Staking dwingt Zuma te kiezen

amsterdam – Naar schatting een miljoen Zuid-Afrikanen die in de publieke sector werken zijn gisteren voor onbepaalde tijd in staking gegaan....

De actie wordt gesteund door de grootste vakbond van het land, Cosatu. Die eist een loonsverhoging van 8,6 procent en een huisvestingsvergoeding van 1000 rand (107 euro) voor mensen die werken in onder meer scholen en ziekenhuizen. Het laatste voorstel van de regering bedroeg 7 procent en 700 rand. De regering zegt niet verder te kunnen gaan dan dit bod.

Vorige week stopte overheidspersoneel ook al met werken, maar dat duurde één dag. Nu wil de vakbond de staking pas beëindigen als de regering overstag gaat.

Een aantal Zuid-Afrikaanse economen vreest dat de massale stakingen de Zuid-Afrikaanse economie zullen schaden. Vooral buitenlandse investeerders zouden door de ongeregeldheden kunnen wegblijven. Politiek analist Eusebius McKaiser relativeert die vrees vanuit zijn woonplaats Johannesburg. „Elk jaar rond deze tijd wordt er onderhandeld tussen vakbonden en overheid over de salarissen en arbeidsvoorwaarden van ambtenaren. Elk jaar leidt dat tot massale stakingen in het hele land en elk jaar vragen we ons af wat de stakingen betekenen voor de Zuid-Afrikaanse economie. Maar we weten inmiddels allemaal dat het nooit langdurige effecten heeft.”

Ook niet voor de relatie tussen Cosatu en regeringspartij ANC? De vakbondsfederatie vormt met het ANC en de communistische partij SACP een politieke alliantie en sinds enige tijd dreigt er een breuk tussen de invloedrijke vakbondskoepel (1,8 miljoen leden) en het ANC. Onlangs beschuldigde Cosatu-leider Zwelinzima Vavi ANC-bewindslieden van zelfverrijking. Zo zou een minister ten onrechte 50.000 euro aan hotelkosten hebben gedeclareerd. „Hoewel het van buitenaf lijkt alsof er nu te veel spanning tussen het ANC en Cosatu is, denk ik niet dat beide zonder elkaar verder zullen gaan. Ook dat is een terugkerende vraag. De regeringspartij heeft te veel belang bij de electorale steun van de arbeidersbeweging en Cosatu durft ook niet zonder de steun van het machtige ANC.”

Maar een definitieve splitsing tussen ANC en Cosatu zou wel gezond zijn voor Zuid-Afrika, denkt McKaiser. „Democratisch gezien zou het een vooruitgang zijn. Op het moment wordt de arbeidersklasse eigenlijk niet goed vertegenwoordigd in Zuid-Afrika. Het ANC is meer een partij voor de zwarte middenklasse geworden. Een door zwarte Zuid-Afrikanen geleide partij voor de arme werkenden in dit land zou de democratie helpen. Cosatu zou aan de basis van zo’n partij kunnen staan. De kans dat dat binnenkort gebeurt is echter klein.”

De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma heeft zijn presidentsschap voor een groot deel te danken aan de de steun van Cosatu en haar leden. Die verwachten dan ook een links, arbeidersvriendelijk beleid. Als president vaart Zuma economisch echter een conservatievere koers. „Het chronische probleem van Zuma is dat hij iedereen wil behagen”, legt McKaiser uit. „Hij probeert tegemoet te komen aan de arbeidersbeweging die hem heeft gesteund, maar ook aan de rechtervleugel binnen het ANC. Deze staking dwingt hem partij te kiezen. Dit zijn tijden van beproeving voor Zuma.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden