Stakingsrecht opgerekt: ook acties bij leveranciers

Het stakingsrecht in Nederland is opgerekt. Vakbonden mogen vanouds bij bedrijven en instellingen waarmee zij een conflict hebben een staking organiseren. Nu mogen zij ook bij klanten of leveranciers van dat bedrijf oproepen tot staking om de werkgever ook via hen onder druk te zetten.

Beeld anp

Dit is het gevolg van een uitspraak van de Hoge Raad. Vrijdag wees de hoogste rechter vonnis in een conflict tussen een bedrijf in Amsterdam en de vakbonden FNV Bondgenoten en Het Zwarte Corps (HZC).

Volgens de advocaat van de bonden in de procedure bij de Hoge Raad, Stefan Sagel, betekent de uitspraak een doorbraak in het stakingsrecht in Nederland. 'Dat stakingsrecht is gebaseerd op uitspraken van de Hoge Raad en op het Europees Sociaal Handvest. Ook in deze uitspraak is dat handvest de basis.' Sagel is niet alleen advocaat bij advocatenkantoor De Brauw in Amsterdam, maar ook hoogleraar arbeidsrecht in Leiden.

Weliswaar draait het bij de uitspraak om een specifiek conflict in de Amsterdamse haven, maar de werking is breder, zegt Sagel. 'Denk aan een staking bij een supermarkt waarbij de bonden ook gaan staken tegen Coca-Cola en Mars om die bedrijven druk te laten uitoefenen op de supermarkt. Als zo'n actie bij toeleveranciers redelijkerwijs kan bijdragen aan het actiedoel, is die actie in beginsel rechtmatig.'

Evert Verhulp, hoogleraar arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam, nuanceert de stelling van Sagel. 'Het is al langer zo dat actievoeren ook bij derden mag, zolang dat maar gericht is op arbeidsvoorwaarden. De Hoge Raad bevestigt dat, waar lagere rechters het eerst anders zagen. Er is wel een trend gaande dat het stakingsrecht in de jurisprudentie wordt verruimd. Deze uitspraak past in die trend. Internationaal wordt de Nederlandse uitleg van het Europees Sociaal Handvest erg streng en strikt gevonden. In het buitenland mag veel meer, zolang het zogezegd maar geen puinhoop wordt.'

'Besmet verklaard'

De uitspraak van de Hoge Raad gaat over een staking die FNV Bondgenoten en HZC in het najaar van 2012 bij het Amsterdamse havenbedrijf Rietlanden organiseerden. In de buurt staat een kolenwasserij van Enerco. Het lossen van de kolenschepen die Enerco aandoen, gebeurt door Rietlanden. Tijdens het 'lichten' van kolen uit het kolenschip Evgenia ontstaat een onaangekondigde staking bij Enerco. 'FNV en HZC hebben hun kaderleden bij andere overslagbedrijven verzocht zich solidair te verklaren met de acties en gevraagd schepen van klanten van Rietlanden niet te lossen', vat de Hoge Raad het conflict samen. 'Dit werk werd 'besmet verklaard'. Veel overslagbedrijven, althans hun personeel, hebben aan die oproep gehoor gegeven. Het werk aan de Evgenia, dat onder de besmetverklaring viel, is daardoor ook niet elders verricht. Enerco heeft FNV en HZC gesommeerd de besmetverklaring op te heffen. Zij hebben hieraan niet voldaan.'

Sindsdien sleept een rechtszaak van Enerco tegen de vakbonden. De besmetverklaring van het werk zou onrechtmatig zijn. Lagere rechters vonden dat ook. De Hoge Raad heeft nu dus beslist dat die actie wel door de beugel kan.

Er geldt wel een voorbehoud: er mag geen onevenredige schade worden geleden. Enerco heeft weliswaar betoogd 'dat zij aanzienlijke en in de tijd oplopende schade leed als gevolg van de onmogelijkheid om de Evgenia, en mogelijk ook andere schepen, in Nederland te doen lossen'. Maar dat is in de ogen van de Hoge Raad nog niet voldoende om de staking te verbieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.