'Stadion van Wijns' dempt licht

Klagen deden de Oenkerkers niet over de te fel verlichte koeienstal vier kilometer verderop. Toch deed Herman Miedema er iets aan. Daarmee werd hij voor de gemeente een pionier.

WYNS - Hij is de eerste van de gemeente Tietjerksteradeel. Misschien zelfs één van de pioniers in Nederland, zeggen ze daar op het gemeentehuis. Alle 260 veehouders in de omgeving moeten zo snel mogelijk zijn voorbeeld volgen.


Herman Miedema, melkveehouder in Wijns, ziet het zelf allemaal minder groots. 'Ik heb niets bijzonders gedaan.' Wat hij deed met de verlichting in zijn stal, dat hoort gewoon bij een fatsoenlijke agrarische bedrijfsvoering. Helemaal geen kwestie om je voor op de borst te kloppen.


Het begon allemaal met zijn nieuwe stal, ruim twee jaar geleden opgeleverd. Zo'n supermoderne, met een open voorkant, massageborstels waar zijn 120 koeien zich tegenaan kunnen vleien en waterbedden. 'Zo luxe slaap ik zelf niet eens', zegt Miedema.


Hij stond wel even te kijken toen hij de eerste keer de lampen inschakelde. Het licht scheen tientallen meters ver uit over de weilanden. Dat zou elke ochtend en avond branden, tot tien uur. 'De koeien elke dag een zomerdag geven, is het idee. Produceren ze meer melk.'


LTO op excursie

Achter zijn bedrijf ligt het Friese platteland, nu leeg en grijs in de ochtendschemer. Lichtoverlast, daar had hij wel over nagedacht. 'Maar ik dacht: hier woont niemand.' In Oenkerk, hemelsbreed 4 kilometer verderop, konden ze ondertussen de lampen van zijn stal tellen. Bewoners daar spraken over 'het stadion van Wijns'. Niet dat ze erover klaagden, zo gaat dat hier niet. Maar vragen, die kwamen er toch wel. Toen Miedema zelf vanuit Oenkerk zijn nieuwe stal zag schijnen, realiseerde hij zich dat er iets moest gebeuren.'Ik schrok me lam toen ik het zag.'


Dek de open stalkanten af met gaas, adviseerden de omwonenden. 'Maar dat werkte niet. Had ik ook niet verwacht.' Gewoon, met een stalen plaatje de buitenkant van de lampen afschermen, bood wel soelaas. Je ziet het licht nog steeds branden, maar het straalt niet meer eindeloos uit.


Het was nog spannend of de mensen in Oenkerk het ook echt als een verbetering zouden ervaren, want boer Miedema weet heel goed: de eerste indruk telt, ook bij koeienstallen. Eens een stadion, altijd een stadion. 'Zo'n beeld is moeilijk te veranderen. Maar ze zagen het verschil.'


Afgelopen oktober belde ineens landbouworganisatie LTO. Of ze op excursie mochten komen, met de complete gemeenteraad van Tietjerksteradeel in het kielzog. 'Ze bekeken het hele bedrijf hoor, niet alleen de lampen.'


Dominante lichtbakens

De delegatie was verkocht. Lampen met een stalen plaatje ervoor, dat is helemaal van nu. Tietjerksteradeel is volgens eigen zeggen de eerste gemeente die probeert te voorkomen dat stallen als lichtbakens het landschap domineren. Dat is niet alleen hinderlijk voor omwonenden. 'Trekvogels verliezen bijvoorbeeld hun oriëntatie', zegt projectleider Tobias Knol.


Miedema figureert nu zelfs in een glossy gemeentefolder die sinds een week bij 260 agrariërs op de mat ligt. Kijk, hij heeft meegewerkt in het algemeen belang, maar ambtenaren die zich bemoeien met het boerenbedrijf, daar staat hij huiverig tegenover. 'Ze schrijven graag dikke rapporten. Daar heb ik niks mee. Ik heb een bepaald wantrouwen, dat ze toch weer alles in regels willen vatten.'


Geen verlichte stal is hetzelfde, waarschuwt hij. Bestuurders moeten dat goed voor ogen houden. In zijn geval waren stalen plaatjes de oplossing, elders moeten ze misschien iets anders proberen. 'Het gaat ook niet om de lichtintensiteit. Het gaat om het effect van licht.'


Andere boeren in Tietjerksteradeel die straks hun stalverlichting afschermen, krijgen subsidie van de provincie Friesland. Herman Miedema heeft zelf nooit overheidsgeld gezien voor zijn stalen plaatjes. Maar subsidiepotten aanspreken, dat was toch niet zijn doel. 'Het kost ook niet veel, wat ik heb gedaan.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden