Standbeeld op zoek naar roem

Cabaretier Theo Maassen raakte in de ban van een levend standbeeld in het centrum van Eindhoven en maakte over hem zijn eerste documentaire....

Hij zat met een hand onder zijn kin als de Denker van Rodin in de binnenstad van Eindhoven. Hij stond als Julius Caesar in een winkelstraat. En levend standbeeld Huub van Bijnen (66), artiestennaam Hijn Bondo, stond ook doodstil als muzikant. Een paar jaar geleden raakte cabaretier Theo Maassen geïntrigeerd door die oudere man die met een accordeon geen muziek stond te maken.

Als cabaretier is Maassen geïnteresseerd in mensen die zich aan de rand van de samenleving ophouden. In Van Bijnen zag hij een onbevangen, speelse man die met humor en kinderlijke naïviteit de zekerheden in de wereld ter discussie stelt. Bijno is misschien geen kunstenaar van wereldklasse, maar voor Huub geldt: waarom zou een levend standbeeld uit Eindhoven, ook al kan hij maar 60 seconden stil blijven staan, niet wereldberoemd worden?

Ze raakten bevriend en Maasse besloot een documentaire over de standbeeldkunstenaar te maken. Zaterdag gaat op het Nederlands Film Festival in Utrecht De Onterechte Kampioen (duur: 37 minuten) in première.

Samen met jeugdvriend Marco Jansen (met de opmerkelijke cv: jeugdcrimineel, marktkoopman, vertegenwoordiger van parketvloeren en diepvriesproducten, installatiemonteur, geluidstechnicus bij Hans Teeuwen) richtte Maassen het kleine filmbedrijf Video 2000 Deluxe op. Maassen filmt, Jansen monteert. De Onterechte Kampioen is hun debuut.

Huub van Bijnen werd geboren in Den Bosch. Tot zijn negentiende bleef hij thuis wonen. Daarna kwam hij terecht in allerlei tehuizen voor, zoals hij het zelf omschrijft, 'mensen die een beetje zijn gestrand in de samenleving'. Hij belandde in Eindhoven, waar hij nu begeleid woont.

Tijdens zijn wandelingen door de stad zag hij een man stokstijf voor de Bijenkorf staan. Hij verdiende er zelfs geld mee. In spijkerbroek ging Van Bijnen zelf ook wat 'proefdraaien'. Dat beviel. Inmiddels behoort hij samen met Arnol, de stadsprediker, tot de kleurrijkste figuren van de stad.

De twee directeuren van Video 2000 Deluxe en de standbeeldkunstenaar zijn in het huis van Maassen in Eindhoven de gastheren van een voorvertoning, tegen een eclectisch decor van Toon Hermans, Batman, een poster van Taxi Driver en een kruisbeeld, dat Maassen de tekst 'Jezus is O.K.' ontlokt. Van Bijnen is voor de gelegenheid gekleed in een zwarte leren broek, rode sjerp en een zwarte hoed.

Een cabaretier die een enigszins gemankeerde straatartiest filmt, het lijkt een linke aangelegenheid. Camp en ironie liggen op de loer. De NPS vreest dat het publiek de cabaretier Theo Maassen niet zal kunnen scheiden van de documentairemaker en durft een tv-vertoning niet aan, de VPRO houdt uitzending in beraad. Als de documentaire tien minuten onderweg is, kan de reserve terzijde worden geschoven. Maassen is veel te lief en veel te oprecht om ook maar in de verte van dubieuze bedoelingen te kunnen worden beschuldigd. In de aanloop naar de wedstrijd Living Statue in het Belgische Oostende slapen ze met elkaar op een krappe eenpersoonskamer, ze struinen samen de kermis af en Maassen praat de kunstenaar moed in op de grote dag.

Gedwongen door de microfoon op de camera, zit Maassen heel dicht op het gezicht van Van Bijnen, die zich als Vrijheidsbeeld heeft aangekleed, inclusief vrijheidsboek en fakkel. Door deze indringende manier van filmen komen zijn onzekerheid en woede des te heftiger over. Ja, woede. . . Hij is vreselijk kwaad.

Er wordt namelijk vals gespeeld. En wel door die Nederlander die vorig jaar in Arnhem ook al het Nederlands kampioenschap won. Een prachtig uitgedoste Romeinse patriciër die zich als fontein presenteert en water door zijn vingers kan laten spuiten. Maar, zo heeft Van Bijnen gehoord, het Romeinse standbeeld heeft een stoeltje onder zijn toga. Dan wordt stilstaan opeens een stuk makkelijker.

Als de jury langskomt doet het Vrijheidsbeeld met trillende handen en overslaande stem zijn beklag: 'Sta ik hier vreselijk mijn best te doen, zit hij prinsheerlijk op een stoel als de koning van Spanje.' Het mag niet baten, de fontein wint weer. Het Vrijheidsbeeld dooft uitgeput de fakkel en gaat verbitterd op het trottoir zitten.

Graag had Van Bijnen revanche genomen. Aan het slot van de documentaire horen we hem inspreken op het antwoordapparaat van Maassen. Of Maassen de dag van de kampioenschappen vrij kan houden om Van Bijnen naar Arnhem kan rijden. Het is er niet meer van gekomen. Van Bijnen kreeg problemen met zijn prostaat, en dat is niet zo handig als je het beste levende standbeeld van Nederland wilt worden.

Nog een illusie aan diggelen, want Van Bijnen wil zo graag rijk worden. Hij hunkert naar succes. Als Maassen op televisie is geweest toont Van Bijnen de volgende dag tegenover zijn jonge vriend een mengeling van bewondering en jaloezie. De verdiensten in het cabaret houdt Maassen zorgvuldig voor zich om hem niet in verlegenheid te brengen. 'Dan worden die dubbeltjes die hij ophaalt opeens wel erg klein geld.'

De straatartiest wil graag 'een graantje meepikken'. Op de bank bij Maassen thuis vertelt hij dat hij droomt van grote zalen. Om die wens meteen te relativeren. 'Ik droom van halfvolle grote zalen.'

Voor Maassen is een grote volle zaal niets nieuws. Zijn alom bejubelde vierde programma Functioneel Naakt overtrof zijn eerdere werk, dat óók al een hoog niveau had. Het is één lange, grimmige bitter-geestige tirade tegen de ongevoelige samenleving. Zijn bondige samenvatting van de avond luidt: Kutzooi.

De cabaretier zou probleemloos vijf keer per week in de grootste schouwburgen kunnen staan. Maar dit seizoen is hij niet in het theater te zien. Geld en luxe interesseren hem matig. De inrichting van zijn huis in Eindhoven is een duidelijke illustratie van die stelling. 'Ik ben blij met mijn breedbeeldtelevisie en af en toe koop ik een dvd. Verder hoef ik niet zo veel. Mijn ambitie ligt meer bij mijn eigen levensgeluk. Als ik een programma maak, stel ik me heel erg open voor de buitenwereld en daar word ik hartstikke ongelukkig van. Ik merk dat ik de beste programma's maak als ik me een tijdje helemaal losmaak van cabaret.'

Dat betekent basketballen op straat en acteren. Vooral dat laatste lijkt een serieuze activiteit te worden. Na wat kleinere rolletjes, werd het menens in AmnesiA en Minoes. In november komt Kees de Jongen in de bioscoop, met Maassen als vader van Kees. Het gebruikelijke wachten op en achter de set levert meteen een tweede low budget-productie op: The making of Kees de Jongen. Dit keer een documentaire met een plan vooraf. 'Al is het alleen maar om er vanaf te kunnen wijken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden