Staking NS blijft beperkt, maar stakingsvuur nog niet gedoofd

Makkelijker krijg je NS-personeel niet op de kast dan met de term 'Rondje om de kerk', de dreiging dat machinisten vaker op vaste routes moeten rijden. Ook in het verzet tegen de nieuwe NS-dienstregeling gooit vakbond voor spoorwegpersoneel VVMC de kreet weer in de strijd. Maandag bleef de staking op Amsterdam Centraal beperkt tot tien treinen, maar het stakingsvuur is nog niet gedoofd.

Maandag bleef de staking op Amsterdam Centraal beperkt tot tien treinen. Beeld Marcel Wogram

De term 'Rondje om de kerk' deed opgang tijdens een van de grootste arbeidsconflicten in de geschiedenis van de Nederlandse Spoorwegen, ruim zestien jaar geleden. De NS-directie wilde een nieuwe, als efficiënter aangeprezen dienstregeling, het personeel gooide de kont keihard tegen de krib. Teveel personeelsinzet op vaste routes, was de klacht. Machinisten moesten voortaan zogenaamd 'rondjes om de kerk' rijden, waarmee bedoeld werd: veel korte trajecten rijden in een klein gebied in plaats van het hele land door met de trein. En dat was volgens de vakbond zo geestdodend saai dat de veiligheid van de reiziger in gevaar zou komen.

Vakbond VVMC gooit het rondje ook nu nog graag in de strijd, aangevuld met de verzachtende variant 'rondje in de regio'. De nieuwe dienstregeling staat volgens de bond opnieuw op gespannen voet met veiligheid op het spoor en de motivatie en alertheid van machinisten.

Extra risico's

Inderdaad kan monotoon werk leiden tot extra risico's, zeggen wetenschappers. 'Bij gebrek aan uitdaging gaan hersenen functioneren op een lager niveau dan wenselijk', zegt hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder. 'Denk aan mensen die wonen bij een spoorwegovergang. Je denkt dat je de gevaren van die overgang wel kent, met alle risico's van dien.' Ook Niels Taatgen, hoogleraar kunstmatige intelligentie (en multitasking-onderzoeker) waarschuwt: 'De meeste auto-ongelukken gebeuren door mensen die de weg kennen als hun broekzak. Ze zijn niet meer bedacht op onverwachte gebeurtenissen.'

Alleen: het rondje om de kerk bestaat niet. 'Probeer maar eens een rondje te vinden op het Nederlandse spoor', zegt Jan Koning, adviseur spoorwegcapaciteit bij ingenieursbureau Movares. 'Er zijn vrijwel alleen lange, gestrekte lijnen. Het 'rondje' is een ongelukkige term, want het doet geen recht aan de werkelijkheid. En het is heel beladen, na het conflict rond het jaar 2000.'

Van A naar B

Een woordvoeder van de NS erkent dat praten over een rondje 'historisch gezien wel beelden oproept'. Maar in de beoogde dienstregeling voor 2017 is volgens hem geen sprake van een overdaad aan vaste routes, laat staan 'rondjes'. In een aantal diensten kan sprake zijn van 'minder unieke treinkilometers', maar dat kan wellicht worden verholpen. En op sommige nieuwe routes en in de nieuwe 'Flirt'-treinen zal voorlopig alleen speciaal opgeleid personeel worden ingezet. 'Ook dat roept wel het beeld op van een rondje, maar het is tijdelijk.'

Een deel van de onrust bij de NS-machinisten is ingegeven door de uitgifte van een toenemend aantal routes aan commerciële partijen. Die malen niet om rondjes. Bij Veolia en Connexxion, zusterbedrijven die vier spoorlijnen exploiteren, vinden ze de rondjesklacht van NS-personeel overdreven. Een woordvoerder: 'Onze machinisten rijden continu van A naar B en terug, bijvoorbeeld op de lijn tussen Amersfoort en Wageningen. En dat vinden ze fantastisch mooi werk. Ze kennen de route van haver tot gort, net als het materieel en hun collega's. Wordt de rit verstoord, dan zijn ze ook zo weer opgestart. En de feiten wijzen uit dat zij veilig en zeer alert rijden.'

De nieuwe dienstregeling staat volgens vakbond VVMC opnieuw op gespannen voet met veiligheid op het spoor en de motivatie en alertheid van machinisten. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden