STAD GRONINGEN BESCHERMDE ZICH MET ZOUT WATER TEGEN BISSCHOPPELIJKE PROJECTIELEN

Inundaties, het uit defensief oogpunt onder water zetten van grote stukken land, hebben een paar eeuwen lang vijandelijke troepen in de Lage Landen de doorgang belet of van een aanval doen afzien....

ADRIAAN DE BOER

In Water ter verdediging, na Kustverdediging een tweede bundel in de reeks Vestingbouwkundige bijdragen (Stichting Menno van Coehoorn/Walburg Pers; Fl. 37,50) beschrijft een tiental auteurs, veelal in het stroeve jargon van de ingewijde, een aantal historische aspecten van de onderwaterzettingen. Th. van der Plas, lid van de Tactische Commissie van de stichting, wijdt zijn bijdrage aan Christoph Bernhard van Galen, de bisschop van Munster die bekend is geworden als 'Bommenberend'.

In het rampjaar 1672 vallen zowel de troepen van Lodewijk XIV als de legers van de bisschoppen van Munster en Keulen de Republiek binnen. Holland, Friesland en Groningen moeten het water te hulp roepen. In Holland zal de Waterlinie haar nut bewijzen, maar in het deels moerassige noorden ontbreekt een dergelijke voorziening. Daar kunnen wel de sluizen in de monding van een aantal rivieren worden gesloten, zodat zij buiten hun oevers treden, maar die methode is weer afhankelijk van natuurlijke factoren als neerslag.

De bisschop van Munster onderscheidt zich tijdens het beleg van Coevorden als artillerist. Voortdurend weet hij de werking van zijn geschut te verbeteren. 'De stad werd overstelpt met projectielen en de burgerij, in het bijzonder het vrouwelijk deel daarvan, dwong de commandant de vesting over te geven.' Dat gebeurt na tien dagen, waarna de aandacht van de geharnaste prelaten zich richt op de stad Groningen. Twee inundatielinies beschermen Friesland.

Groningen geeft een 70-jarige ervaren militair, Carl Rabenhaupt, baron van Sucha, de defensieve leiding in handen. Eind juni geeft hij het sein tot de eerste inundaties ter bescherming van de stad, maar als gevolg van een droog voorjaar heerst er een tekort aan zoet water, zodat met tegenzin het voor de landbouwgronden schadelijke zeewater moet worden ingelaten.

De maatregel heeft het beoogde effect: de bisschoppelijke projectielen richten weinig schade aan. De gedemoraliseerde belegeraars, getroffen door ziekten, hongerig en zonder soldij, lopen zo massaal over dat er in de stad geen plaats meer voor ze is. Het door grote verliezen verder uitgedunde vijandelijke leger trekt zich noodgedwongen terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden