NieuwsAntiracisme

Standbeelden en instituten in Rotterdam en Amsterdam beklad door activisten

Activisten tegen racisme hebben in de nacht van donderdag op vrijdag standbeelden van zeevaarder Piet Hein en de vermoorde politicus Pim Fortuyn in Rotterdam beklad. De gevels van het Tropenmuseum in Amsterdam en de Rotterdamse kunstinstelling Witte de With werden bekogeld met verfbommen.

Over de hele wereld worden standbeelden van omstreden personen omvergetrokken en beklad uit protest tegen racisme, zo ook het standbeeld van Piet Hein in Rotterdam-Delfshaven. Beeld ANP

De verantwoordelijkheid voor de acties is opgeëist door Helden van Nooit, een vooralsnog onbekend collectief van ‘antiracistische en dekoloniale activisten’ die ‘standbeelden in de juiste context plaatsen’, zo staat in het persbericht. Ze opereren in het kielzog van de internationale Black Lives Matter-beweging, die de discussie over koloniale figuren heeft doen oplaaien. Onder meer in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en België werden afgelopen week voormalige helden van hun sokkel gehaald.

Het standbeeld van Piet Hein, een zeevaarder uit Delfshaven die vooral bekend is van de verovering van de Spaanse zilvervloot in 1628, staat nog overeind, maar is door de activisten beklad met de woorden ‘dief’ en ‘killer’. Verderop werd de gevel van de Rotterdamse kunstinstelling Witte de With – vernoemd naar een ‘foute zeeheld’ – besmeurd met rode handafdrukken. 

De toonaangevende expositieruimte voor hedendaagse kunst kondigde in 2017 al aan van naam te zullen veranderen, maar tot op heden is dit niet gebeurd. In januari zal hier verandering in komen, beloofde de directeur vrijdag.

Ook het standbeeld van de vermoorde politicus Pim Fortuyn, wiens ‘martelaarschap’ volgens de activisten wordt verheerlijkt, werd onder handen genomen. Voor de tweede keer in korte tijd: vorige week al werd met witte graffiti het woord ‘racist’ op het beeld gespoten. De gemeente Rotterdam doet aangifte van de bekladdingen.

Tropenmuseum

Niet alleen in Rotterdam, ook in Amsterdam hebben de activisten van Helden van Nooit een boodschap achtergelaten. Dit gebeurde in de vorm van een laag verf op de gevel van het Tropenmuseum. De actievoerders stellen dat het museum geroofde collecties huisvest die aan de landen van herkomst zouden moeten worden geretourneerd.

Museumdirecteur Stijn Schoonderwoerd zegt in een reactie dat hij de frustratie van de actievoerders begrijpt. Het Tropenmuseum erkent zijn eigen koloniale verleden en is voorstander van het terugsturen van roofkunst, maar kan dit niet eigenhandig doen. ‘Het kabinet is nog bezig met het ontwikkelen van nationaal beleid op het gebied van koloniale kunst’, aldus Schoonderwoerd. ‘Tot die tijd kunnen we zelf niets teruggeven. De collecties van alle rijksmusea zijn nationaal bezit, dus het is de staat die uiteindelijk beslist of een gestolen object wordt teruggestuurd. Ook wij hopen echt dat dit in de nabije toekomst mogelijk is.’

De discussie over het uitbannen van namen die verwijzen naar de koloniale geschiedenis speelt langer, en heeft de nodige resultaten opgeleverd. Zo besloot het Amsterdam Museum vorig jaar de term ‘Gouden Eeuw’ te schrappen en kregen scholen die vernoemd waren naar omstreden VOC-vaarders een nieuwe naam. 

Critici stellen dat de geschiedenis niet kan worden uitgewist en dat het beter is om verwijzingen naar het verleden van context te voorzien, zodat iedereen een goed geïnformeerd oordeel kan vormen. De gemeente Amsterdam wil dit doen aan de hand van informatieborden bij standbeelden, gebouwen en straatnamen die een link hebben met het koloniale verleden, kondigde het college vrijdag aan. 

Kunstcentrum Witte de With zou zijn naam veranderen, maar heet nog steeds Witte de With
Kunstcentrum Witte de With kondigde in 2017 zijn naam te veranderen om die te ontdoen van een koloniale connectie. Maar twee jaar later heet het instituut nog hetzelfde. Voelt de directeur, Sofía Hernández Chong Cuy, geen tijdsdruk?

Hoe in Bristol de antiracistische beeldenstorm begon
In Engeland halen woedende demonstranten standbeelden neer van ‘foute figuren’ uit de koloniale tijd. In Bristol, gebouwd met geld van slavenhandelaren, is er kritiek op de actie, maar ook bijval. ‘We zien de statige panden, niet het bloed dat als onzichtbaar cement heeft gediend.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden