Staf wilde Amerikaanse test tegenhouden tot de Franse af was Fabius wist niets van aidstest-oorlog

Laurent Fabius recht zijn rug achter het Ikea-tafeltje dat in deze bijzondere rechtszaal voor beklaagdenbank moet doorgaan. Hij doceert,..

MARTIN SOMMER

Van onze correspondent

Martin Sommer

PARIJS

valt de rechter in de rede, heft af en toe de handen omhoog om het onbegrip ook lijfelijk te bestrijden. 'Het antwoord is: neen!'

Hij wist niets van de 'oorlog tussen de aidstests' die zich afspeelde

in de gangen en kamers van zijn eigen Matignon, het statige hotel particulier van de Franse premier in de Rue de Varenne. Daar komt bij: hij hóorde het ook niet te weten.

Woensdag zijn de twee andere voormalige ministers gehoord door de president van het Hof van justitie van de Republiek. Met gepaste égards; de magistraat verontschuldigde zich dat hij de gedachtenwisseling een 'verhoor' moest noemen.

Maar de eerste echte grote dag in het 'proces van het besmette bloed'

beleven we nu. Daar staat Laurent Fabius, huidig voorzitter van de Franse Assemblée Nationale, premier van Frankrijk tussen juli 1984 en

maart 1986, ooit kroonprins van president Mitterrand.

En thans aangeklaagd wegens 'homocide par imprudence', dood door schuld. Hemofiliepatiënten zouden met het aidsvirus zijn besmet, omdat Fabius de aidstest voor transfusiebloed te laat zou hebben ingevoerd. Als gevolg van de 'oorlog tussen de tests'.

Fabius vertelt hoe hij op 29 april 1985 voor het eerst de vraag voorgelegd kreeg of er een verplichte aids-test voor gedoneerd bloed moest komen. Dezelfde aprilmaand werd de voorgeschreven test in Nederland ingevoerd. 'Ik ben vóór', schreef Fabius in de marge van de

notitie. 'Bereid de zaken discreet voor in deze richting, maar laat de beslissing open.' Hij wist niet dat de Amerikaanse fabriek Abbott al in februari een aanvraag had ingediend om een aidstest op de Franse markt te mogen brengen.

Hij zegt ook geen benul te hebben gehad van het feit dat de Franse fabriek Diagnostics Pasteur óók een aidstest ontwikkelde, maar nog niet zover was. En hij had geen idee dat zijn eigen staf, in zijn eigen Matignon, bezig was met een vertragingstactiek om Pasteur de tijd te gunnen ook met zijn test te komen.

In de notulen van de stafvergadering van 9 mei staat dat 'de registratie van de test van Abbott nog enige tijd (moet) worden opgehouden'. Andere betrokken departementen werden aangemoedigd 'om de toekomst van het Franse produkt zeker te stellen, en ervoor te zorgen dat op het moment dat de tests worden geautoriseerd, de Franse

markt niet al grotendeels in handen van de Amerikaanse test is'. 'De hegemonie van de Amerikaanse aidstest moet worden voorkomen.'

Fabius was niet bij de vergadering aanwezig en bezweert niets te hebben geweten van hetgeen in zijn naam werd bekokstoofd. Zijn uitleg, met de stukken erbij, is even overtuigend als ontluisterend voor het in Frankrijk zo hartstochtelijk beleden primaat van de politiek.

Zijn staf, vertelt Fabius, telde zo'n dertig ... veertig mensen, onder leiding van Louis Schweitzer, de huidige president-directeur van Renault. De rol van zijn medewerkers ten opzichte van de andere departementen was die van 'arbitrage en impuls' - vandaar dat hij maar zo'n kleine equipe onderhield. Zelf kwam de premier alleen in het geweer wanneer er politiek knopen moesten worden doorgehakt.

Ter illustratie van wat er tijdens zo'n stafoverleg allemaal de revue

passeerde, legt Fabius een lijstje onderwerpen voor de camera: Vietnam, transportmaterieel en de salarissituatie van de ambtenaren in St Pierre en Miquelon - twee miniscule Franse eilandjes in een verre oceaan. Het Franse centralisme wil ook dat het 'Confectie-atelier in Roanne' door de staf van de eerste minister wordt beoordeeld. Wat niet wil zeggen dat de premier zelf wordt lastiggevallen. Ergens in het midden van het lijstje staat, onopvallend, 'invoering verplichte aidstest'. Veelzeggend: de eerste notitie die Fabius onder ogen kreeg was afkomstig van de specialist in industrieel onderzoek, niet van de specialist volksgezondheid.

Uiteindelijk, geeft Fabius toe, waren het niet zijn medewerkers maar de kranten die hem echt alarmeerden. En wel op 14 juni 1985. Le Parisien van die dag: 'Vijftig Fransen per week bedreigd. Aids: de nieuwe pest.' Libération kopte: 'Aidstest: transfusiecentra werken met slecht bloed, terwijl er aidstests voorhanden zijn.'

Dezelfde dag kreeg Fabius een stafnotitie waarin hem werd aangeraden een 'schokaankondiging' te doen. Fabius krabbelde er in de kantlijn TTU bij - 'très très urgent'. Vijf dagen later maakte de premier in de Assemblée Nationale plechtig bekend dat Frankrijk zo snel mogelijk

zou overgaan tot de invoering van de verplichte aidstest voor bloeddonoren. De aidstest van Pasteur werd op 23 juni 1985 geautoriseerd, die van Abbott op 24 juli.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden