'Stabat Mater': de smart van Maria uitgebeeld in een dansdrieluik

Drie vrouwen die Maria's smart uitbeelden in dans, dat gaat er niet persé vroom aan toe in Den Bosch wordt vooral geageerd tegen de 'zorgzame vrouw'.

Hilde Elbers in haar choreografie Slippery slopes for golden heels Beeld Paul van Weert

Wandelend door de binnenstad van Den Bosch, de imposante Sint-Janskathedraal altijd ergens in beeld, lijken we wel een processie van gelovigen. Een stoet dansliefhebbers op weg naar weer een heilige plaats waar het volgende deel van Stabat Mater zich aan ons zal openbaren.

Het is een tof project op Theaterfestival Boulevard. Vorig jaar liet het Italiaanse festival Bassano del Grappa vier vrouwelijke choreografen stukken voor kerkjes en kapelletjes maken, geïnspireerd op het middeleeuwse gedicht Stabat Mater Dolorosa, 'de moeder stond door smart bevangen'. Boulevard heeft twee producties overgenomen en aangevuld met een nieuwe Nederlandse bijdrage, die straks naar Bassano gaat. Het plan is met deze estafetteachtige uitwisseling door te gaan.

Waarschijnlijk weet niet iedereen dat Stabat Mater een gebed is over het verdriet van Maria om haar gekruisigde zoon, en een oproep aan de mens te delen in haar lijden om hem en in zijn lijden om ons. Maar de kans dat iemand nog nooit een Stabat Mater heeft gehoord, is klein. Talloze composities zijn er, die van Pergolesi als bekendste. Opvallend aan dit dansdrieluik is dat niemand een integrale Stabat Mater laat horen. De door merg en been snijdende zang en muziek worden verknipt, vervormd, verstild en zo naar de achtergrond geduwd, als een galm uit het verleden.

Opvallend is ook dat vooral wordt geageerd tegen het zorgzame vrouwbeeld dat Maria uitstraalt. Bij de voormalige katholieke St. Jacobskerk doet een Zwarte Madonna open, de Canadese choreograaf-performer Mélanie Demers. In een knappe organische striptease transformeert ze van een vrij geëxalteerde moeder in blauwe Ikea-tassenavondjurk met slavenketting om de hals in een vrijgevochten sexy popster à la Madonna, inclusief blanke nepborsten. Flarden Dvorák doen haar lijf golven, maar de slot-monoloog over hoeveel beter af ze is 'zonder jou', laat de choreografie, getiteld Icône Pop, leeglopen als een lekke ballon.

Slippery slopes for golden heels, van Hilde Elbers, de Nederlandse, is wel spannend van begin tot eind. Zij maakt een dans voor armen, een ijzersterk idee. Denk aan de kruisiging en je ziet Jezus' armen, denk aan een piëta en je ziet Jezus in Maria's armen liggen. In de kapel van de oudste psychiatrische instelling van Nederland, Reinier van Arkel, ontdoet Elbers zich samen met danseres Judit Ruiz Onandi echter van het lijdzame karakter van die armen. Repetitief, op een mix van ademhaling, computerstem en muziek van componist Arvo Pärt, strelen ze hun eigen armen, gaan gebalde vuisten de lucht in en maken ze krachtige veegbewegingen. Ze gaan voor zichzelf, hun eigen genot, deze vrouwen. Tegen de rest zeggen ze: basta.

Slippery slopes for golden heels Beeld Paul van Weert

Alleen Yoko Higashino omarmt het thema van de smart volop en ontroert met haar emotionele, veelzijdige en subliem subtiel gedanste solo. In een lokaal van een voormalige parochiale jongensschool en met behulp van een indringende compositie waarin het drukke stadsleven en de muziek van Pergolesi versmelten. Ze maakt van Maria's verdriet het verdriet van haarzelf, een Japanse vrouw zwalkend tussen traditie (kimono, wit masker) en de 21ste eeuw. Zij maakt de eenzame cocon voelbaar die groot verdriet met zich meebrengt.

Stabat Mater, Den Bosch, t/m 12/8.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden