Stabiliteitspact is aan vernieuwing toe

Het Europese Groei-en Stabiliteitspact bevordert noch de economische groei noch de stabiliteit. Reden om na te denken over verbeteringen, vinden Wouter Bos, Ferd Crone, Frank Heemskerk en Frans Timmermans....

Inmiddels wordt er gelukkig ook in Den Haag openlijk gediscussieerd of het Stabiliteitspact – de afspraken tussen de Europese landen om zich aan een aantal begrotingsregels te houden – kan worden verbeterd, zelfs door de VVD. Volgens de PvdA kunnen er slimmere afspraken voor in de plaats komen. Het Groei-en Stabiliteitspact bevordert immers noch de economische groei noch de stabiliteit. Verschillende landen kiezen voor een verschillend begrotingsbeleid. Regels worden overtreden, de recessie wordt verergerd en beschuldigingen vliegen over en weer. Dat moet beter kunnen.

De PvdA heeft altijd gewezen op het belang van goede begrotingsafspraken in Europa; Wim Kok stond aan de basis van de EMU. Landen moeten zich ook aan de regels houden, want afspraak is afspraak.

Maar de PvdA pleit voor verdere aanscherping en voor een nieuw Pact voor Structurele Groei. De belangrijkste verbetering moet zijn dat landen als Duitsland, Frankrijk en Italië, maar ook Nederland, zich structureel kunnen voorbereiden op de vergrijzing. Voor Nederland betekent dit dat wij ons veel meer moeten kunnen richten op productiviteitsverbetering, investeringen in onderwijs en het innovatiever maken van de Nederlandse economie.

In het geldende Stabiliteitspact draait te veel om het feitelijke financieringstekort en de magische grens van 3 procent. Verbetering is in twee opzichten mogelijk. Een eerste verbetering is dat de ontwikkeling van het structurele tekort belangrijker wordt dan het feitelijke tekort. Het structurele tekort is geschoond voor de economische conjunctuur en bevat geen boekhoudkundige trucs.

De focus op een structureel tekort leidt tot bestuurlijke rust. Er hoeft niet bij elke economische tegenwind aanvullend bezuinigd te worden. In ons Pact voor Structurele Groei is de enig relevante tekortnorm de regel dat het tekort zich moet bewegen richting begrotingsevenwicht (close to balance or surplus).

Een verdere verfijning zou vervolgens in ons Pact voor Structurele Groei aangebracht kunnen worden door het begrotingstekort te relateren aan de omvang van de overheidsschuld. Iedere econoom zal erkennen dat een land met een stijgend overheidstekort en met een kleinere staatsschuld (bijvoorbeeld 50 procent van het BBP) een betere uitgangspositie heeft dan een land met een begrotingsevenwicht maar een grote staatsschuld (meer dan 100 procent). Het potentieel verstorende effect van het laatst genoemde land op de kapitaalmarkt en het rentebeleid van de Europese Centrale Bank is veel groter. Daar moet dus bij mogelijke sancties rekening mee gehouden worden.

Ten slotte kenmerkt ons nieuwe Pact zich door meer effectieve en geloofwaardige sancties tegenover de overtreders. Landen mogen namelijk niet langer speler en scheidsrechter tegelijk zijn. Dat is nu wel het geval. Dat leidt tot al het gechicaneer rond de positie van Frankrijk, Duitsland en Italië. Handhaving en sanctionering dienen primair bij de Europese Commissie te berusten. Een aanbeveling kan bovendien geloofwaardig worden opgelegd als er slechts met unanimiteit door de Raad van Ministers van zou mogen worden afgeweken.

In het huidige Stabiliteitspact krijgt een land dat economisch slecht presteert nog een trap na, namelijk een extra boete die zelden inbaar zal blijken te zijn. Een effectievere sanctie zou tijdelijke uitsluiting zijn van Ecofin, de raad van Europese ministers van Financiën. Wanbetalers mogen dan niet meebeslissen over de begroting en het financiële beleid in de EU.

Wij dagen het kabinet Balkenende/Zalm uit om zich met dezelfde energie waarmee het zich inzet om Frankrijk en Duitsland aan de gemaakte afspraken te herinneren, zich in te zetten voor een nieuw en beter Pact voor Structurele Groei. Dat is in het belang van de Europese en dus de Nederlandse economie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden