Stad van de Beatles, nu criminaliteitsmetropool

En weer gebeurde het in Hamburg, stelde de commentator van Die Welt vast toen ook hier sporen waren aangetroffen van de radioactieve stof waarmee de Russische ex-spion Alexander Litvinenko werd omgebracht....

Sander van Walsum

Op die verklaring is echter wel wat af te dingen. Van oudsher vormen havensteden het decor van duistere handelingen. Daar komt bij dat Hamburg in bepaalde opzichten meer wegheeft van een hoofdstad dan Berlijn. Berlijn werd door Bismarck per decreet opgestuwd in de vaart der volkeren. Op dat moment was Hamburg vele malen groter, en had ze al een bewogen geschiedenis van eeuwen achter zich.

Bij de wederopbouw van de officiële Duitse hoofdstad hebben de stedebouwkundigen zich sterk door het verleden laten leiden. De gebouwen die het Potsdamer Platz, Unter den Linden en de Friedrichsstrasse omzomen, ontlenen hun betekenis maar zelden aan een revolutionair ontwerp. Het nieuwe Hauptbahnhof aan de Spree vormt een uitzondering op die regel. Maar dat is dan ook door een Hamburgse architect, Meinhard von Gerkan, ontworpen.

Op het moment waarop in Berlijn een begin wordt gemaakt met de reconstructie van het oude stadsslot, zal in de Hamburgse haven een postmodern concertgebouw – de Elbphilharmonie – in gebruik worden genomen: een niet te negeren bekrachtiging van Hamburgs positie als cultuurmetropool.

Hamburg heeft 1,7 miljoen inwoners: iets meer dan de helft van het inwonertal van Berlijn. Maar voor het overige is ze every inch een hoofdstad – met zes rivieren en riviertjes, 2500 honderd bruggen (tegen 1200 in Amsterdam) en honderd consulaten (een fractie minder dan Hongkong – de stad met de meeste consulaten ter wereld). De stad huisvest meer uitgeverijen en televisiezenders dan Berlijn, en ze deelt in de glorie van Die Zeit en der Spiegel. De Beatles begonnen er hun zegetocht.

Deze positie brengt ook de komst van dwarse denkers, rebellen en terroristen met zich mee. Ulrike Meinhof onderging er haar evolutie van gewetensbezwaarde intellectueel tot ideologe van het gewapend verzet. En Hamburg figureert prominent in het organogram van moslim-fundamentalisten. En nu blijken er dus ook Russische ex-spionnen te wonen. De lokale chauvinisten kijken er niet van op. Zij wisten altijd al dat Hamburg de stad is ‘waar het gebeurt’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden