Stadshart aan de overkant

In Wyck, de wijk van het porselein, zet moderne architectuur de toon. Maar kinderkopjes en koetspoorten wisten te overleven.

De Limburgse gemoedelijkheid lokt toeristen en dagjesmensen van het station van Maastricht zo naar de oost-oever van de Maas. Historische panden aan een avenue, kleine modewinkeltjes, een markt met groenten en fruit en in de verte de opvallende raketvormige toren van het Bonnefantenmuseum. Wie Maastricht niet goed kent, zou denken in het centrum van de stad te zijn beland. Pas op de kade, aan de oever van de Maas, doemen aan de overkant de silhouetten op van de Sint-Servaasbasiliek en de Sint-Janskerk. Daar is de historische binnenstad met het Vrijthof, hier zijn we in het nog relatief onbekende maar opkomende stadsdeel Wyck.


Wyck is niet altijd hip geweest. Het was architect en stedenbouwkundige Jo Coenen die in 1987 een nieuwe stadswijk voor Maastricht ontwierp. 'Dit gebied was verlopen en afgedaan', zegt gids Tanja Olivers, die sinds 25 jaar wandeltochten door Maastricht leidt. 'Nu is de industrie weg en is Wyck een levendige plek om te wonen en te werken.'


Honderdvijftig jaar lang was Wyck - door de Maastrichtenaren uitgesproken als Wiek - de bakermat van de keramische industrie met producenten als Sphinx en Mosa. De schoorstenen en industriële fabriekshallen, waarin porselein werd gebakken en tegels geproduceerd, hebben langzaam plaatsgemaakt voor moderne penthouses met strakke gevels en veel glas, ontworpen door gerenommeerde architecten. Het 23 hectare tellende terrein van de voormalige Sphinx-fabriek is schoongeveegd en vervangen door een weids plein met de historische naam Plein 1992, een verwijzing naar het Verdrag van Maastricht.


'Kijk', wijst gids Olivers als we een blok verder lopen, weg van het plein. 'Hier staan de monumentale panden van vroeger, daar zie je architectonische hoogstandjes van nu.' Wyck heeft zich, onder leiding van Coenen, ontpopt tot een mengelmoes van stijlen en sferen. Een blok achter de moderne strakke appartementen vlakbij de Maas liggen bochtige straten met kinderkopjes, herenhuizen versierd met guirlandes en gevelstenen, je vindt er houten koetspoorten, waar reizigers vroeger met paard en wagen naar binnen konden. Wie rondwandelt door het gebied waant zich soms in een rustig en gemoedelijk dorp, dan weer in levendige stad van Europees formaat. De groots-heid van het plein met de omliggende hoogbouw wordt afgewisseld door kneuterige winkelstraatjes. 'Wyckenaren zijn anders', zegt Harrie Beaumont van het Beaumont hotel en geboren en getogen in Wyck. 'Dit is het echte centrum van Maastricht.'


Wie een 100% stedengids koopt krijgt de stadsgids over Maastricht gratis. Het eerste hoofdstuk beschrijft Wyck. Te koop vanaf 9,95 euro.


LANGS APPEL, NEPBURCHT EN GAMINKES

Bonnefantenmuseum

Met zijn raketvormige 28 meter hoge toren valt het Bonnefantenmuseum direct op in Wyck. Er wordt een grote collectie oude, moderne en hedendaagse kunst door elkaar heen gepresenteerd, met schilderijen van Jan van Goyen en Pieter Brueghel naast werk van Andy Warhol en Karel Appel. Tot en met 17 juni is ook een tentoonstelling over de verzameling van kunstliefhebber Martin Visser te bezichtigen. Geopend dinsdag t/m zondag. Toegangsprijs 9,00 euro.


Avenue Céramique 250


www.bonnefanten.nl


Sjiek Kookpunt

Zelfgemaakte pasta's, fonds en jams staan uitgestald op de schappen van het Italiaanse restaurant Sjiek Kookpunt, middenin de Hoogbrugstraat in Wyck. Wie wil, kan ze zelf leren maken tijdens een kookworkshop, maar ook niet-keukenprinsen kunnen op vrijdag en zaterdag in de gewelvenkelder van het restaurant eten. Ook open voor de lunch. Eigenaar Frans raadt vooral de kreeftensoep, kalfswangen en ossobuco aan.


Hoogbrugstraat 15


www.sjiekkookpunt.nl


Centre Ceramique

In het moderne glazen gebouw aan Plein 1992, ontworpen door architect Jo Coenen, is van alles te doen. Naast de openbare bibliotheek is er ook een collectie aardewerk en porselein uitgestald uit de voormalige Sphinx-fabrieken en een kopie van de beroemde Parijse maquette van Maastricht uit 1748.Toegang gratis. Op maandag gesloten.


Avenue Céramique 50


www.centreceramique.nl


De Kiekoet

Bij de Kiekoet - Maastrichts voor etalage - vind je een grote verscheidenheid aan Maastrichtse streekproducten. Van chocoladesterretjes, wijn en mosterd tot theedoeken met het Maastrichtse wapen en schilderijen of tekeningen van de stad.


Rechtstraat 52


www.dekiekoet.nl


Architectuurfanaten

kunnen in Wyck hun hart ophalen aan de gebouwen van gerenommeerde architecten. La Fortezza, een nagebootste burcht met kleine vierkante schietraampjes op de Avenue Céramique van de Zwitser Mario Botta, de indrukwekkende toren van het Bonnefantenmuseum van de Italiaan Aldo Rossi, of een torenflat bekleed met zink, graniet en wit marmer in de as van het stadsdeel van Portugees Alvaro Siza Vieira.


Derlon Theater

Een witte langgerekte hal met glazen dak, vroeger de bordenhal van de Sphinx-fabriek waar servies werd geschilderd, verwijst nog naar de industriële geschiedenis van het stadsdeel. Het Derlon Theater is gebouwd in 1880, en door 1999 door architect Jo Coenen verbouwd. Aan de buitenkant is de oude architectuur intact gelaten, maar binnenin kwam een moderne zaal met 200 zitplaatsen. Nu is het dan ook de thuisbasis van Toneelgroep Maastricht.


Plein 1922


www.toneelgroepmaastricht.nl


Le Salonard

In het hart van Wyck ligt delicatessenzaak Le Salonard. Op houten planken liggen ambachtelijk gebakken broden, op plateaus zijn smakelijke taartjes en andere zoetigheden uitgestald. Daarnaast heeft Le Salonard ook een grote hoeveelheid biologische kazen uit Frankrijk, zelfgemaakte jam en gebrande koffie.


Rechtstraat 84


www.lesalonard.nl


Tuutsje van Teunsje

De ambachtelijke friterie van eigenaar Teun biedt een grote hoeveelheid zelfgemaakte snacks en sauzen aan, zoals de Maastrichtse vleeskroket, een gehaktbal Gigantius, of echte Maastrichtse gaminkes, bijoukes en batteräöfkes.


Wycker Brugstraat 41


www.tuutsje.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden