Stakingsrecht ambtenaren ter discussie

De ambtelijke top van het ministerie van Binnenlandse Zaken grijpt de gang van zaken rond de politie-cao aan om het stakingsrecht voor ambtenaren opnieuw ter discussie te stellen....

THOM MEENS

Van onze verslaggever

Thom Meens

AMSTERDAM

Volgens een woordvoerder van minister Dijkstal heeft het departement geen plannen klaarliggen om de bonden aan te pakken, maar wordt het wel tijd dat er beslissingen worden genomen over het Europees Sociaal Handvest (ESH) en het daarin geregelde stakingsrecht voor ambtenaren. 'Je praat over een situatie die sinds 1980 bestaat, dus het is logisch dat we ernaar streven een en ander te regelen.'

Sinds Nederland in 1980 het Europees Sociaal Handvest ratificeerde, hebben ambtenaren stakingsrecht. Nederland maakte weliswaar een voorbehoud bij dit onderdeel van het ESH, maar dat is tijdens de ambtenarenacties in 1983 door jurisprudentie onderuit gehaald.

Sindsdien kunnen de bonden met een staking proberen een arbeidsgeschil op te lossen. Maar tegelijk is in het nieuwe overlegmodel voor de overheid bepaald dat de minister alleen arbeidsvoorwaarden van ambtenaren kan wijzigen als de bonden daarmee instemmen.

Binnenlandse Zaken zegt dat de verhoudingen daarmee zijn scheefgetrokken. Daarom wordt er nu gesproken over een manier om dat te beëindigen.

Dat kan door het voorbehoud bij het ESH op te heffen en daarvoor in de plaats met een wetje te komen dat staken door specifiek genoemde ambtenaren verbiedt. Een andere mogelijkheid is het overeenstemmingsvereiste weer uit het overlegmodel te halen, maar daar voelt Dijkstal niets voor.

Dit laat als enige mogelijke oplossing beëindiging van het stakingsrecht over. Op zichzelf is zo'n oplossing niet uitzonderlijk. De ambtenarencentrales hebben bij Defensie vrijwillig afgezien van het stakingsrecht als sluitpost van een cao-onderhandeling. Daarvoor in de plaats is een arbitrageregeling opgenomen. Komen minister en bonden er niet uit, dan volgt bindende arbitrage.

Minister Dijkstal heeft nog geen stelling genomen in het debat, maar hij heeft de politiebonden donderdagavond wel onomwonden gezegd dat hij grote moeite heeft met de wijze waarop de politie actie heeft gevoerd. Eerder lieten VVD-fractieleider Bolkestein en voorzitter Albeda van de gelijknamige commissie weten dat een strijd om de politie-cao niet op straat hoort te worden uitgevochten.

Sinds de ratificering van het ESH hebben alle opeenvolgende ministers geprobeerd het stakingsrecht voor ambtenaren te beperken. Het ESH biedt daartoe de mogelijkheid, want openbare orde, veiligheid of gezondheid mag niet worden geschaad door de acties.

Het grote probleem bij de inperking van het stakingsrecht is echter dat niet zonder meer kan worden bepaald dat alle politiemensen, brandweerlieden of verpleegkundigen een stakingsverbod krijgen, want dat is te algemeen.

In kringen rond de ambtenarencentrales wordt erop gewezen dat het politieke klimaat voor een ingreep in het stakingsrecht flink is gewijzigd. Een deel van het kabinet is het met de ambtenaren eens dat de 'èn-èn-situatie' moet worden beëindigd. Of de ambtenaren houden stakingsrecht, of het instemmingsvereiste.

Daarbij gaat de voorkeur van het kabinet ernaar uit dat collectieve actie niet langer sluitpost van een cao-onderhandeling bij de overheid mag zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden