachten in de rechtbank stuk voor stuk hun rol. Ze waren zoals Hendrik slechts ‘bijrijder’, ‘nieuwsgierig’, ‘niet de voorste die remde’, ‘ertussen geraakt’ of ‘gewoon achter de groep aangereden’. Bovendien: ‘Er staan toch elke dag files?’

Slechts een enkeling zegt het ronduit, zoals Gerard (29) uit De Westereen: ‘Ik wilde niet dat het tuig in Dokkum ging demonstreren. Ik wilde de grenzen van Friesland bewaken. We moesten de bussen afremmen.’

Geen berouw

Natuurlijk is het vervelend dat mensen die onderweg waren naar het ziekenhuis of een crematie werden opgehouden. Maar berouw, dat heeft geen enkele verdachte. Ook achteraf, zegt Gerard, heeft hij een ‘heel goed gevoel’ over de blokkade. ‘Ik ben ook wel een beetje trots. De telefoon stond roodgloeiend de laatste dagen.’

Want hierover geen twijfel: dat de demonstranten Dokkum niet haalden, was ‘super’ en ‘schitterend mooi’. ‘Ik kijk met een glimlach op de actie terug’, zegt Donnie (26). Over de zogenaamde principekwestie van justitie verklaarde hij eerder bij de politie: ‘Het recht van demonstratie is op zich wel goed, maar niet voor iedereen.’

Vrijdag komt justitie met de strafeisen en zal advocaat Tjalling van der Goot het voor de verdachten opnemen. 

Pro-Piet-demonstranten protesteren voor de rechtbank in Leeuwarden. Op de foto overlegt een politieagent met een Groninger demonstrant over zijn meegebrachte hooivork. Beeld Harry Cock

Hoe zat het ook alweer met de ‘blokkeer-Friezen’ die vorig jaar anti-Zwarte Piet-demonstranten de weg versperden? Vijf vragen over de kwestie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.