Stad zonder groen kan regen niet kwijt

Nu extreme buien normaler worden, moeten vooral de steden hun afvoer verbeteren, zeggen experts. De oplossing? Tegels eruit, groen erin.

AMSTERDAM - Een kleine tien miljoen euro. Zo groot schatte het Verbond van Verzekeraars de voorlopige schade van de extreme regenval deze week. Dat was vooral schade aan ondergelopen huizen; de kosten van verregende supermarkten, kapotte auto's of mislukte oogsten zijn nog niet berekend. Het bleek dat steden het regenwater niet adequaat konden afvoeren en dat is een probleem, zeggen watermanagers. Alles wijst er namelijk op dat extreem weer zoals maandag nog veel vaker voor gaat komen.


Nederlandse steden zijn slecht in het snel afvoeren van grote hoeveelheden water, zegt Toine Vergroesen, hydroloog bij waterinstituut Deltares. Ze zijn dichtbevolkt, er ligt veel asfalt en te weinig groen. Daardoor stroomt het regenwater nauwelijks de grond in en zijn steden vooral aangewezen op hun riolen.


Het Nederlandse riool kan per uur gemiddeld zo'n 20 millimeter regenwater per vierkante meter verwerken. Meestal is die hoeveelheid meer dan genoeg, maar op extreme dagen zoals maandag bij lange na niet. In een meetstation in Deelen, vlak bij Arnhem, viel bijvoorbeeld 76 millimeter binnen een uur en in de buurt van Alphen aan den Rijn kwam, verspreid over de dag, ruim 180 millimeter naar beneden. De riolen stromen dan over.


Buiten de materiële schade is overlopend rioolwater slecht voor het milieu. Zodra het zich vermengt met grondwater, worden vissen en planten er ziek van en kan ook het drinkwater verontreinigd raken. Een vergroting van de riolen, zoals wel eens wordt geopperd, zou een oplossing zijn, zegt Vergroesen, maar geen slimme.


'Met grote riolen voer je het water alleen maar af', zegt hij. 'Daarmee voorkomt je inderdaad directe waterschade zoals maandag, maar het heeft ook negatieve neveneffecten. Het belangrijkste: er komt te weinig water in de grond terecht.'


Zonder grondwater wordt een stad warmer - bij extreme hitte ligt de temperatuur in grote steden vaak acht graden hoger dan op het platteland - en ontstaan er bovendien problemen tijdens periodes van droogte, die ook steeds vaker voorkomen. Vergroesen: 'Zonder grondwater begint het overal te stinken in een stad, kan het stilstaande grachtwater gaan rotten, houten paalfunderingen vallen droog, noem maar op. Ook dat heeft weer grote schades tot gevolg.'


Daarom is het volgens de Nederlandse Hydrologische Vereniging belangrijk om het regenwater zo lang mogelijk vast te houden op de plek waar het valt. Op die manier worden de riolen ontlast en geef je de grond de kans het water op te nemen. 'Er zijn echt al verschrikkelijk veel oplossingen bedacht', zegt hydroloog Vergroesen.


Zo zijn er groene daken met planten erop, die het grootste deel van het water opnemen en de rest gefaseerd kunnen afvoeren. Er zijn zogenaamde waterpleinen die overtollige neerslag opvangen. Er zijn snelwegen die het water via poriën in het asfalt naar het grondwater afvoeren. 'Ze worden alleen te weinig gebruikt in Nederland. Er zijn maar weinig gemeenten die het aandurven te investeren.' Een van de weinige uitzonderingen is Rotterdam, blijkt uit een seminar over stedelijk watermanagement van het NHV. Het bekendste voorbeeld daar is het Benthemplein, dat sinds december 2013 dienstdoet als zogenaamd waterplein. De drie bassins die daar liggen, zien er de meeste dagen uit als basketbalveld of skatebaan, maar bij hevige regenval, zoals maandag, staan ze vol met regenwater.


Een andere manier waarop Rotterdam de straten ontlast, is volgens Fred Marree, woordvoerder stadsbeheer van Rotterdam, het aanleggen van extra tuinen en groenstroken in buurten waarin veel steen ligt. 'Tegel eruit, groen erin', noemt hij het. Het moet ertoe leiden dat al het regenwater niet in een keer via het riool geloosd wordt, maar langzaam wegzakt in de bodem. Moestuinen zijn ook een oplossing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden