Stadsstrijd tegen etnische tweedeling

Amsterdam (178 nationaliteiten) en Rotterdam (174 nationaliteiten), gaan samen optrekken tegen de etnische tweedeling. Beide metropolen willen samen de brandende kwestie van deze tijd aanpakken: het grootstedelijke integratievraagstuk.

AMSTERDAM/ROTTERDAM - Het verbond is opvallend, omdat Amsterdam en Rotterdam vanaf de Fortuynrevolte in 2002 een andere weg insloegen. Terwijl de toenmalige Amsterdamse PvdA-burgemeester Job Cohen de uitspraken 'kopjes theedrinken' en 'de boel bij elkaar houden' muntte, maakte zijn Rotterdamse VVD-collega Ivo Opstelten onder invloed van Fortuyns partij Leefbaar Rotterdam naam met een zerotolerancebeleid.


Eerste uitvloeisel van het nieuwe verbond is dat Amsterdam naar Rotterdams voorbeeld concreter invulling gaat geven aan het begrip 'burgerschap'. De Amsterdamse integratiewethouder Andrée van Es (GroenLinks) voelt zich geïnspireerd door Rotterdam waar de stadstrots sinds jaar en dag door de gemeente wordt uitgevent. Het gevoel van: 'samen maken we de stad', het gevoel van: 'dit is mijn Rotterdam', daar kan Amsterdam iets van leren, zegt Van Es.


Die stadstrots beperkt zich allang niet meer tot autochtone Rotterdammers, onderstreept haar Rotterdamse D66-collega Korrie Louwes: 'De tweede en derde generatie migranten is veel meer Nederlander dan velen zich realiseren.'


Intussen neemt Rotterdam afstand van zijn dialoogindustrie. Na jaren van frequent gevoerde grootschalige en kleinschalige integratiedebatten zegt Louwes dat de stad wel 'klaar' is met die debatten: 'Ik wil een praktischer invulling van datgene wat Rotterdammers bindt.' Ze heeft hoge verwachtingen van de samenwerking tussen de Erasmus Universiteit en de Universiteit van Amsterdam. 'Zij vullen elkaar prachtig aan', zegt ze. De twee universiteiten hebben toegezegd in september met een eerste vergelijkende studie te komen over de problemen en kansen in Amsterdam en Rotterdam.


Afgelopen week vond in het Rotterdamse restaurant De Harmonie op initiatief van Louwes een eerste besloten bijeenkomst plaats met een selecte groep gezichtsbepalende figuren uit Amsterdam en Rotterdam. De beide PvdA-burgemeesters waren er, Ahmed Aboutaleb (Rotterdam) en Eberhard van der Laan (Amsterdam). De Rotterdamse oppositieleider Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam) en diens PvdA-collega Richard Moti schoven aan, als ook de Amsterdamse stadsdeelvoorzitter Achmed Baadoud (PvdA), de Rotterdamse deelraadsvoorzitter Luuk Wilson (Leefbaar Rotterdam) en minister Donners directeur-generaal Wonen, Wijken & Integratie Mark Frequin.


De twee steden zoeken toenadering nu, met de PVV als gedoogpartner in het kabinet, weinig ruimte is voor specifiek integratiebeleid. De PVV benadrukt voortdurend dat de meerderheid van de Rotterdamse bevolking binnenkort van niet-westerse afkomst zal zijn. Die ontwikkeling ziet zij als een illustratie van haar doemscenario waarin Nederlandse steden 'via de baarmoeder' worden 'overgenomen' door niet-westerse allochtonen (lees: moslims). PVV-leider Wilders afficheerde de havenstad onlangs nog als het Nederlandse epicentrum van de oprukkende islam.


Louwes zegt niet bezorgd te zijn over de PVV-retoriek. Het omslagpunt ligt in 2015, zegt ze. Dan zal Rotterdam voor meer dan de helft 'bicultureel' zijn - Louwes verafschuwt de term 'allochtoon', die in haar beleving nodeloos afstand creëert. 'Wanneer tastbaar wordt dat biculturele burgers volop participeren in de samenleving, vermindert het angstbeeld', verwacht ze. De grote waarde van rolmodellen, zoals Rotterdam die onder meer heeft met zijn Marokkaans-Nederlandse burgemeester Aboutaleb en zijn Turks-Nederlandse wethouder Hamit Karakus, kan volgens haar niet genoeg worden beklemtoond.


'Schurende' gesprekken over homoseksualiteit of het dragen van een hoofddoek moeten in Amsterdam constant gevoerd blijven worden vindt Van Es: 'Ook om je goed bewust te worden van de gemeenschappelijk basis: onze stad. Daarvoor verantwoordelijkheid willen nemen, samen werken aan de toekomst van die stad. Die kan niet anders zijn dan divers, gezien de demografische ontwikkeling. Er is straks geen dominante groep meer waaraan minderheden zich moeten aanpassen.'


Zowel de in de beeldvorming 'softe' Cohen als de 'harde' Opstelten werden tijdens hun burgemeesterschap frequent bekritiseerd én geroemd om hun aanpak. Beide burgemeesters wisten op hun eigen manier een stad in toom te houden die in de ziel was geraakt door een politieke moord: Rotterdam in 2002 (op Pim Fortuyn); Amsterdam in 2004 (op Theo van Gogh). De stijlverschillen tussen hun opvolgers Van der Laan en Aboutaleb zijn minder groot.


Het ook door Rotterdams grootste partij, de PvdA, volmondig verdedigde veiligheidsbeleid van de afgelopen tien jaar bracht de tweede stad van het land meermaals in aanvaring met het College Bescherming Persoonsgegevens (over de etnische registratie van probleemjongeren) en de Gemeentelijke Ombudsman (over de huisbezoeken door interventieteams). De ombudsman vergeleek het optreden van de Rotterdamse interventieteams in 2007 zelfs met de schending van het huisrecht in de Tweede Wereldoorlog.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.